حقيقة التوحيد

● حقيقة التوحيد / کلام و اعتقادات / عربی haqīqat-ut tawḥīd عثمانی بروسانی، محمد بن حمزه ‘osmānī borūsānī, mohammad ebn-e hamze نویسنده می‌گوید بر آنم که حقیقت توحید را بنابر آنچه در قرآن مجید و خبر صحیح آمده باز گویم و این مسبوق به مقدماتی است بدین قرار: 1. حقیقت هر چیز کیفیت تعین اوست و علم حق؛ 2. تعین الشیء صفت آن است؛ 3. اتحاد وجود و اختلاف ماهیت معنی حمل هو بهو است؛ 4. وجود حق و حقیقی آن چیزی است که با خویتش متحد است؛ 5. همانطور که افراد هر ماهیه صورتی است از نسبت آن ماهیت به قوابل آن ماهیت ...؛ 6. تعینات مذکور در وجود؛ 7. حضور معانی و الاسماء؛ 8. حقایق علمی اگر نه با احوال آنها معتبر باشد حروف غیبیه نامیده می‌شود و اگر با احوال آنها معتبر شوند کلمات غیبیه نامیده میشوند؛ 9. اگر اسماء او را حاضر به حضور عالی و اقدم شوند این حضور اسماء الهی است از حیات و علم و اراده و قدرت و قول ...، 10. اقدم این مراتب الهی که ممکن است با عقل به آن اشاره و با اسم نام آن برد مسمی به تعین اول است. پس از ذکر این ده مسأله نویسنده توحید را توجیه می کند. (انوار)