شرح مفتاح العلوم

● شرح مفتاح العلوم / معانی بیان / عربی š.-u miftāḥ-il-‘ulūm تفتازانی، مسعود بن عمر، 722 - 792 ؟ قمری taftāzānī, mas‘ūd ebn-e ‘omar (1323 - 1390) وابسته به: مفتاح العلوم؛ سکاکی، یوسف بن ابی بکر (555-626) تاریخ تألیف: شوال 789ق؛ محل تألیف: سمرقند شرح نسبتاً مختصری است با عناوین «قال» و «قوله» بر قسم سوم کتاب «مفتاح العلوم» سکاکی؛ در این شرح مطالب پیچیده و مشکل با بیانی سلیس و استوار توضیح داده شده و به گفته مؤلف: «فاخذت فی شرح له يتضمن تفصيل مجملاته و تبیین معضلاته و کشف استاره عن اسراره و نصب المنار الى انواره و حل الفاظه و بسط معانیه و تشیید قواعده و تسیید مبانيه مع تهذيب للكلام و تنقیح و ترتيب للمرام ... سالكا مسلک الایجاز و الاختصار تاركا مذهب الاطناب و الاكثار ...». حاجی خلیفه می‌گوید: بر قسم سوم «مفتاح العلوم» شروح بسیار نوشته شده که بهترین آنها سه شرح است: 1. شرح علامه قطب الدین محمود شیرازی، 2. شرح تفتازانی، 3. شرح میر سید شریف جرجانی. آغاز: بسمله، خیر خبر يوشح به صدر الكلام و احسن حدیث ترشح المقتضى المقام حمدالله الذي خلق الانسان و علمه البیان و اتم له الاحسان ... انجام: و تعديته الى مفعولین لتضمین معنی الطلب و السؤال و الله المسئول لتيسير الآمال و المشكور على ما افاض من النوال و له الحمد على كل حال. [کشف الظنون 1763/2؛ دنا 1077/6-1078 (30 نسخه)؛ الاوقاف العامة موصل 133/2] شرح و حواشی: 1- کشف الرموز و فتح باب الکنوز = حاشية حاشية مفتاح العلوم؛ قوج حصاری، علی بن موسی (750-841) 2- حاشية شرح مفتاح العلوم؛ مصنفک، علی بن محمد (803-875) 3- حاشية شرح مفتاح العلوم؛ حفيد تفتازانی، احمد بن یحیی ( -916)