شناسنامه کتابشناختی اثر
حدوث العالم
hudūt-ul ‘ālam
پیوند کوتاه:
/w/23410
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #23410
پدیدآور / مؤلف:
صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم
تاریخ و سده تألیف:
نامشخص
مأخذ فهرستنویسی:
فنخا، ج 12، ص 754
تا 757
زبان و قالب:
عربی
ردههای موضوعی:
فلسفه
معرفی و مشخصات کتابشناختی اثر (در مأخذ فنخا)
رسالهای در حدوث عالم در «مقدمه، و چند «فصل» و «خاتمه»: مقدمه در سبب تألیف این کتاب؛ فصل 1. مبحث امکان و وجوب؛ 2. قوه و فعل؛ 3. حرکت و سکون؛ 4. اثبات طبیعت در هر متحرک؛ 5. تاکید القول بتجدد الجوهر النطقیه؛ 6. فاعل مباشر در جمیع حرکات طبیعت است؛ 7. اقدم الحركات المستدیر؛ 8. اثبات زمان؛ 9. تقدم زمان بر شیء؛ 10. نتیجهای که از پیش گذشت؛ 11. ربط حادث به قدیم؛ 12. نحوه وجود عقول فعاله؛ خاتمه: در ذکر اقوال اعاظم حكماء الاولين. ملاصدرا در این رساله عالم را حادث میداند و برای اثبات آن چند دلیل میآورد.
آغاز اثر
« سبحانک اللهم من قديم قد تفرد بالغناء و السرمدية بالقدم و من دايم قدتوحد بالبقاء و الابدية كما استأثر بالوجوب و الاحدية و الالهية و الصمدية و اتسم غيره بصفات الحدوث و البطلان كما ... و بعد، فيقول الملتجى بباب ربه العليم الحكيم محمد المعروف بصدرالدين ... هذه يا اخوانی مقالتی فی تحقیق مسئلة حدوث العالم ... »
انجام اثر
« انها فی کل لحظة فی خلق جديد كما فی القرآن المجيد ان فی خلق السموات والارض واختلاف الليل و النهار لايات لاولى الالباب ان فى هذا لبلاغاً لقوم عابدين وصلى الله على خير خلقه محمد وآله اجمعين. »
سوابق و چاپهای اثر
با تصحیح و ترجمه محمد خواجوی، تهران، مولی، 1363ش؛ با تصحیح حسین موسویان، تهران، بنیاد حکمت صدرا، 1378ش
مآخذ و منابع کتابشناسی اثر
الذريعة 295/6 رقم 1577
فهرست تألیفات ملاصدرا ص 110
ريحانة الادب 417/3
مجموعه رسائل ملاصدرا، چاپ تهران
مكتبة اميرالمؤمنين 429/2
متن فنخا (فهرستگان نسخههای خطی ایران (فنخا))
● حدوث العالم / فلسفه / عربی
hudūt-ul ‘ālam
صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم، 979 - 1050 قمری
sadr-od-dīn-e šīrāzī, mohammad ebn-e ebrāhīm (1572 - 1641)
رسالهای در حدوث عالم در «مقدمه، و چند «فصل» و «خاتمه»: مقدمه در سبب تألیف این کتاب؛ فصل 1. مبحث امکان و وجوب؛ 2. قوه و فعل؛ 3. حرکت و سکون؛ 4. اثبات طبیعت در هر متحرک؛ 5. تاکید القول بتجدد الجوهر النطقیه؛ 6. فاعل مباشر در جمیع حرکات طبیعت است؛ 7. اقدم الحركات المستدیر؛ 8. اثبات زمان؛ 9. تقدم زمان بر شیء؛ 10. نتیجهای که از پیش گذشت؛ 11. ربط حادث به قدیم؛ 12. نحوه وجود عقول فعاله؛ خاتمه: در ذکر اقوال اعاظم حكماء الاولين. ملاصدرا در این رساله عالم را حادث میداند و برای اثبات آن چند دلیل میآورد.
آغاز: سبحانک اللهم من قديم قد تفرد بالغناء و السرمدية بالقدم و من دايم قدتوحد بالبقاء و الابدية كما استأثر بالوجوب و الاحدية و الالهية و الصمدية و اتسم غيره بصفات الحدوث و البطلان كما ... و بعد، فيقول الملتجى بباب ربه العليم الحكيم محمد المعروف بصدرالدين ... هذه يا اخوانی مقالتی فی تحقیق مسئلة حدوث العالم ...
انجام: انها فی کل لحظة فی خلق جديد كما فی القرآن المجيد ان فی خلق السموات والارض واختلاف الليل و النهار لايات لاولى الالباب ان فى هذا لبلاغاً لقوم عابدين وصلى الله على خير خلقه محمد وآله اجمعين.
