نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کتاب‌شناختی اثر

صنایع الاسحار فی بدایع الاشعار

sanāye‘-ol ash‘ār fī badāye‘-el aš‘ār
24 نسخه ثبت‌شده از قرن 8 تا 14 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخه‌ها ↓
/w/43532
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #43532
پدیدآور / مؤلف: قوامی گنجوی
تاریخ و سده تألیف: نامشخص
مأخذ فهرست‌نویسی:
فنخا، ج 21، ص 836 تا 837
زبان و قالب: فارسی
عناوین دیگر و هم‌تراز:
القصيدة المصنوعة (al-qaṣīdat-ol masnū‘a) بدایع الاسحار فی صنایع الاشعار (badāye‘-ol ash‘ār fī sanāye‘-el aš‘ār) بدیعیه منظوم (badī‘īye-ye manzūm) قصیده قوامیه (qasīde-ye qavāmīye)

معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)

قصیده‌ای است رائیه در صد بیت مشتمل بر هشتاد و سه صنعت از صنایع بدیع که در مدح قزل ارسلان (571-587ق) سروده شده است. آن را محمود بن عمر نجاتی نیشابوری شرح کرده و مشکلات آن را با ذکر مثال‌هایی مرتفع نموده و به وزیر غیاث الدین اهداء نموده است. به نامهای «قصیده مصنوعه» و «قصیده قوامیه» نیز موسوم است.
آغاز اثر
« بسمله ... حسن المطلع و الترصیع. ای فلک را هوای قدر تو بار ×× وی ملک را ثنای صدر تو کار؛ الترصع مع التجنيس: تیر چرخت زمهر دیده سپهر ×× تیر چرخت زمهر دیده سپار »
انجام اثر
« (حسن المقطع) تا عیانست مهر را تابش ×× تا نهانست چرخ را اسرار / روز و شب جز سخا مبادت شغل ×× سال و مه جز طرب مبادت کار »
سوابق و چاپ‌های اثر
ایران، تهران، 1301ق، سنگی، وزیری کوچک، با تصویر ناظم، با دیباچه حسینقلی خان سلطانی کرمانشاهی، به سعی و اهتمام محمد ابراهیم مشتری طوسی [مشهور به حسام الشعراء]، (تاریخ کتابت 1300)؛ ایران، 1370ق، خشتی (ختام الغرر: صص193-197)؛ به کوشش بهروز ایمانی در گنجینه بهارستان
شروح، حواشی و منظومه‌ها (در فنخا)
پیروزی و مقاله نوروزی؛ نجاتی نیشابوری، محمود بن عمر (-728) بدایع الاشعار فی شرح صنایع الاسحار؛ بدایع نگار، فضل الله بن داود (1296-1343) بدایع الاسحار (ترجمه)
مآخذ و منابع کتاب‌شناسی اثر
دنا 221/7(22 نسخه) کشف الظنون 229/1 نسخه‌های منزوی 2126 الذریعه 89/15

متن فنخا (فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا))

● صنایع الاسحار فی بدایع الاشعار = القصيدة المصنوعة = بدایع الاسحار فی صنایع الاشعار = بدیعیه منظوم = قصیده قوامیه / عروض و قافیه، شعر، بلاغت / فارسی sanāye‘-ol ash‘ār fī badāye‘-el aš‘ār = al-qaṣīdat-ol masnū‘a = badāye‘-ol ash‘ār fī sanāye‘-el aš‘ār = badī‘īye-ye manzūm = qasīde-ye qavāmīye قوامی گنجوی، - 576؟ قمری qavāmī ganjavī (- 1181) قصیده‌ای است رائیه در صد بیت مشتمل بر هشتاد و سه صنعت از صنایع بدیع که در مدح قزل ارسلان (571-587ق) سروده شده است. آن را محمود بن عمر نجاتی نیشابوری شرح کرده و مشکلات آن را با ذکر مثال‌هایی مرتفع نموده و به وزیر غیاث الدین اهداء نموده است. به نامهای «قصیده مصنوعه» و «قصیده قوامیه» نیز موسوم است. آغاز: بسمله ... حسن المطلع و الترصیع. ای فلک را هوای قدر تو بار ×× وی ملک را ثنای صدر تو کار؛ الترصع مع التجنيس: تیر چرخت زمهر دیده سپهر ×× تیر چرخت زمهر دیده سپار انجام: (حسن المقطع) تا عیانست مهر را تابش ×× تا نهانست چرخ را اسرار / روز و شب جز سخا مبادت شغل ×× سال و مه جز طرب مبادت کار چاپ: ایران، تهران، 1301ق، سنگی، وزیری کوچک، با تصویر ناظم، با دیباچه حسینقلی خان سلطانی کرمانشاهی، به سعی و اهتمام محمد ابراهیم مشتری طوسی [مشهور به حسام الشعراء]، (تاریخ کتابت 1300)؛ ایران، 1370ق، خشتی (ختام الغرر: صص193-197)؛ به کوشش بهروز ایمانی در گنجینه بهارستان [دنا 221/7(22 نسخه)؛ کشف الظنون 229/1؛ نسخه‌های منزوی 2126؛ الذریعه 89/15] شرح و حواشی: 1- پیروزی و مقاله نوروزی؛ نجاتی نیشابوری، محمود بن عمر (-728) 2- بدایع الاشعار فی شرح صنایع الاسحار؛ بدایع نگار، فضل الله بن داود (1296-1343) 3- بدایع الاسحار (ترجمه)

