الفتح اللطيف في شرح ترصیف التصریف

● الفتح اللطيف في شرح ترصیف التصریف / صرف / عربی fatḥ-il laṭīf fī š.-i tarṣīf-it taṣrīf مرشدی، عبدالرحمن بن عیسی، 975 - 1037 قمری moršedī, ‘abd-or-raḥmān ebn-e ‘īsā (1568 - 1628) وابسته به: الترصیف فی التصریف؛ مرشدی، عبدالرحمن بن عیسی (975-1037ق) شرح بر منظومه‌ای است به نام «ترصیف التصریف» در علم صرف که شارح خود ناظم آن است و به طوری که در برخی از کتب فهرست و ترجمه نوشته‌اند شماره ابیات این منظومه که در بحر رجز است (مانند الفیه ابن مالک در نحو) به استثناء خطبه و مقدمات 500 بیت است و آغاز آن چنین است: «افضل ما الیه تصریف الهمم ×× یحسن حمدالله وهاب النعم / حمدا صحیحا سالما مقرونا ×× بشکره عن الریا مصونا». این شرح به طوری که مصنف خود در دیباچه متذکر گردیده شامل توضیح مشکلات منظومه است به ضمیمه فوائدی که از کتاب شرح علامه تفتازانی (سعدالدین) بر تصریف عزی (تألیف ابی الفضائل ابراهیم ابن عبدالوهاب زنجانی متوفی 655ق) و حواشی محمد بن قاسم غزی (- قرن 9) و ناصرالدین لقانی بر شرح تفتازانی اقتباس شده و یا از ابتکارات شخصی او بوده است. وی در بیان سبب تألیف کتاب در دیباچه چنین می‌گوید: «فبادرت الی شرحها و هی مخدرة فی صرحها فزوجتها بشرح یمازج مزاجها و ینهج منهاجا خشية من ان تتعلق بنيلها الاطماع و يجسر غير الكفؤ على ان يحسر عن وجهها القناع و يطمع فى ان يكون ابا عذرها و مالک امرها على ان صاحب البيت ادرى بالذی فيه والاجنبى يتبعه فی ذلک و يقتفيه ...». (عبدالحسین حائری) آغاز: ان من اشرف ما تنشرح به صدور الرسائل و الطف ما توشح به متون الفواصل من الفضائل حمد من تقدس ذاته عن التصریف و الانتقال و سامت اسمائه عن التضعیف و الاعتلال و تعالت افعاله عن التعلیل و الانفعال ... انجام: و لكونه دون الاول فى الشهره نبهته عليه بقولى و انشدن و الله اعلم وليكن هذا آخر ما اردنا ايراده و نظمناه فيهذه القلادة ... انه سميع قريب و لمن دعاه مجيب و صلى الله على سيدنا محمد و آله كما بدأ يعود الى اليوم الموعود.