سبائك الذهبان فی الرجال و الاعیان

● سبائك الذهبان فی الرجال و الاعیان / رجال / عربی sbā'ik-uḏ ḏahabān fi-r rijāl wa-l a'yān کنتوری، ناصر حسین بن حامد حسین، 1284 - 1361 قمری kantūrī, nāser hoseyn ebn-e hāmed hoseyn (1868 - 1942) نوشته‌هایی است در خصوص شرح حال علما و اصحاب حدیث برگرفته از کتاب‌های رجالی و تاریخی چون دول الاسلام، طبقات سبکی، کامل ابن اثیر، تذکرة الحفاظ ذهبی، تاریخ ابی الفدا، انساب سمعانی، مسند ابوحنیفه، خلاصة الأثر، روضة الأخيار و ... نامبرده قبل از ترجمه و شرح حال اشخاص به نام مأخذ و شمار صفحه و مجلد آن اشاره کرده است و چنین می‌نماید که این نوشته‌ها به‌مثابه برگ ریزه‌هایی است که ایشان برای تدوین کتب تألیفی خود از آنها استفاده می‌کرده است. تعداد آن بسیار و چندین مجلد را به خود اختصاص داده است. هر یک از مجموعه نوشته‌ها مربوط به شرح حال یکی از رجال می‌باشد. وی در نظر داشته کتاب مفصل و سترگی در شرح حال همه دانشمندان و مسلمان بنگارد. از این رو به استخراج مطالب مورد نیاز خود از کتب شرح حال و تاریخ می‌پرداخت و آنها را در برگه‌های کوچکی یادداشت می‌کرد. از تکمیل و تنظیم کتاب اطلاعی به دست نیامد جز آنکه به نوشته صاحب مطلع انوار این کتاب در 48 جلد تنظیم شده است. اما از نسخه شماره 24941 کتابخانه آستان قدس که فهرست کامل اجزای «سبائك الذهبان» در آن آمده این‌گونه استنباط می‌شود که کتاب در 16 جلد تحریر شده باشد. با این همه به قاطعیت نمی‌توان در این مورد سخن گفت. آن چه در نسخه پیش‌گفته آمده معرفی 36 جلد کتاب است که بیشتر آنها دفترهای منتخب کتب تراجم و تاریخ است. در ابتدای این فهرست نام و نشان 16 جلد کتاب چنین آمده: 1. از آدم بن عبدالعزیز تا احمد بن حسین بیهقی؛ 2. از احمد بن حسین سامانی تا احمد بن علی قسطلانی؛ 3. از احمد بن علی تا احمد بن محمد؛ 4. از احمد بن محمد تا ایوب بن کیسان؛ 5. از بالی الایدی تا روح بن عباده؛ 6. از رویم بن احمد تا طاهر جزری؛ 7. از عائشه تا عبدالله بن عبدالرحمن؛ 8 از عبدالله بن عبدالرحمن تا علی بن حسین؛ 9. از علی بن حسین المرتضی تا عیسی بن محمد؛ 10. از فارس بن احمد حمصی تا لیث بن سعد مصری؛ 11. از محمد بن ادریع ابونصر فارابی تا محمد بن حسین؛ 12. از محمد بن حسن تا محمد بن علی؛ 13. از محمد بن حسن تا محمد بن علی؛ 14. از محمد بن موسی تا میمون بن محمد؛ 15. از ناصر تا آخر؛ 16. کنی و نساب. جز این وی چندین جزوه و کتاب در استخراج مطالب خود از کتاب‌هایی مانند یتیمة الدهر و دمیة القصر و انساب سمعانی و طبقات اسدی و ... داشته که هر یک در جای خود معرفی شده‌اند. [خلاصه عبقات الانوار 147/1؛ مطلع الانوار ص667-671]