الدر الفريد فى معرفة التجويد
از حافظ اصفهانی، محمد طاهر بن عرب (د. ۸۷۵ ق)
کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی، تهران ·
کتابت یک‌شنبه ۱۳رمضان ۹۸۵ق
نستعلیق
شناسه‌ی فهارس: #134548
کاتب و کتابت
- تاریخ کتابت
- یک‌شنبه ۱۳رمضان ۹۸۵ق
- محل کتابت
- نامشخص
- سفارش‌دهنده
- —
ویژگی‌های ظاهری
- خط
- نستعلیق کیفیت خط:
- شمار برگ
- ۳۸ برگ
- شمار سطر
- —
- اندازه (سانتی‌متر)
- ۱۵×۲۳سم
- کاغذ
- سفید
- جلد
- تیماج آلبالویی
نشان‌های نسخه‌شناسی
- اصل نسخه (دستخط مؤلف) ندارد
- حواشی به خط مؤلف ندارد
- تذهیب و سرلوح ندارد
- نگاره و نقاشی ندارد
- تصحیح‌شده ندارد
- حواشی (محشّی) ندارد
- جدول‌کشی ندارد
- رکابه ندارد
- مقابله و بلاغ ندارد
- نسخه‌ی عکسی یا میکروفیلم ندارد
اشخاص مرتبط با نسخه
مالکان، واقفان، مصححان، محشیان و دیگر اشخاصی که در این نسخه نشانی از خود گذاشته‌اند هنوز ثبت نشده‌اند. اگر مهر، یادداشت تملک یا وقف‌نامه‌ای در نسخه دیده‌اید، آن را بیفزایید.
رساله‌های این مجموعه ۱۰
نسخه‌هایی از همین کتابخانه که زیر شماره‌ی 529 آمده‌اند و در یک مجلد صحافی شده‌اند.
- ۵۲۹/۱ المقدمة الجزریة · ابن جزری، محمد بن محمد ۱۰ برگ
- ۵۲۹/۴ التجويد ۶ برگ
- ۵۲۹/۵ تجوید قرآن کریم · جرجانی، محمد بن علی ۲۵ برگ
- ۵۲۹/۶ حرز الامانی و وجه التهانى · شاطبی، قاسم بن فیره ۳۲ برگ
- ۵۲۹/۷ عقد اللآلی فی شرح نظم الدرة المضيئة · ابن جزری، محمد بن محمد ۵۶ برگ
- ۵۲۹/۸ جمع دو همزه ۲ برگ
- ۵۲۹/۹ الدر الفريد فى معرفة التجويد (همین نسخه) · حافظ اصفهانی، محمد طاهر بن عرب ۳۸ برگ
- ۵۲۹/۱۰ اسماء القراء العشرة (جدول) ۳ برگ
- ۵۲۹/۱۱ تاریخ اسلام ۱۰ برگ
- ۵۲۹/۱۳ الدرر فی الترجمان · مروزی، محمد بن منصور ۸۰ برگ
رابطه با نسخه‌های دیگر
اگر می‌دانید این نسخه از روی نسخه‌ی دیگری استنساخ شده، با نسخه‌ای مقابله شده، مجلد دیگری از همان دوره است یا نسخه‌ی عکسی یا میکروفیلمی از آن هست، آن را بیفزایید.