چاپ: با تصحیح و ترجمه محمد خواجوی، تهران، مولی، 1363ش؛ با تصحیح حسین موسویان، تهران، بنیاد حکمت صدرا، 1378ش
[الذريعة 295/6 رقم 1577؛ فهرست تألیفات ملاصدرا ص 110؛ ريحانة الادب 417/3؛ مجموعه رسائل ملاصدرا، چاپ تهران؛ مكتبة اميرالمؤمنين 429/2]
نسخههای خطی این اثر
43 نسخه| ردیف | کتابخانه و مرکز نگهداری | شماره نسخه | کاتب | تاریخ کتابت | نوع خط | برگ | مشاهده |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 |
دانشگاه
تهران
|
2602 | صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم (مؤلف) | بیتاریخ | نستعلیق | 68 | شناسنامه ← |
| 2 |
مهدوی
تهران
|
736/2 | بابا عبدالکریم | 1003ق | - | - | شناسنامه ← |
| 3 |
مسجد اعظم
قم
|
2483/7 | بهاء الدین محمد بن علی نقی طغایی | شوال 1070ق | نستعلیق | 67 | شناسنامه ← |
| 4 |
مرعشی
قم
|
13616/4 | فضل الله بن محمد شریف بن فضل الله کاشانی | 15 شوال 1070ق | نسخ | 37 | شناسنامه ← |
| 5 |
ملی
تهران
|
155/2 | محمد رضا بن ملا صفی قلی | 1076ق | نستعلیق | 44 | شناسنامه ← |
| 6 |
مؤسسه آیة الله بروجردی
قم
|
526/1 | محمد باقر بن سید حیدر حسینی | سهشنبه از دهه اول 1076ق | نستعلیق | 62 | شناسنامه ← |
| 7 |
مجلس
تهران
|
1801 | بیکاتب | 1083ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 8 |
دانشگاه
تهران
|
1030/13 | بیکاتب | با تاریخ 1094ق | شکسته | 3 | شناسنامه ← |
| 9 |
رضوی
مشهد
|
23814 | فیض کاشانی، محمد بن شاه مرتضی | قرن 11 | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 10 |
ملک
تهران
|
4652/7 | بیکاتب | قرن 11 | - | - | شناسنامه ← |
| 11 |
الهیات
تهران
|
242/33 | بیکاتب | قرن 11 | شکسته نستعلیق | 16 | شناسنامه ← |
| 12 |
گوهرشاد
مشهد
|
1665 | بیکاتب | قرن 12 | شکسته نستعلیق | 64 | شناسنامه ← |
| 13 |
سپهسالار
تهران
|
5342/2 | بیکاتب | قرن 12 | نسخ | 61 | شناسنامه ← |
| 14 |
مجلس
تهران
|
711/1 | محمد محسن ابن علم الهدی محمد کاشانی | رمضان 1138ق | نستعلیق | 135 | شناسنامه ← |
| 15 |
الهیات
تهران
|
663/1 | بیکاتب | قرن 13 | نسخ | 47 | شناسنامه ← |
| 16 |
مرعشی
قم
|
13516/2 | شیخ محمد ابراهیم تهرانی شاگرد حاج ملا هادی سبزواری | اواخر قرن 13 | نسخ | 87 | شناسنامه ← |
| 17 |
دائرة المعارف
تهران
|
1042/5 | بیکاتب | 1209ق | نستعلیق، شکسته | 49 | شناسنامه ← |
| 18 |
امام جمعه
زنجان
|
1مجموعه بدون شماره | محمد حسین | صفر 1223ق | - | - | شناسنامه ← |
| 19 |
دانشگاه
تهران
|
2812/2 | محمد باقر بن محمد تقی حسنین قزوینی | با تاریخ 1234ق | نستعلیق | 33 | شناسنامه ← |
| 20 |
ملی
تهران
|
4238 | بیکاتب | 1236ق | نستعلیق، نسخ | 90 | شناسنامه ← |
| 21 |
فیضیه
قم
|
1078/2 | میرزا حسین بن غلامحسین نهاوندی | جمعه جمادی الاول 1239ق | نسخ | 51 | شناسنامه ← |
| 22 |
فیضیه
قم
|
1300/2 | نامشخص | - | - | - | شناسنامه ← |
| 23 |
قمر بنی هاشم
دامغان
|
75/3 | محمدباقر بن محمدجواد هزار جریبی تلمادرهای | 1240ق | نستعلیق | 29 | شناسنامه ← |
| 24 |
مجلس
تهران
|
1802/3 | توفیق پسر کربلائی حسین لاهیجانی | 1244ق | نسخ | 64 | شناسنامه ← |
| 25 |
مجلس
تهران
|
10340/1 | محمد | 1258-1259ق | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 26 |
سپهسالار
تهران
|
2912/14 | بیکاتب | سهشنبه 12 ربیع الثانی 1266ق | نستعلیق | 21 | شناسنامه ← |
| 27 |
مرکز احیاء
قم
|
3157/7 | محمد حسن بن احمد نطنزی مدرس نعمة اللهی | جمادی الاول 1268ق | نسخ | 47 | شناسنامه ← |
| 28 |
سپهسالار
تهران
|
1301 | ابراهیم تهرانی | 1274ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 29 |
مرعشی
قم
|
14335/4 | کلبعلی بن عباس شوندی افشار قزوینی | 1276ق | نستعلیق، شکسته | 48 | شناسنامه ← |
| 30 |
ملی
تهران
|
1881/4 | محمد زنجانی | 1276ق | نستعلیق | 24 | شناسنامه ← |