شناسنامه کتابشناختی اثر
الذريعة في مكارم الشريعة
aḏ-ḏarī‘a fī makārim-iš šarī‘a
14
نسخه ثبتشده
از قرن 7 تا 14 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخهها
↓
پیوند کوتاه:
/w/31515
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #31515
پدیدآور / مؤلف:
راغب اصفهانی، حسین بن محمد
تاریخ و سده تألیف:
نامشخص
مأخذ فهرستنویسی:
فنخا، ج 16، ص 126
تا 127
زبان و قالب:
عربی
ردههای موضوعی:
اخلاق
معرفی و مشخصات کتابشناختی اثر (در مأخذ فنخا)
کتابی در احوال و خصوصیات انسان با استفاده از آیات قرآن و احادیث منقول از پیامبر (ص) و حضرت علی (ع) در هفت «فصل»: 1. احوال انسان؛ 2. عقل و علم و نطق؛ 3. قوای شهوانی؛ 4. قوای غضبی؛ 5. عدالت و ظلم؛ 6. صناعات و مکاسب؛ 7. افعال. کشف الظنون آورده است که غزالی این کتاب را پسندیده بود و همواره با خود میداشت. او در الذریعه به روش علمی آمیخته با دین از اخلاق و سیاست گفتگو نمود و پیداست که غزالی در احیاء از او گرفته است. گفته شده که غزالی دائماً این کتاب را با خود داشته و بسیار میپسندیده است. فخر رازی در «تأسیس التقدیس» مؤلف را همانند غزالی و از پیشوایان سنت به شمار آورده و شیخ حسن بن علی طبرسی در «اسرار الامامه» او را از فرزانگان شیعی امامی پنداشته است.
آغاز اثر
« نسئل الله بجوده الذی هو سبب الوجود نوراً يهدینا الی الاقبال و یمیل بنا الی الاصغاء اليه ... قال ابوالقاسم ... كنت قد اشرت فیما املیته ... »
انجام اثر
« فقد حان حصادی و ليم يصلح فسادی و صل علی خاتم النبيین و آله أجمعین و اجعل لى من الشافعين برحمتك يا أرحم الراحمين؛ تمت. »
سوابق و چاپهای اثر
مصر، مطبوعات الوطن، 170و3ص، 1899م و170ص، 1308ق؛ الشرقيه، 1324ق.
شروح، حواشی و منظومهها (در فنخا)
الكنوز الوديعة من رموز الذريعة = ترجمه الذريعة الى مكارم الشريعة؛ ابن ظافر، ابن شمس الدین حسن (-8)
الذريعة الى مكارم الشريعة (ترجمه) (2) عنوان)
مآخذ و منابع کتابشناسی اثر
الذريعة 28/10
أعيان الشيعة 160/6
الذريعة 28/10
ريحانة الأدب 292/2
سير أعلام النبلاء 120/18
قاموس الأعلام 2247/3
كشف الظنون 827/1و 1773/2
معجم المؤلفين 59/4
الوافی بالوفیات 45/13
معجم المطبوعات 922/1
بروکلمان، ذیل 6/1 و 505
دنا 499/5 (13 نسخه)
متن فنخا (فهرستگان نسخههای خطی ایران (فنخا))
● الذريعة في مكارم الشريعة / اخلاق / عربی
aḏ-ḏarī‘a fī makārim-iš šarī‘a
راغب اصفهانی، حسین بن محمد، - 502 قمری
rāqeb-e esfahānī, hoseyn ebn-e mohammad (- 1109)
کتابی در احوال و خصوصیات انسان با استفاده از آیات قرآن و احادیث منقول از پیامبر (ص) و حضرت علی (ع) در هفت «فصل»: 1. احوال انسان؛ 2. عقل و علم و نطق؛ 3. قوای شهوانی؛ 4. قوای غضبی؛ 5. عدالت و ظلم؛ 6. صناعات و مکاسب؛ 7. افعال. کشف الظنون آورده است که غزالی این کتاب را پسندیده بود و همواره با خود میداشت. او در الذریعه به روش علمی آمیخته با دین از اخلاق و سیاست گفتگو نمود و پیداست که غزالی در احیاء از او گرفته است. گفته شده که غزالی دائماً این کتاب را با خود داشته و بسیار میپسندیده است. فخر رازی در «تأسیس التقدیس» مؤلف را همانند غزالی و از پیشوایان سنت به شمار آورده و شیخ حسن بن علی طبرسی در «اسرار الامامه» او را از فرزانگان شیعی امامی پنداشته است.
