شرح دیوان امیر المومنین (ع)

● شرح دیوان امیر المومنین (ع) / ادبیات / فارسی š.-e d.-e amīr-al-mo‘menīn حسینی، حسین بن اسماعیل، ق 11 قمری hoseynī, hoseyn ebn-e esmā‘īl (- 17c) وابسته به: دیوان امیر المؤمنین علی علیه السلام؛ منسوب به علی بن ابی طالب (ع)، امام اول (-40) مؤلف این شرح بنا بر تصریح در مقدمه، حسین بن اسماعیل حسینی است که «حسینی» تخلص می‌کند و در این شرح از کتب عرفا همچون محیی الدین ابن العربی و سهروردی، احیاء العلوم غزالی و اخلاق ناصری نقل‌ها نموده و به اشعار مولوی و حافظ و قاسم انوار و جامی تمثل جسته و مسلماً در اوایل قرن دهم، زنده بوده و پیش از شروع به شرح دیوان به‌عنوان مقدمه حدیث کمیل را شرح کرده است و طرز این شرح دیوان این است که یک یا چند بیت از دیوان را نقل و به ترجمه فارسی آن پرداخته پس از آن همان معنی و مراد را در یک رباعی فارسی انشا نموده و در ذیل آن زیر عنوان «اشراق» به شرح عرفانی آن بیت یا بیت‌ها پرداخته و در این بخش نیز رباعی‌هایی گذارده و گاهی در شرح عرفانی ابیات چند اشراق دارد. در این شرح بسیاری از ابیات از خود شارح موجود است و تمام این شرح در حدود 3400 بیت می‌باشد و شرح منتخبی از ابیات دیوان است. (ابن یوسف شیرازی) آغاز: ما من دابة الاهو آخذ بناصیتها ان ربی علی صراط مستقیم الحمد لله الذی هدانا طریق مشاهدة حقیقة کل شی کماهو و بذلك شهدنا انه لا اله الا هو، رباعیه: پیدا و نهان و غائب و حاضر اوست ×× طغرای نشان مظهر و ظاهر اوست / زان چشم که در چشم تو است ارنگری ×× بینی بیقین که اول و آخر اوست [دنا 707/6؛ الذریعه 266/13]