حكمة المشرقية

● حكمة المشرقية = الفلسفة المشرقية = منطق المشرقيين / منطق / عربی ḥikmat-ul mašriqīyya = al-falsafat-ul mašriqīyya = manṭiq-ul mašriqīyīn ابن سینا، حسین بن عبدالله، 370؟ - 428 قمری ebn-e sīnā, hoseyn ebn-e ‘abd-ol-lāh (981 - 1038) این کتاب که اغلب به نام «حكمة المشرقيه» و گاه «الفلسفة المشرقيه» و «منطق المشرقیین» نامیده می‌شود، یکی از کتب ذیقیمت شیخ الرئیس ابوعلی سینا در حکمت می‌باشد. پایه بحث در این کتاب به روی فلسفه اشراقی نهاده شده و بسیاری از آراء مشائین را پاسخ می‌گوید. بعضی از محققین را نظر بر این است که از «الحكمة المشرقيه» چیزی در دست نیست و اگر هم باقی مانده باشد قسمت منطق آن است که به نام «منطق المشرقیین» در قاهره چاپ شده است. در فهرست نسخه‌های مصنفات ابن سینا، تألیف: یحیی مهدوی، به طور مفصل راجع به این مطلب بحث شده است (ص 80 تا 93 و 270 تا 272) وی می‌نویسد: چنانکه در قسمت اول این کتاب در فهرست مصنفات شیخ به عنوان «الحكمة المشرقية» ثبت شده است ... رساله‌ای موجود است در طبیعیات که در هر سه نسخه نام آن الحكمة المشرقية ثبت شده و به شیخ نسبت داده شده است. مقابله این رساله با طبیعیات کتاب شفاء به خوبی روشن می‌سازد که آن تلخیصی است از طبیعیات شفاء تا آخر فن ششم (ص 367 چاپ تهران) با حفظ ترتیب ابواب کتاب شفاء و نقل عبارات آن ملخصاً و ارجاع به کتاب شفاء برای تفصیل بیشتر (فهرست مصنفات ابن سینا /270). آغاز: الحمدلله اهل ان يحمد لعزته و جبروته و نسأله التوفيق لنيل مرضاته و الزلفة عنده ... الفن في التصور، المقالة الاولى في مقدمات التصور. و بعد فقد نزعت بنا ألهمه إلى أن نجمع كلاماً فيما اختلف البحث فيه ... چاپ: قاهره، المكتبة السلفية: 1328ق {فهرست مصنفات ابن سینا، مهدوی ص80-93؛ تاریخ ادبیات در ایران از دکتر صفا 315/1؛ الذریعه 60/7؛ دنا 739/4؛ مجمع علمی عراقی 260/3}