آغاز: نسئل الله بجوده الذی هو سبب الوجود نوراً يهدینا الی الاقبال و یمیل بنا الی الاصغاء اليه ... قال ابوالقاسم ... كنت قد اشرت فیما املیته ...
انجام: فقد حان حصادی و ليم يصلح فسادی و صل علی خاتم النبيین و آله أجمعین و اجعل لى من الشافعين برحمتك يا أرحم الراحمين؛ تمت.
چاپ: مصر، مطبوعات الوطن، 170و3ص، 1899م و170ص، 1308ق؛ الشرقيه، 1324ق.
[الذريعة 28/10؛ أعيان الشيعة 160/6؛ الذريعة 28/10؛ ريحانة الأدب 292/2؛ سير أعلام النبلاء 120/18؛ قاموس الأعلام 2247/3؛ كشف الظنون 827/1و 1773/2؛ معجم المؤلفين 59/4؛ الوافی بالوفیات 45/13؛ معجم المطبوعات 922/1؛ بروکلمان، ذیل 6/1 و 505؛ دنا 499/5 (13 نسخه)]
شرح و حواشی:
1- الكنوز الوديعة من رموز الذريعة = ترجمه الذريعة الى مكارم الشريعة؛ ابن ظافر، ابن شمس الدین حسن (-8)
2- الذريعة الى مكارم الشريعة (ترجمه) (2) عنوان)
نسخههای خطی این اثر
14 نسخه| ردیف | کتابخانه و مرکز نگهداری | شماره نسخه | کاتب | تاریخ کتابت | نوع خط | برگ | مشاهده |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 |
رضوی
مشهد
|
27224 | بیکاتب | 697ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 2 |
رضوی
مشهد
|
13174 | بیکاتب | قرن 7 | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 3 |
رضوی
مشهد
|
3463 | بیکاتب | 708ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 4 |
مرعشی
قم
|
732عکسی | بیکاتب | احتمالاً قرن 8 | نسخ | 206 | شناسنامه ← |
| 5 |
رضوی
مشهد
|
3529 | بیکاتب | قرن 10 | نستعلیق | 109 | شناسنامه ← |
| 6 |
ملی
تهران
|
4491/1 | ابن محمد قاسم | 1012ق | نستعلیق | 79 | شناسنامه ← |
| 7 |
دانشگاه
تهران
|
395 | طهماسبقلی | نیمه ربیع الثانی 1050ق | نسخ | 141 | شناسنامه ← |
| 8 |
مرعشی
قم
|
142عکسی | محمد الزيادى | 1068ق | نسخ | 81 | شناسنامه ← |
| 9 |
دانشگاه
اصفهان
|
131 | محمد جعفر رضوی | 21 شوال 1096ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 10 |
ادبیات
اصفهان
|
9 | نامشخص | - | - | - | شناسنامه ← |
| 11 |
مرعشی
قم
|
13521/1 | محمد تقی بن ابی الحسن | ربیع الاول 1102ق | نسخ | 94 | شناسنامه ← |
| 12 |
مرعشی
قم
|
12052 | محمد فرزند ابی العسکر | شنبه 10 ربیع الثانی 1109ق | نسخ | 142 | شناسنامه ← |
| 13 |
رضوی
مشهد
|
3528 | ابوتراب موسوی گلپایگانی | یکشنبه 9 جمادی الاول 1320ق | نسخ | 63 | شناسنامه ← |
| 14 |
مسجد اعظم
قم
|
4127 | بیکاتب | بیتاریخ | نسخ | 67 | شناسنامه ← |