شرح سی فصل

● شرح سی فصل = شرح معرفت تقویم / هیئت / فارسی š.-e sī fasl = š.-e ma‘refat-e taqvīm بسمل شیرازی، علی اکبر بن علی، 1187-1263 قمری besmel-e šīrāzī, ‘alī akbar ebn-e ‘alī (1774 - 1847) وابسته به: المختصر فی معرفة التقاویم = ثلاثون فصل = سی فصل = مختصر در معرفت تقویم؛ نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد (597-672) اهدا به: فتحعلیشاه قاجار (1211-1250ق) تاریخ تألیف: 1230ق شرحی است بر رساله سی فصل خواجه که شارح در خطبه کتاب شعری را که در مدح حضرت علی بن ابیطالب سلام الله علیه سروده آورده است. مطلع آن چنین است: «آن والی کشور ولایت ×× آن هادی وادی هدایت / یعنی در شهر علم احمد ×× مخلوق زطینت محمد / پرورده دست کنت مولاه ×× هم خلوت ان لی مع الله / دیباچه دفتر امامت ×× عنوان صحیفه کرامت الخ». این شرح باید غیر از آن شرحی باشد که ریو از آن نام برده و گوید که نام شارح در نسخه مذکور نیست (فهرست نسخ فارسی موزه بریتانیا، 2: 452) [از اینکه در شرحی که ریو معرفی کرده شارح به‌خصوص از اوضاع کواکب در سال 824 یاد نموده و از طرف دیگر از خارج هم می‌دانیم که مؤلف کتاب لطائف الکلام از هفتم ربیع الاول همین سال به عنوان سالی یاد کرده که در آن استخراج طالع تحویل سال عالم نموده تقریباً این ظن حاصل می‌شود که شارح سی فصل خواجه همان مؤلف لطائف الکلام فی احکام الاعوام یعنی محمد الحسینی المدعو سید منجم و شرح مذکور نیز همان شرح موسوم به وسیله است که نام تألیف دیگر سید منجم باشد.] (عرفانیان) آغاز: بسمله. حمد خداوندیرا سزاست که چشم نجوم در مطالعه مطالع عظمت و جلالش متحیر ... و بعد چنین گوید ... علی اکبر شیرازی انجام: و گویند این درجه صورت حشرات دارد و الله یعلم. [الذریعة 311/13و 137/9؛ دنا 771/6-772 (18 نسخه)؛ نسخه‌های منزوی 320/1: نشانی 4 نسخه؛ فهرستواره منزوی 2974/4]