الشروط

● الشروط / فقه / فارسی aš-šorūt دریستی، محمد بن محمد، ق 9 قمری darīstī, mohammad ebn-e mohammad (- 15c) علم شروط، علمی است که در آن از چگونگی ثبت احکام و قضایا بحث می‌شود به وجهی که بعد از انقضاء خصوصیات وقایع و شهود الحال بتوان با آن نوشته نزد قاضی مدعا را ثابت کرد. این بحث امروزه از توابع علم حقوق به شمار می‌رود سابقاً عده‌ای آن را داخل علم فقه می‌دانستند از جهت آن‌که احکام شرعی به وسیله آنها ثابت می‌شود و عده‌ای از علم ادب و انشاء، چون در این علم یاد داده می‌شود که چگونه قضایا را ثبت نمایند. کتاب حاضر یکی از کتاب‌هایی است که جهت تعلیم ثبت شروط در قرن نهم ترتیب یافته است. مؤلف آن اهل کازرون بوده و بدین جهت اغلب موارد و مثال‌ها را از کازرون و حوالی آن می‌آورد. در این کتاب به تفصیل از چگونگی ثبت اقرارها، شهادات، وصایا، امور مربوط به نکاح، طلاق، بیع، وقف و ... بحث شده است. این کتاب از جهت ذکر اسامی محل‌ها و نقود رایج و اسامی اثاث‌ها و وسایل در عصر مؤلف اهمیت دارد. ظاهراً طبق آماری که چلبی در کشف الظنون از این نوع کتاب‌ها به دست داده، آخرین کتاب شناخته شده در این موضوع است. [کشف الظنون 1045/2؛ دنا 1182/6؛ فهرست واره، فقه هزار و چهارصد ساله اسلامی در زبان فارسی، محمد تقی دانش پژوه ص 174-176]