درة الأحلام

● درة الأحلام = تفسير المنامات / خوابگزاری / عربی durrat-ul aḥlām = tafsīr-ul manāmāt نمیری، ابراهیم بن یحیی، - 693؟ قمری nomayrī, ebrāhīm ebn-e yahyā (- 1294) منظومه روان و لطیفی است در خواب گزاری، دارای پنجاه و پنج «باب» که پنج باب آغاز و پنج باب انجام، چنین است: 1. إيضاح ما يحدث فى النوم؛ 2. أدب المعبر؛ 3. أدب النائم؛ 4. كيفية الرؤيا؛ 5. أقسام الرؤيا ...؛ 51. منها في الطير؛ 52. الحشرات؛ 53. الصناعات؛ 54. بنات الماء؛ 55. النوادر. نام این منظومه را بر اساس نسخه کتابخانه «گوته در آلمان» به شماره «1311» و نسخه دیگر در کتابخانه موزه برلین در آلمان به شماره «4246» که با این نسخه همخوانی دارد، گزیده‌ایم، همچنین تصریح صاحب «الوافی بالوفیات» به نام «درة الأحکام» که ناظم آن «ابن غنام» و تصریح صاحب «کشف الظنون» بدون اشاره به منظوم بودن آن و بدون ذکر آغاز نسخه، این گزینه را استوارتر می‌کند. ناظم، در دیباچه کتاب، منبع خود را کتابی یاد می‌کند که مؤلف آن «القتیبی» است: «الف للراغب في الأحكام ×× مختصراً كالدر في النظام / منضداً عن نثر خير فاضل ×× و هو «القتيبي» فخذ يا سائلی». وی در خاتمه منظومه می‌گوید: «و قد أضأت (كذا) درة الأحكام ×× يسلك ما قد جا عن «الإمام»». کاتب نسخه، همان‌گونه که نام منظومه را «تفسير المنامات لابن سیرین» نهاده، گویا ناظم را نیز «ابن سیرین» می‌دانسته که در پایان چنین آمده: «قال بن سيرين نوى الأثمار ×× لم رأى هابته الأسفار». آنگاه در بالای کلمه «ابن سیرین» کلمه دیگری نگاشته شده؛ سپس آن کلمه محو گردیده و در کنار آن کلمه «ما ورد» که گویا مقصود «ماوردی» صاحب «الألفية في التعبير» باشد، آمده است. آغاز: الحمدلله القديم الأزلى ×× سبحانه من ملك لم يزل / جل عن الأمثال و الأنداد ×× من رفع السبع بلا عماد انجام: و عدها ألف يليها أربعة ×× من المئين فى الحساب مودعة / ثم ثمانون تمام العدد ×× و خمسة صدرها المنضد [إيضاح المكنون 13/1؛ تاریخ الاسلام (671-680)، ص 148؛ شذرات الذهب 473/6؛ فهرست نسخه‌های خطی عربی کتابخانه گوته 482/2، شماره «1131»، فهرست نسخه‌های خطی عربی موزه برلین آلمان 576/3، شماره «4267»؛ معجم المؤلفين 126/1؛ الوافی بالوفیات 168/6؛ دنا 1115/4 (نسخه آستانقدس آن جز این است)]