شرح الملخص فی الهیئة

● شرح الملخص فی الهیئة / هیئت / عربی š.-ul-mulaxxas fī-l-hay’a جرجانی، علی بن محمد، 740 - 816 قمری jorjānī, ‘alī ebn-e mohammad (1340 - 1414) وابسته به: الملخص فی الهیئة = شرح چغمینی؛ چغمینی، محمود بن محمد (-745) شرحی است مزجی تحت عنوان « قال، اقول» از میر سید شریف گرگانی بر «الملخص فی الهیأة» که شامل یک «مقدمه» و دو «مقاله» است. آغاز: بسمله. و به نستعین. رب یسر و لاتعسر. سبحانک اللهم یا مدبر اطباق السموات بلاعمد و اوتاد علی القطب و المحور. و یا مزین اجرام العلویات بالثوابت و السیارات و النیر الاعظم و الاصغر ... و بعد فقد دلت ابراهین العقلیة و الشواهد النقلیة علی ان اقصی ما یترجی للانسان من معارج الکمالات و اعلی ما یتسنی له من مدارج السعادات معرفة الصانع بتقدیس ذاته و تنزیه صفاته و ان ذلک بالتفکر فی المبدعات و اسرارها و التدبر فی المصنوعات و اطوارها و علم الهیئة الباحث عن الافلاک و اشکالها و الکاشف عن العناصر و احوالها نم العون علی ذلک ... ثم ان المختصر الموسوم بالملخص قد احتوی من اصوله علی قواعدها و من فروعه علی نکتها و فوائدها یجمع الی وجازة الالفاظ غزارة المعانی و یضم الی رشاقة العبارة و وثاقة المبانی فشرحته شرحاً یتضح به سرائره و ینکشف عن وجوه خرائده ستائره و اشرت فی بعض المواضع الی ما یتوجه علیه و اجتهدت فی دفعه حسبما وصل ذهنی الیه مراعیاً فی ذلک شریطة الانصاف متفادیاً عن طریق الاعتساف و ها انا افیض فی المقصود متوکلا علی الصمد المعبود. قال: و جعلته یشتمل علی مقدمة و مقالتین اقول: و ذلک لان ما یذکر فی ذلک الکتاب اما ان یکون مقصوداً بالذات فی هذا الفن او یتوقف علیه المقصود ... انجام: عن السنة الشمسية الحقيقية بعشرة ايام و عشرین ساعة و نصف ساعة بالتقریب والله اعلم بالصواب چاپ: تهران، سنگی، 1311ق، وزیری، 173ص (صص1-173) در هامش [دنا 1099/6-1100 (21 نسخه)؛ کشف الظنون 517: 2] شرح و حواشی: 1- حاشیة شرح الملخص؛ خفری، محمد بن احمد (-957) 2- حاشیة شرح الملخص چغمینی