شرح ابیات سبعه خواجه طوسی

● شرح ابیات سبعه خواجه طوسی / فلسفه / فارسی š.-e abyāt-e sab‘a-ye xāja-ye tūsī قاینی، کافی بن محتشم، ق11 قمری qāyenī, kāfī-ye-bn-e mohtašam (- 17c) خواجه طوسی ضمن هفت بیت شعر فارسی مراتب موجودات را بیان کرده و بر اساس تقسیم موجودات به واجب و ممکن و تقسیم ممکن به جوهر و عرض و بالاخره استنتاج مقولات عشر از این تقسیم به این نتیجه می‌رسد که واجب نه جوهر است و نه عرض. قاینی این هفت بیت را تحت عنوان «البيت، التفسير» با بیانی کوتاه گزارش نموده است و در آن از کتاب «عقل» فارابی و «شفا»ی ابن سینا یاد کرده است. آغاز: بسمله الحمد لله وحده ... و بعد این چند کلمه ای است در شرح ابیات سبعه که حکیم کامل و استاد فاضل نصیر الدین محمد طوسی در شرح اقسام موجودات نظم فرموده ... البيت الاول: موجود منقسم بدو قسم است نزد عقل ×× یا واجب الوجود و یا ممکن الوجود. التفسیر: معنی موجود همه کس را معلوم و اندر خاطرها مفهوم او مرتسم انجام: و بالجمله هر چه بجز «رب الارباب» است از موجودات عینی، او را از ترکیب چاره نیست، و ایزد از مثابه همه معری و مقدس تعالی شأنه و جل جلاله. چاپ: در رسائل عرفانی و فلسفی حکیم قاینی (تهران، انتشارات علمی فرهنگی) [دنا 402/6؛ فهرستواره منزوی 175/6]