حاشيه تهذيب المنطق (ترجمه)

● حاشيه تهذيب المنطق (ترجمه) = حاشية تهذيب المنطق = حاشيه ملا عبدالله = شرح تهذيب المنطق / منطق / فارسی hāšīye-ye tahzīb-ol manteq (t.) = hāšīyat-o tahzīb-el manteq = hāšīye-ye mollā ʿabd-ol-lāh = š.-e tahzīb-ol manteq ملا عبدالله بن حسین یزدی، - 981 ؟ قمری mollā ʿabd-ol-lāh ebn-e hoseyn-e yazdī ( - 1574) وابسته به: تهذیب المنطق؛ تفتازانی، مسعود بن عمر (722-792) ملا عبدالله که حاشیه عربی او بر منطق تهذیب تفتازانی معروف و متداول است، شرحی فارسی بر همین تهذیب نگاشته است. یزدی در دیباچه این شرح می‌گوید: «در اثنای اشتغال به تحصیل منطق تهذیب به مقتضای العلم صید و الکتابه قید ... به مباحثه از مباحث این رساله صورت تنقیح می‌یافت ... چون الحق بسیاری از حقایق این فن و حقایق کتاب از پرده خفا به منصه ظهور آمده بود، به ترتیب و تهذیب این اقدام نمود». مولی عبدالله در این شرح از حاشیه مطالع محقق دوانی و شفاء ابن سینا یاد کرده است و گویا مقصود اصلی او ترجمه تهذیب است نه شرح آن. (عبدالحسین حائری) این شرح به سه تن نسبت داده شده که عبارتند از: 1. نجم الدین، عبدالله بن حسین یزدی؛ 2. عنایت الله هندی که در برخی فهرست‌ها از جمله فهرست نسخه‌های خطی کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران، به وی نسبت داده شده [شرح لاهوری جز این است و این شرح در برخی فهارس به تجلی شیرازی نسبت داده شده است]؛ 3. جمال الدین، محمد بن محمود حسینی شهرستانی، در برخی فهارس. صاحب الذریعه انتساب این رساله را به شهرستانی صحیح‌تر دانسته است. آغاز: الحمد در لغت وصفی است بر جمیل اختیاری بر جهت تعظیم و تجلیل نه به طریقت سخریه و استهزاء و در اصطلاح فعلی است که ... انجام: یعنی آنچه مذکور شد در ثامن از روس ثمانیه بمقاصد اشبه است و این ظاهر است از بیان مذکور و الله اعلم بالصواب و اليه المرجع و المآب. چاپ: این اثر نخستین بار به سال 1915م/1333هـ در کانپور هند، به صورت سنگی به چاپ رسیده است. [الذريعة 161/13-162؛ دنا 104/4 (33 نسخه)] شرح و حواشی: 1- شرح دیباجة حاشية تهذيب المنطق