شرح الاشارات و التنبيهات

● شرح الاشارات و التنبيهات / فلسفه / عربی š.-ul-išārāt-i wa-t-tanbīhāt فخر رازی، محمد بن عمر، 544؟ - 606 قمری faxr-e rāzī, moḥammad ebn-e ‘omar (1150 - 1210) وابسته به: الاشارات و التنبيهات؛ ابن سینا، حسین بن عبدالله (370-428) الاشارات و التنبيهات کتابی است (در منطق و طبیعیات و ما بعدالطبیعه) از ابن سینا. بر حسب غالب فهرست‌های آثار شیخ آخرین تألیف شیخ الرئیس است، لااقل می‌توان حدس زد که آخرین اثر مهم اوست. این کتاب نسبت به کتاب‌های شفا و نجات بسیار مختصر است. لکن در عین ایجاز شامل رؤوس مسائل و مطالب مهم است و پیداست که شیخ در انشای آن مخصوصاً نظر به فصاحت و بلاغت به اعلی درجه داشته است، و سبک و روشی که شیخ در آن برای بیان مسائل انتخاب کرده است، و عنوان کتاب حاکی از آن است. شاید به همین جهت و به علت ایجاز آن و این که مخصوصاً در سه نمط آخر این کتاب مطالبی در مقامات عارفان آورده شده است که برای عامه طلاب فلسفه غیرمأنوس بوده است، شیخ نسبت به این کتاب، ضنت می‌کرده است و آن را مخصوص خواص اهل علم می‌دانسته است. شرح‌ها و ردها و حاشیه‌ها و انتقادها که بر این کتاب نوشته شده است و کتبی که در محاکمه بین شارحین ساخته شده است حکایت از اهمیت این کتاب در نزد دانشمندان در دوره‌های بعد از شیخ، می‌کند. این کتاب شامل دو موضوع منطق (10 نهج) و علم الطبيعه و مابعده (10 نمط) می‌باشد. قدیمی‌ترین شرح آن همین شرح فخرالدین محمد بن عمر رازی است، که در آن آراء شیخ را مورد انتقاد قرار داده است و اعتراضات بسیاری بر مؤلف کرده است. (اردلان) آغاز: اما بعد حمد من يستحق الحمد لذاته ...؛ آغاز فلسفه: النمط الاول في تجوهر الاجسام و هم و اشارة ... التفسير: النهج الطريق انجام: پایان منطق: و عرض ذلك على نفسه مرات ثم غلط فهو جدیر بان يهجر الحكمة و تعلمها فكل ميسر لما خلق له؛ پایان کتاب: قال الامام الداعی ( ... ؟) محمد بن عمر رحمه الله و انا ايضا اوصيك يا اخي في الدين و نسال الله ان يجعل ما كتبناه حجة لنا لا علينا. و هذا آخر الكتاب و الحمدلله رب العالمين چاپ: این شرح مکرر به طبع رسیده است [دنا 436/6-437 (17 نسخه)؛ کشف الظنون: 94/1] شرح و حواشی: 1- المحاكمات بين شرحی الاشارات = شرح الشرح؛ قطب الدین رازی، محمد بن محمد (694-766) 2- حاشية المحاكمات؛ دوانی، محمد بن اسعد (830-908) 3- حاشية المحاكمات؛ ابن کمال پاشا، احمد بن سلیمان (-940) 4- حاشية المحاكمات = حاشية شرح الاشارات؛ میرزا جان باغنوی، حبیب الله (-994) 5- حاشية المحاكمات؛ محقق خوانساری، حسین بن محمد (1016-1099) 6- حاشية المحاكمات؛ احمد بن سلیمان 7- حاشية الاشارات و شرح الاشارات و حاشية المحاكمات 8- حاشية المحاكمات (2عنوان) 9- حاشية شرح الاشارات 10- حاشية شرح الاشارات و المحاكمات (2عنوان) 11- حواشی المحاكمات بين شرحی الاشارات (3عنوان)