حجة الکلام لایضاح محجة الزام الخصام و افحام معانی عقائد الاسلام

● حجة الکلام لایضاح محجة الزام الخصام و افحام معانی عقائد الاسلام = حشر الجسمانی = رسالة فی المعاد / کلام و اعتقادات / عربی ḥujjat-ul kalām li-īḍāḥ-i maḥajjat-i ilzām-il xiṣām wa ifhām-i ma‘ānī ‘aqā’id-il islām = ḥašr-ul jismānī دشتکی شیرازی، منصور بن صدرالدین محمد، - 948 قمری daštakī šīrāzī, mansūr ebn-e sadr-od-dīn mohammad (- 1542) این کتاب در کلام است و ظاهراً بسیار مفصل بوده است. جزء نهم آن که خود نسبتاً مفصل است به بیان معاد جسمانی اختصاص دارد و در ضمن اثبات معاد جسمانی، با استفاده از آیات قرآنی، کیفیت حشر ابدان را در معاد بیان کرده و به اتهامات غزالی به فلاسفه پاسخ گفته و نسبتی را که غزالی به فلاسفه داده مبنی بر این که آنها معاد را تنها روحانی می‌دانند، رد کرده و شبهات منکرین معاد جسمانی را پاسخ می‌گوید. این رساله در چند مقاله تنظیم شده است. و در آن به هر دو شیوه مشائی و اشراقی سخن گفته و در مواردی از مکاشفات شخصی خود سخن به میان آورده است. (کاکائی) انتصاب رساله به مؤلف بدون تردید است لیکن نام رساله واضح نیست صدر نسخه آستان قدس «رساله معاد» نوشته شده است. مؤلف در دیباچه رساله را چنین توصیف می‌کند: «هذا هو الحجة التاسعة من حجة الاسلام لایضاح محجة الاسلام الزام الخصام و افحام معاند عقاید الاسلام مما الفته» تا آنجا که گفته «و ترتب مقالتنا هذه علی مقالات». مجالس المؤمنین کتابی به نام «حجة الکلام» از تألیفات مؤلف شمرده و می گوید: «قسم مبحث معاد آن به نظر فقیر رسیده و در آنجا متصدی رد اقاویل حجة الاسلام غزالی شده و تشنیع بسیار بر او کرده و آن مبحث قریب به سه هزار بیت است». این تألیف چه به نام «حجة الکلام» یا «حجة الاسلام» باشد به نظر می رسد که این نسخه قطعه مربوطه ببحث معاد جسمانی از همان کتاب است. رساله پس از دیباچه ضمن سه «مقاله» صورت گرفته: 1. اعلم ان الایمان و الاعتقاد بحشر الاجساد من ضروریات الدین الخ؛ 2. فی رد انکار المنکرین فی الجاهلية الاولی؛ 3. فی رد شبهه المنکرین فی الجاهلية الثانيه. (مهدی ولایی) دشتکی در این رساله از پاره‌ای از تألیفات خویش از جمله از الحکمة المنصوریه (یا المعارف المنصوریه)، اللامعه (یا) اللوامع النوریه، ریاض الرضوان، و از حواشی خود (شاید بر تجرید) و از دوانی (با تعابیر خاص) یاد می کند و نیز از اشراقیان و از غزالی یاد و ایشان را رد کرده و در یکجا درباره او می نویسد: «فی کتابه فیصل التفرقه بین الاسلام و الزندقه قال ان من نزل قولا من اقوال الشرع علی درجة من الدرجات الخمسه التی للموجود اعنی الذاتی و الحسی و الخیالی و العقلی و الشبهی فهو مصدق مسلم و انما التکذیب ان ینفی جمیع المعانی». آغاز: اعوذ الیک و اعوذ بک بعد حمدالله علی آلائه والصلوة علی انبیائه سیما سیدنا محمد وآله واولیائه و بعد یقول الفقیر الحقیر غیاث المشهور بمنصور هذا هو الجزء التاسع من حجة الکلام لایضاح محجة الاسلام و إلزام الخصام و إفحام معاند عقائد الاسلام، مما ألفته و صنفته و رصفته ... وترتیب مقالتنا هذا علی مقالات المقالة الاولی اعلم ان الایمان بحشر الاجساد من ضروریات الدین و علیه العقد انجام: فی مواضع شتی لاینفعهم انکار عالم المثال و صورها سیما اذا استدل فی السند. چاپ: به کوشش عبدالله نورانی در مصنفات غیاث الدین منصور حسینی دشتکی شیرازی، جلد 1 (تهران، دانشگاه تهران، انجمن آثار و مفاخر فرهنگی: 1386) [دنا 501/4 (15 نسخه)؛ کتابشناسی مکتب فلسفی شیراز 139-141]