نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کتاب‌شناختی اثر

شرح الفصول النصيرية

š.-ol-fusūl-en-nasīrīyya
3 نسخه ثبت‌شده قرن 10 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخه‌ها ↓
/w/40562
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #40562
تاریخ و سده تألیف: 953 هـ.ق
مأخذ فهرست‌نویسی:
فنخا، ج 20، ص 255 تا 256
زبان و قالب: فارسی
رده‌های موضوعی: کلام و اعتقادات
محل تألیف: کلکنده دکن
اثر مرتبط / وابسته به: الفصول النصيرية فى الاصول الدينية = فصول اعتقادی = فصول العقائد = اصول الدین = الفصول في الاصول؛ نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد (597-672)

معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)

شرح فصول نصیریه در علم کلام و معارف است که اصل آن از خواجه نصیر الدین طوسی است که به فارسی نگاشته و شرح موجود به صورت مزجی و با همان عناوین متن هماهنگ گردیده است. شارح، شرح عربی بر متن تعریب شده نیز دارد که نام آن «تحفة الفحول فی شرح الفصول» می‌باشد. (محمود مرعشی) شارح در مقدمه اشاره به مذهب و کیش خویش کرده و می‌گوید: «ابتدا پیرو سنت و جماعت بودم و مذهب شافعی داشتم و بعد از آن مذهب عدل و طریقه حقه جعفریه را اختیار کردم»؛ در مقدمه شرح عربی می‌گوید: «با وجود هجوم غموم و وفود هموم شرحی نوشتم پیشتر به زبان فارسی موافقة لمصنفه و تعمیما لفائده، جامع جمیع امور مذکوره مشتمل بر بسیاری از تحقیقات عقاید حقه که در کتب متقدمین و متاخرین نیست و حسب المقدور جمع میان مذاهب مختلفه نموده، اختلاف و شقاق به وفاق و اتفاق قرار یافت الا نادرا». شارح هر دو شرح فارسی و عربی را در یک زمان به سال 953 در دکن هند تألیف کرده است. (مدرس رضوی)
آغاز اثر
« بهترین شکوفه اشجار بوستان کلام حمد و سپاس بی قیاس خداوند یست قدیر قادر و علیم علام ذو الجلال و الإکرام ... أما بعد چنین گوید ... »
انجام اثر
« يسهل عليه إماطة مادون الحق عن مطمح النظر و التوجه جانب شطر الحق فيتم الزهد ازاله و العمل. »
سوابق و چاپ‌های اثر
ایران، تهران، انتشارات کتابخانه مجلس شورای اسلامی، 1390 شمسی، خدیجه مقدس زاده، حروفی، 1، وزیری، 329 ص
مآخذ و منابع کتاب‌شناسی اثر
دنا 890/6 (3 نسخه) الذریعة 385/13 و 171/26 احوال و آثار خواجه، مدرس رضوی، ص 443 فهرستواره منزوی 203/6 و 379/9

متن فنخا (فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا))

● شرح الفصول النصيرية / کلام و اعتقادات / فارسی š.-ol-fusūl-en-nasīrīyya خواجگی شیرازی، محمد بن احمد، ق 10 قمری xājagī šīrāzī, mohammad ebn-e ahmad (- 16c) وابسته به: الفصول النصيرية فى الاصول الدينية = فصول اعتقادی = فصول العقائد = اصول الدین = الفصول في الاصول؛ نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد (597-672) تاریخ تألیف: 953ق؛ محل تألیف: کلکنده دکن شرح فصول نصیریه در علم کلام و معارف است که اصل آن از خواجه نصیر الدین طوسی است که به فارسی نگاشته و شرح موجود به صورت مزجی و با همان عناوین متن هماهنگ گردیده است. شارح، شرح عربی بر متن تعریب شده نیز دارد که نام آن «تحفة الفحول فی شرح الفصول» می‌باشد. (محمود مرعشی) شارح در مقدمه اشاره به مذهب و کیش خویش کرده و می‌گوید: «ابتدا پیرو سنت و جماعت بودم و مذهب شافعی داشتم و بعد از آن مذهب عدل و طریقه حقه جعفریه را اختیار کردم»؛ در مقدمه شرح عربی می‌گوید: «با وجود هجوم غموم و وفود هموم شرحی نوشتم پیشتر به زبان فارسی موافقة لمصنفه و تعمیما لفائده، جامع جمیع امور مذکوره مشتمل بر بسیاری از تحقیقات عقاید حقه که در کتب متقدمین و متاخرین نیست و حسب المقدور جمع میان مذاهب مختلفه نموده، اختلاف و شقاق به وفاق و اتفاق قرار یافت الا نادرا». شارح هر دو شرح فارسی و عربی را در یک زمان به سال 953 در دکن هند تألیف کرده است. (مدرس رضوی) آغاز: بهترین شکوفه اشجار بوستان کلام حمد و سپاس بی قیاس خداوند یست قدیر قادر و علیم علام ذو الجلال و الإکرام ... أما بعد چنین گوید ... انجام: يسهل عليه إماطة مادون الحق عن مطمح النظر و التوجه جانب شطر الحق فيتم الزهد ازاله و العمل. چاپ: ایران، تهران، انتشارات کتابخانه مجلس شورای اسلامی، 1390 شمسی، خدیجه مقدس زاده، حروفی، 1، وزیری، 329 ص [دنا 890/6 (3 نسخه)؛ الذریعة 385/13 و 171/26؛ احوال و آثار خواجه، مدرس رضوی، ص 443؛ فهرستواره منزوی 203/6 و 379/9]

نسخه‌های خطی این اثر

3 نسخه
ردیف کتابخانه و مرکز نگهداری شماره نسخه کاتب تاریخ کتابت نوع خط برگ مشاهده
1
مجلس
تهران
11408 بی‌کاتب رمضان 954ق نستعلیق 155 شناسنامه ←
2
رضوی
مشهد
195 محمد عمادالدین نقیب ذیقعده 1000ق نستعلیق 134 شناسنامه ←
3
مرعشی
قم
11647/2 عبد اللطیف خراسانی قرن 11 نسخ 123 شناسنامه ←