ذخیرة التوحید

● ذخیرة التوحید / عرفان و تصوف / فارسی zaxīrat-ot towhīd تبریزی، میرزا احمد، ق13 قمری tabrīzī, mīrzā ahmad (- 19c) رساله مهمی است در توحید مشتمل بر یک «مقدمه» و یک «خاتمه» و چهار «فصل». مؤلف آن را به در خواست یکی از اخلای «روحانی‌اش» تألیف نموده و در آن توحید را بنا بر مشرب عرفای شیعه بیان نموده است. او در جای جای کتابش به اشعار ابن فارض مصری و همچنین اشعار عارفان پارسی‌سرا از جمله سنایی و حافظ استشهاد می‌کند و در پایان فصل سوم تفصیل مطالب را به دو کتاب دیگرش «انیس المحبین» و «درر القواعد» حواله می‌دهد. عناوین کتاب عبارت اند از: مقدمه: در بیان معنی توحید؛ فصل 1. بیان مراتب توحید، شامل دو مطلب؛ فصل 2. بیان مراتب سایر مقامات؛ فصل 3. بیان معنی تلی و ظهور و اختلاف مجالی و مظاهر؛ فصل 4. جمیع ما سوی الله در تمام مراتب توحید تکوین و تدوین توحید خودشان را اخذ کرده‌اند؛ خاتمه: کلمه توحید بر دو قسم است، کلمه توحید لفظیه و کلمه توحید معنویه. مؤلف از عالمان دیار آذربایجان است و در قرن سیزدهم می‌زیسته و کاتب نسخه حاضر ــ که در سال 1347ق کتابت نسخه را تمام کرده ــ از او چنین یاد نموده: «قد تمت كتاب ذخیرة التوحید من مصنفات قدوة العلماء المتبحرين و زبدة الراسخين العالم الربانی و النور الصمدانی فخر المجتهدين الاستاد الاعظم آقا میرزا احمد آقا ولد مرحوم ملا علی اعلی الله مقامهما.»