شناسنامه کتاب‌شناختی اثر
زبدة الحقايق فى كشف الدقايق
zubdat-ul ḥaqāyiq fī kašf-id daqāyiq
1
نسخه ثبت‌شده
قرن 11 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخه‌ها
↓
پیوند کوتاه:
/w/34452
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #34452
پدیدآور / مؤلف:
عین القضاة، عبدالله بن محمد
تاریخ و سده تألیف:
نامشخص
مأخذ فهرست‌نویسی:
فنخا، ج 17، ص 615
تا 616
زبان و قالب:
عربی
رده‌های موضوعی:
عرفان و تصوف
معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)
موضوع کتاب عرفانی فلسفی و دینی است، در علم به ذات و صفات خداوند و ایمان به حقیقت نبوت و امامت. این کتاب دارای یک مقدمه و صد فصل است (فصول این کتاب بسیار موجز می‌باشد)، عنوان بعضی از فصل‌ها: 1. المؤمنون فی تصدیقهم بما جاءت به الرسل علی اربعة اقسام ...؛ 2. استدلال علی القدیم بالحرکه والاستدلال علی القدیم بالوجود؛ 3. وجود الله و صفاته فی نظر عارف؛ 4. اقسام الوجود و انواعه؛ 5. صفات الله و اسماؤه. نثر این کتاب جز در مقدمه که گاهی سجع به کار برده است ساده و بی تکلف است.
مؤلف این رساله را در بیست و چهار سالگی نوشته است. به خاطر همین کتاب بود که بعدها مخالفان او غوغا کردند و کار به حبس و قتل مؤلف کشیده شد. هدف مؤلف آن بود که نشان دهد در باب ذات و صفات خدا و ایمان به حقیقت نبوت و قیامت نهایت سیر و ادراک عقل تا کجاست. همین مسائل بعدها در رساله تمهیدات وی نیز مورد بحث قرار گرفت. تمهیدات که مهمترین اثر فارسی قاضی است به یک معنی همان زبده است با بیانی دیگر و مبسوط و شاعرانه‌تر. به همین رو برخی آن را «زبده» نیز خوانده‌اند و یا با «زبدة الحقایق» عربی او خلط کرده اند. تمهیدات او نسخه بسیار دارد ولی «زبدة الحقایق» بسیار کم نسخه و نادر است و تا به حال جز نسخه مجلس که بسیار کلی و مبهم آورده شده، نسخه دیگری از آن در ایران نمی‌شناسیم. این رساله همان است که گفته شده خواجه نصیر طوسی به امر امیر ناصر الدین محتشم آن را به فارسی درآورد.
به نام «زبدة الحقائق» در کشف الظنون برای عین القضاة کتابی ضبط شده که حاوی صد فصل و شامل اصول سه‌گانه عبادات بوده که به فارسی و عربی نگاشته است. در برخی نسخه‌ها «زبدة الحقیقة» نامیده شده است. چلبی می‌نویسد که زبدة الحقائق صد فصل دارد و به فارسی و عربی است و چنین است آغاز آن «الحمد لله سبحانه و تعالی علی نعم متواصلة» و در آن از سه اصل اعتقادات بحث شده است. به طوری که در مجله یادگار (ص 67 ش 4 س 3) هم آمده آن که صد فصل دارد عربی است و چند بندی از آن در همین مجله (ص 64ش 2 و ص 67ش 4) متن یا ترجمه فارسی آن یاد شده است و نسخه‌ای از آن که در ذیحجه 596 در مدرسه مجاهدیه مراغه نوشته شده و صد فصل دارد و به عربی است و در آن از رساله علائیه خود که درباره مذهب سلف نوشته است یاد نموده؛ در دیباچه دارد «فهذه اللمعة موسومة بزبدة الحقائق ... و قد اودعتها مائة فصل».
