دستوری نامه فیروزی علامه

● دستوری نامه فیروزی علامه / ادبیات / فارسی و عربی dastūrī-nāme-ye fīrūzī ‘allāme آصف هروی، محمد هاشم، 1180 - قرن13قمری āsef-e heravī, mohammad hāšem (- 19c) در آن نخست شعرهای فارسی خود اوست (1پ-61ر) سپس نثر فارسی او (62ر-142پ) آنگاه باز شعر فارسی و عربی و رباعی او (143ر-146پ). درباره این رساله در شماره نخستین نشریه گروه آموزشی تاریخ مقالتی هست و از آن استنتاج تاریخی شده است. اینک پاره‌ای از اشارتها و نکته‌های آن: 1. او در 1199 در اصفهان نوزده ساله بوده است (40ر)؛ 2. او در 1241 در تهران می‌زیسته است (62ر)؛ 3. او می‌نویسد که اگر گر بنده دولت خواه در 1242 در پایتخت اعلی بوده‌ام کار ایران چنین نمی‌شده و این زیان به شاه نمی‌رسیده است؛ 4. در ربیع الثانی 1243 در اصفهان خبر رسید که خان‌های زند کشته شدند (55پ)؛ 5. در 1244 او در تهران بوده که میان ایران و روس جنگ شده بود و او در میانه ماه رمضان خوابی دیده و داستان پرسش و پاسخ حکیمانه خود را در آن به نثر فارسی می‌آورد که به شاه خطاب می‌کند و مطالبی از حکمت سیاسی یاد می‌کند و می‌خواهد که میان ایران و روس به آشتی بیانجامد. این تاریخ یک سال پس از جنگ ترکمان‌چای است و اندکی پس از کشته شدن گریپایدف؛ 6. در آن آمده است که «اکنون در فکر و تدبیر سال هزار و دویست و پنجاه باش» (116پ)؛ 7. او می‌گوید که امام زمان در 1262 «بشارت نامه فیروزی علامه» خواهد آمد؛ 8. او در 1264 هم در تهران بوده است (72پ)؛ 9. از تاریخهای 1205 و 1250 و 1262 و 1264 باز در آن یاد شده است (35پ)؛ 10. در برگ 142ر آمده است. قدرت کردگار می‌بینم ×× حالت روزگار می‌بینم؛ با دنباله آن که درویشان خانه بدوش بیابانی در روستاها و شهرها در خانه‌ها می‌خوانده و آنها را پیش‌بینی شاه نعمه الله ولی کرمانی برای آینده می‌دانستند و چاپ هم شده است. چنین شعری هم اسماعیلیان بدخشان دارند که در گفتار برتلس دانشمند شوروی درباره ناصر خسرو (جاویدان خرد 1ص 31) می‌بینیم (مجله تاریخ دانشکده ادبیات (ش2).