متن مأخذ
فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا)
ج ۱۴، ص ۴۶۸، ردیف ۶
● الدر الفريد فى معرفة التجويد / تجوید / فارسی
ad-dorr-ol farīd fī ma‘refat-et tajvīd
حافظ اصفهانی، محمد طاهر بن عرب، 786 - 875 ؟ قمری
ḥāfez-e eṣfahānī, moḥammad ṭāher ebn-e ‘arab (1385 - 1471)
تاریخ تألیف: سلخ جمادی الثانی 850ق؛ محل تألیف: اصفهان
مؤلف از مقربان امامیه و از شاگردان شمس الدین محمد جزری است. کتاب قواعد و ضوابطی در تجوید و تصحیح قرآن عظیم است که آن را به خواهش یکی از دوستانش تألیف و در هشت «باب» و یک «خاتمه» مرتب نموده: باب الاستعاذه؛ باب البسمله؛ باب المد و القصر؛ باب الادغام؛ باب النون الساکنه و التنوین؛ باب الراآت؛ باب الوقف؛ باب در ذکر مخارج و صفات آن؛ خاتمه در بیان وقف و اقسام آن. کتاب را در دیباچه چنین توصیف نموده: «که این مختصری است مشتمل بر قاعده و ضابطه چند در تجوید و تصحیح قرآن عظیم که جمع کرده شد بالتماس یکی از دوستان عزیز امید به حق تعالی چنان است که هر که این را مطالعه کند و در رقعه فهم آورد و کاربندد آن از جمله مجودان پسندیده باشد». در فهارس با عناوین دیگری همچون «رساله در تجوید» و «تجوید القرآن» نیز معرفی شده است و بعضاً «التجريد في التجويد» محمد طاهر بن محمد مؤمن قزوینی (قرن 11 و 12) دانسته شده که محتملاً ناشی از اشتباه الذریعه است و شباهت نام این دو مؤلف و یا با «عین الترتيل» محمد بن محمود سمرقندی (-780ق) خلط شده است گر چه آن را از شعری اصفهانی، طاهر بن زین الدین (1214-1274ق) دانسته‌اند که معلوم نشد چنین تألیفی از کجا به او منسوب شده است و «عین الترتیل» سمرقندی، هم گزارش متن آن و هم سرآغاز آن به کلی با این رساله متفاوت است. ولی نام صحیح آن «الدر الفريد في معرفة التجوید» است و آغاز و متن و نسخه‌های موجود نشان می‌دهد (چندین نسخه از آن در قرن 9 و 10 و 11 موجود است) که باید از حافظ اصفهانی باشد. همین اشتباه به «دنا» نیز سرایت کرده که در سه جا و با نام سه نفر و با سه نام کتاب معرفی شده که باید اصلاح شود.
آغاز: الحمدلله ... اما بعد چنین گوید فقیر جانی طاهر حافظ اصفهانی عفی الله که این مختصر مشتمل است بر قاعده وضابطه چند در تجوید
انجام: هر کسی که اینها را كما هو حقها بداند غیر مذکورات را قیاس تواند کرد و بر وی اشکال باقی نماند
چاپ: مجموعه رسائل ،فارسی، دفتر نهم، مشهد، بنیاد پژوهش‌های آستان قدس رضوی، 1388ش، به کوشش سید محمد رضا رضا پور و زکیه دهشت
[الذريعة 68/8؛ نسخه‌های منزوی 88/1؛ هدية العارفين 43/1؛ كشف الظنون 1341/2 و 1961؛ الذریعه 368/3؛ مرعشی 416/8 «التجريد في التجويد» محمد طاهر بن محمد مؤمن اصفهانی (قرن 12)؛ کتابخانه وزیری 1592/5 «التجريد في التجويد» محمد طاهر بن محمد مؤمن اصفهانی (قرن 12)؛ دانشگاه 3091/2 «التجريد في التجويد» محمد طاهر بن محمد مؤمن اصفهانی (قرن 12)؛ مجلس شورا 1309/10 و 585/38 «التجريد في التجويد» محمد طاهر بن محمد مؤمن اصفهانی (قرن 12)؛ در دنا 831/2 با عنوان «تجوید و تصحیح قرآن = عين الترتيل» و از شعری ،اصفهانی، طاهر بن زین الدین (1214-1274؟ق) 2 نسخه، در 798/2 با عنوان «التجريد في التجويد= تجوید حافظ» از اصفهانی، محمد طاهر بن محمد مؤمن (ق 12ق) 8 نسخه و 1098/4 با عنوان «الدر الفريد ... » 26 نسخه که همگی را باید الدر الفرید دانست و از حافظ اصفهانی]
...
6. تهران؛ شورا؛ شماره نسخه: 529/9
در چند باب و خاتمه؛ خط: نستعلیق، کا: قنبربن عبدالحسین قرشی، تا: یک‌شنبه 13رمضان 985ق؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج آلبالویی، 38ص (188-225)، ابعاد متن: 8×13، اندازه: 15×23سم [سنا: 1 - 327]
یادداشت‌ها و منابع پژوهشی
اگر درباره‌ی این نسخه نکته‌ای می‌دانید که در شناسنامه نیامده، یا چاپ، پژوهش، فهرست دیگر یا تصویری از آن سراغ دارید، آن را بیفزایید. پس از بررسی، با نام شما (اگر بخواهید) در اینجا منتشر می‌شود.
حالت پیشنهاد اصلاح.
روی کنار هر فیلد بزنید. برای موارد دیگر، مثل تکراری بودن رکورد، از «پیشنهاد کلی» استفاده کنید.