تاریخ یمینی (ترجمه)

19. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8136/2 آغاز: برابر1؛ انجام: ولی فی ذلك الشرف الاعلى و السعادة العظمی و للرای مزید العلو و الرفعة. [رقم:] الحمد لمن وفقنی لاتمامه و الشکر علی ما انعم بی فی ختامه فانما الدهر كسیل ثاعب و الزمان كماء داعب. لايقوم فی محطه شجر و لا حجر و لا يطيق مع نطه ورق و لا مدر و ان الاعمار سايرة فانية و الآثار ثابتة باقية. فخير ما يستوصله غابر عابرا و احسن ما يسترسله مذکور ذاکرا هی ازاهیر لآلی الضمير اذا بان الباين او لطايف التنميق و التصویر لو طبع بالبنان. فانی لما رايت هذا البحر المسجور و الجوهر المنثور الذي بلغ اقصی مراتب الفصاحة و علا اعلی مدارج البلاغة و هو مما انشاهء ابوالنضر عبدالجبار العتبى فی شرح اخبار السلطان محمود و لاقیت ترجمه عليه قد کلت الالسن عن تبيان نبذة منه و حارث الاوهام فی اتیان كلمة معه و هی مما املأه ابوالشرف المنشى الجرفادقانی فاردت ان اكتبها بیدی و اطير فی ریاضها بجناحی حتی یکون منی خلفا لمن يسبقنی سلفا و لم اکن ممن اسرف عیشه تلفا و كان ذلك الکتاب اول ما ابتدرت بکتابته و استوفقت بختامته و انا العبد الخادم القائم فی خدمة السلطان الاعظم الاكرم و الخاقان الاجل الافخم السلطان الغازی محمد شاه قاجار خلدالله تعالی ملکه، محمد علی بن بیژن خان و قد اغتنمت به حين بعثت عن الحضرة العية و ارسفت من سدة السنية الى دارالمرز جيلان لايصال منال الديوان و كنت واقفا فی ذلك البلد وقوف الرضوان فی الاعراف و عشت فيه كالذبيح فی الاسهاف كلما تفرست لم ار فيه احدا انيسا الا تعالبا و عيسا لن يقتربوا بی الا صدما و تضريسا فزهدت عنهم و اشتغلت بذلك بتوفيق اله و اتممته بغايته فی يوم السبت الثانی و العشرين من شهر محرم الحرام فی سنه ثمان و خمسین و مأتين بعد الالف من الهجرة النبوية المصطفوية صلوات الله عليه و على آله اللهم اغفرلنا و لمن سلف و خلف. تم. خط: نستعلیق خوش، کا: محمد علی بن بیژن خان، تا: شنبه 22 محرم 1258ق، جا: گیلان؛ یک بار گویا توسط خود کاتب مقابله شده و در موارد متعدد نشانه بلاغ «بلغ» دارد، مجدول مذهب، با کمند زرین، در لابه‌لای سطور و نیز در حواشی لغات عربی شرح و معنی شده که به احتمال بسیار کار محمد حسین اصفهانی در 1258ق باشد که به خواهش کاتب آن را نوشته، وی به خط ثلث جلی خوش در پایان چنین نوشته: «حسب الفرمایش سرکار عالیجاه، معل جایگاه، عزت و سعادت همراه، مجدت و نجدت پناه، زبدة الاماثل و الاقران و قدوة الاكابر و الاعیان، صاحب الجود و الاحسان مقرب الخاقان آقائی، آقا محمد علی بیک-زید عزه العالی-حواشی نسخ این کتاب بخط این بنده محمد حسین اصفهانی سمت تحریر پذیرفت سنه 1258»، که این رقم با القابی که برای محمد علی بن بیژن خان آورده شده روشنگر بخشی از احوال کاتب نیز هست، روی برگ عنوان ابیاتی عربی آمده بدین شرح: چهار بیت عربی ابوالفضل میکالی در مدح ابونضر عتبی، دو بیت از ابونصر عتبی، ده بیت عربی با عنوان «لعلی بن فضل الله الحسینی علیه ما علیه»؛ جلد: مقوایی با روکش تیماج مشکی ساغری، 175گ (1پ-175پ هامش)، 38 سطر، اندازه: 18/7×30/3سم [ف: 27/1-257]