الدرر فی الترجمان
کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی، تهران ·
کتابت جمعه ۲۱ رمضان ۹۷۸ق
نسخ
شناسه‌ی فهارس: #134404
کاتب و کتابت
- کاتب
- بی‌کاتب
- تاریخ کتابت
- جمعه ۲۱ رمضان ۹۷۸ق
- محل کتابت
- نامشخص
- سفارش‌دهنده
- —
ویژگی‌های ظاهری
- خط
- نسخ کیفیت خط:
- شمار برگ
- ۸۰ برگ
- شمار سطر
- —
- اندازه (سانتی‌متر)
- ۱۵×۲۳سم
- کاغذ
- سفید
- جلد
- تیماج آلبالویی
نشان‌های نسخه‌شناسی
- اصل نسخه (دستخط مؤلف) ندارد
- حواشی به خط مؤلف ندارد
- تذهیب و سرلوح ندارد
- نگاره و نقاشی ندارد
- تصحیح‌شده ندارد
- حواشی (محشّی) ندارد
- جدول‌کشی ندارد
- رکابه ندارد
- مقابله و بلاغ ندارد
- نسخه‌ی عکسی یا میکروفیلم ندارد
اشخاص مرتبط با نسخه
مالکان، واقفان، مصححان، محشیان و دیگر اشخاصی که در این نسخه نشانی از خود گذاشته‌اند هنوز ثبت نشده‌اند. اگر مهر، یادداشت تملک یا وقف‌نامه‌ای در نسخه دیده‌اید، آن را بیفزایید.
رساله‌های این مجموعه ۱۰
نسخه‌هایی از همین کتابخانه که زیر شماره‌ی 529 آمده‌اند و در یک مجلد صحافی شده‌اند.
- ۵۲۹/۱ المقدمة الجزریة · ابن جزری، محمد بن محمد ۱۰ برگ
- ۵۲۹/۴ التجويد ۶ برگ
- ۵۲۹/۵ تجوید قرآن کریم · جرجانی، محمد بن علی ۲۵ برگ
- ۵۲۹/۶ حرز الامانی و وجه التهانى · شاطبی، قاسم بن فیره ۳۲ برگ
- ۵۲۹/۷ عقد اللآلی فی شرح نظم الدرة المضيئة · ابن جزری، محمد بن محمد ۵۶ برگ
- ۵۲۹/۸ جمع دو همزه ۲ برگ
- ۵۲۹/۹ الدر الفريد فى معرفة التجويد · حافظ اصفهانی، محمد طاهر بن عرب ۳۸ برگ
- ۵۲۹/۱۰ اسماء القراء العشرة (جدول) ۳ برگ
- ۵۲۹/۱۱ تاریخ اسلام ۱۰ برگ
- ۵۲۹/۱۳ الدرر فی الترجمان (همین نسخه) · مروزی، محمد بن منصور ۸۰ برگ
رابطه با نسخه‌های دیگر
اگر می‌دانید این نسخه از روی نسخه‌ی دیگری استنساخ شده، با نسخه‌ای مقابله شده، مجلد دیگری از همان دوره است یا نسخه‌ی عکسی یا میکروفیلمی از آن هست، آن را بیفزایید.
آغاز نسخه
بسمله و به نستعین و الحمدلله رب العالمین و العاقبة للمتقین و الصلاة علی رسوله محمد و آله و علی من تمسک بالسنة و الدین بدانکه علم قرآن بحریست که هیچ غواصی به قعر آن نرسید و طریقی است که هیچ رونده به تمامی مسلک آن نتواند سپرد، و در قرآن کریم بیان کرد و ما اوتیتم من العلم الاقلیلا، خواجه امام جمال الدین شیخ الاسلام شمس العارفين محمد بن منصور المتحمد (یا المنجد؟) المروزی انار الله برهانه گفت بسیار تفکر و تأمل کردم اندر کتابی که مشایخ رحمهم الله اندر معانی قرآن جمع کرده بودند تا پس نیز از بهر فرزند عزیز خود خواجه امام منصور این کتاب جمع کردم و چون نجابت وی در شش سالگی ظاهر شد. و نیز شرف نظر و اجازت استادان وی که بودند بیافت خواجه امام شیخ الاسلام محمود صوصی و شمس القضاء عبدالرشید محمود و امام الدین ابوبکر جوهری و جز ایشان چند کس این معانی قرآن جمع کردم به پارسی از برای فرزند و امثال او بر وجه اختصار زیرا که کسی که اندر حال صغر صغار کتب را نداند در حال کبر کبار کتب را هم نداند، این کتاب الدرر فی الترجمان نام کردم و علی الله اتمام فاتحه بعضی گفته اند یکیست و بعضی گفته اند دوبار فرود آمده است یکبار به مکه و یکبار به مدینه، هفت آیت است و بیست کلمه است، صد و چهل و نه حرف است، محکم است: بسم الله بنام خدای عزوجل، الرحمان: بسیار بخشایش الرحیم: بسیار بخشنده، الحمد: سپاس و ستایش و ستودن. بعد لله مرخدای را، رب العالمین: پرودگار جهان و جهانیان است، العالم یکی است، الملک و المالک و اللملیک: پادشاه، اليوم: روز، الايام جماعة، الدین: پاداش شمار و کیش.
