داستان شاهزاده پروهش و بهروز بانو

● داستان شاهزاده پروهش و بهروز بانو / داستان / فارسی dāstān-e šāhzāde parūhaš va behrūz bānū ترجمه فارسی است از داستان مفصل هندی که اصل آن به سانسکریت نگاشته شده است. موضوع داستان شاهزاده‌ای است «پروهش»نام از شاهزادگان چین یا هند که عاشق دختری به نام «بهروزبانو» از دختران پادشاه عرب می‌شود. پدر شاهزاده چون از عشق وی آگاه می‌شود، مشاوران را طلبیده و از آنان چهاره جویی می‌خواهد و مشاوران نیز برای منصرف کردن پسر از عشق آن دختر، داستان‌هایی (هفت داستان) طولانی در مکر و خدعه و خیانت زنان بازگو می‌کنند، ولی این داستان‌ها تأثیری در عشق پسر نکرده و او عاقبت برای رسیدن به مقصود نام و مقام شاهزادگی را کنار نهاده و در لباس فقیران، پای طلب در میان نهاده، رهسپار دیار معشوق خود می‌شود و هنگام حرکت با خود طوطی و شارک را نیز همراه می‌سازد. شاهزاده در میان راه به سیل بنیان کن دچار می‌گردد که عبور از آن ممکن نبوده، لذا به پیشنهاد طوطی، آن را از قفس رها می‌سازد و طوطی به دنبال جستن راه نجات، کلبه درویشی را می‌یابد و شاهزاده را به خدمت درویش می‌برد. ادامه داستان نیز به صورت ادبی با نقل داستان‌های زیاد ادامه می‌یابد. در ادامه داستان از اشخاص مختلف بیان می‌شود، از جمله: فرخ فال پور، فرمان روای سراندیب، بهرام، کامکار پور بهرام حاکم هند برهمن ساده لوح. مؤلف در اثنای داستان‌ها، اشعار فارسی در موارد متعدد ذکر می‌کند که اغلب آنها از غزلیات حافظ شیرازی، گزین شده است. این کتاب غیر از طوطی نامه ضیاء الدین نخشبی (چاپ تهران، انتشارات منوچهری، قطع وزیری، سال 1372، 492 ص) و جواهر الاسمار عماد بن محمد الثغری (چاپ تهران، انتشارات بنیاد فرهنگ ایران زمین، سال 1352، قطع وزیری 720 ص) است. داستان بهرور بانو و جهاندار شاه که نسخه‌هایی از آن در فهرست نسخه‌های خطی گنج بخش، احمد منزوی (1: 1324) معرفی شده، گویا با نسخه حاضر یکی است.