نسخه‌های خطی این اثر

24 نسخه
ردیف کتابخانه و مرکز نگهداری شماره نسخه کاتب تاریخ کتابت نوع خط برگ مشاهده
1
سپهسالار
تهران
313/10 صدر عبدالحسین بن الحسن بن عبدالجبار 740ق نسخ - شناسنامه ←
2
دانشگاه
تهران
573/4-ف بی‌کاتب قرن 8 - 5 شناسنامه ←
3
ملک
تهران
1093/2 بی‌کاتب 898ق نسخ - شناسنامه ←
4
مجلس
تهران
18434/4 بی‌کاتب قرن 10 - 12 شناسنامه ←
5
مجلس
تهران
8630/2 محمد بن حاجی بن حسین یارجبی حدود 953ق نسخ 11 شناسنامه ←
6
مجلس
تهران
1130/7 بی‌کاتب قرن 11 نستعلیق 8 شناسنامه ←
7
مرعشی
قم
5371/3 بی‌کاتب 1035ق نستعلیق 3 شناسنامه ←
8
مجلس
تهران
15616/11 بی‌کاتب قرن 12 نستعلیق 3 شناسنامه ←
9
مجلس
تهران
8696/4 بی‌کاتب قرن 13 نستعلیق 5 شناسنامه ←
10
دانشگاه
تهران
3806/2 میرزا ابراهیم اشعری شاعر رمضان 1200ق شکسته نستعلیق 6 شناسنامه ←
11
مرعشی
قم
11336/9 بی‌کاتب قرن 13 شکسته نستعلیق 4 شناسنامه ←
12
ملک
تهران
5085/44 بی‌کاتب قرن 12 و 13 نستعلیق 3 شناسنامه ←
13
سپهسالار
تهران
957/3 بی‌کاتب 1221ق نسخ - شناسنامه ←
14
دانشگاه
تهران
3346/5 محمد 1238ق نستعلیق، نسخ 4 شناسنامه ←
15
مجلس
تهران
146/4-طباطبائی علی محمد 1255ق نستعلیق، شکسته 4 شناسنامه ←
16
نوربخش
تهران
560/3 بی‌کاتب یک‌شنبه 7 ذیحجه 1277ق نستعلیق 32 شناسنامه ←
17
مجلس
تهران
18415/16 علی اکبر بن شیر محمد همدانی 1297 و 1298ق نستعلیق 13 شناسنامه ←
18
دانشگاه
تهران
7535/4 ادیب 1304ق نستعلیق - شناسنامه ←
19
دانشگاه
تهران
8458/2 بی‌کاتب بی‌تاریخ نستعلیق - شناسنامه ←
20
ادبیات
تهران
32/2 - ج بی‌کاتب بی‌تاریخ نستعلیق 4 شناسنامه ←
21
مجلس
تهران
2323/12 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ 9 شناسنامه ←
22
مجلس
تهران
13372/4 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ 4 شناسنامه ←
23
مجلس
تهران
11646/4 بی‌کاتب بی‌تاریخ نستعلیق - شناسنامه ←
24
گلپایگانی
قم
6288/4-31/168 بی‌کاتب بی‌تاریخ نستعلیق 5 شناسنامه ←