انجام نسخه
الحرام: ناشایست، الایلاء: سوگند خوردن
متن مأخذ
فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا)
ج ۱۴، ص ۴۴۵، ردیف ۱
● الدرر فی الترجمان / علوم قرآن / فارسی
ad-dorar fe-t tarjomān
مروزی، محمد بن منصور
marvzī, mohammad ebn-e mansūr
مانند ترجمان‌های دیگر است مگر اینکه به ترتیب سوره‌ها است، نخست فاتحه سپس ناس تا می‌رسد به بقره و لغت‌ها و ترتیب ورود در سوره‌ها با بیان محل نزول سوره‌ها تا سوره حج و اینکه در آن ناسخ و منسوخ هست یا نه.
آغاز: بسمله و به نستعین و الحمدلله رب العالمین و العاقبة للمتقین و الصلاة علی رسوله محمد و آله و علی من تمسک بالسنة و الدین بدانکه علم قرآن بحریست که هیچ غواصی به قعر آن نرسید و طریقی است که هیچ رونده به تمامی مسلک آن نتواند سپرد، و در قرآن کریم بیان کرد و ما اوتیتم من العلم الاقلیلا، خواجه امام جمال الدین شیخ الاسلام شمس العارفين محمد بن منصور المتحمد (یا المنجد؟) المروزی انار الله برهانه گفت بسیار تفکر و تأمل کردم اندر کتابی که مشایخ رحمهم الله اندر معانی قرآن جمع کرده بودند تا پس نیز از بهر فرزند عزیز خود خواجه امام منصور این کتاب جمع کردم و چون نجابت وی در شش سالگی ظاهر شد. و نیز شرف نظر و اجازت استادان وی که بودند بیافت خواجه امام شیخ الاسلام محمود صوصی و شمس القضاء عبدالرشید محمود و امام الدین ابوبکر جوهری و جز ایشان چند کس این معانی قرآن جمع کردم به پارسی از برای فرزند و امثال او بر وجه اختصار زیرا که کسی که اندر حال صغر صغار کتب را نداند در حال کبر کبار کتب را هم نداند، این کتاب الدرر فی الترجمان نام کردم و علی الله اتمام فاتحه بعضی گفته اند یکیست و بعضی گفته اند دوبار فرود آمده است یکبار به مکه و یکبار به مدینه، هفت آیت است و بیست کلمه است، صد و چهل و نه حرف است، محکم است: بسم الله بنام خدای عزوجل، الرحمان: بسیار بخشایش الرحیم: بسیار بخشنده، الحمد: سپاس و ستایش و ستودن. بعد لله مرخدای را، رب العالمین: پرودگار جهان و جهانیان است، العالم یکی است، الملک و المالک و اللملیک: پادشاه، اليوم: روز، الايام جماعة، الدین: پاداش شمار و کیش.
[دنا 1151/4]
تهران؛ شورا؛ شماره نسخه: 529/13
آغاز: برابر؛ انجام: الحرام: ناشایست، الایلاء: سوگند خوردن.
خط: نسخ، بی‌کا، تا: جمعه 21 رمضان 978ق؛ یادداشت مورخ 28 رجب 984 که حاجب اکبر آمد، در زمان ابراهیم قطب شاه؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج آلبالویی، 80ص (242-321)، ابعاد متن: 8×13، اندازه: 15×23سم [سنا: ف: 1 - 328]
یادداشت‌ها و منابع پژوهشی
اگر درباره‌ی این نسخه نکته‌ای می‌دانید که در شناسنامه نیامده، یا چاپ، پژوهش، فهرست دیگر یا تصویری از آن سراغ دارید، آن را بیفزایید. پس از بررسی، با نام شما (اگر بخواهید) در اینجا منتشر می‌شود.
حالت پیشنهاد اصلاح.
روی کنار هر فیلد بزنید. برای موارد دیگر، مثل تکراری بودن رکورد، از «پیشنهاد کلی» استفاده کنید.