سوابق و چاپ‌های اثر
ایران، تهران، انتشارات دانشگاه تهران، 1961 میلادی، عفیف عسیران
متن فنخا (فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا))
● زبدة الحقايق فى كشف الدقايق / عرفان و تصوف / عربی
zubdat-ul ḥaqāyiq fī kašf-id daqāyiq
عین القضاة، عبدالله بن محمد، 492 - 525 قمری
‘ayn-ol-qozāt, ‘abd-ol-lāh ebn-e mohammad (1100 - 1132)
موضوع کتاب عرفانی فلسفی و دینی است، در علم به ذات و صفات خداوند و ایمان به حقیقت نبوت و امامت. این کتاب دارای یک مقدمه و صد فصل است (فصول این کتاب بسیار موجز می‌باشد)، عنوان بعضی از فصل‌ها: 1. المؤمنون فی تصدیقهم بما جاءت به الرسل علی اربعة اقسام ...؛ 2. استدلال علی القدیم بالحرکه والاستدلال علی القدیم بالوجود؛ 3. وجود الله و صفاته فی نظر عارف؛ 4. اقسام الوجود و انواعه؛ 5. صفات الله و اسماؤه. نثر این کتاب جز در مقدمه که گاهی سجع به کار برده است ساده و بی تکلف است.
مؤلف این رساله را در بیست و چهار سالگی نوشته است. به خاطر همین کتاب بود که بعدها مخالفان او غوغا کردند و کار به حبس و قتل مؤلف کشیده شد. هدف مؤلف آن بود که نشان دهد در باب ذات و صفات خدا و ایمان به حقیقت نبوت و قیامت نهایت سیر و ادراک عقل تا کجاست. همین مسائل بعدها در رساله تمهیدات وی نیز مورد بحث قرار گرفت. تمهیدات که مهمترین اثر فارسی قاضی است به یک معنی همان زبده است با بیانی دیگر و مبسوط و شاعرانه‌تر. به همین رو برخی آن را «زبده» نیز خوانده‌اند و یا با «زبدة الحقایق» عربی او خلط کرده اند. تمهیدات او نسخه بسیار دارد ولی «زبدة الحقایق» بسیار کم نسخه و نادر است و تا به حال جز نسخه مجلس که بسیار کلی و مبهم آورده شده، نسخه دیگری از آن در ایران نمی‌شناسیم. این رساله همان است که گفته شده خواجه نصیر طوسی به امر امیر ناصر الدین محتشم آن را به فارسی درآورد.
به نام «زبدة الحقائق» در کشف الظنون برای عین القضاة کتابی ضبط شده که حاوی صد فصل و شامل اصول سه‌گانه عبادات بوده که به فارسی و عربی نگاشته است. در برخی نسخه‌ها «زبدة الحقیقة» نامیده شده است. چلبی می‌نویسد که زبدة الحقائق صد فصل دارد و به فارسی و عربی است و چنین است آغاز آن «الحمد لله سبحانه و تعالی علی نعم متواصلة» و در آن از سه اصل اعتقادات بحث شده است. به طوری که در مجله یادگار (ص 67 ش 4 س 3) هم آمده آن که صد فصل دارد عربی است و چند بندی از آن در همین مجله (ص 64ش 2 و ص 67ش 4) متن یا ترجمه فارسی آن یاد شده است و نسخه‌ای از آن که در ذیحجه 596 در مدرسه مجاهدیه مراغه نوشته شده و صد فصل دارد و به عربی است و در آن از رساله علائیه خود که درباره مذهب سلف نوشته است یاد نموده؛ در دیباچه دارد «فهذه اللمعة موسومة بزبدة الحقائق ... و قد اودعتها مائة فصل».
چاپ: ایران، تهران، انتشارات دانشگاه تهران، 1961 میلادی، عفیف عسیران
نسخه‌های خطی این اثر
1 نسخه| ردیف | کتابخانه و مرکز نگهداری | شماره نسخه | کاتب | تاریخ کتابت | نوع خط | برگ | مشاهده |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 |
مجلس
تهران
|
10190/3 | بی‌کاتب | شوال 1014ق | - | 50 | شناسنامه ← |