شناسنامه کالبدشناسی نسخه خطی
عنوان اثر:
بحار الانوار الجامعة لدرر الاخبار الائمة الاطهار
پدیدآور اثر: مجلسی، محمد باقر بن محمد تقی
پیوند کوتاه:
/m/52459
نشان‌های نسخه‌شناسی و کالبدشناسی
اصل نسخه (دستخط مؤلف)
—
حواشی به خط مؤلف
—
تذهیب و سرلوح
—
نگاره و نقاشی
—
تصحیح‌شده (مصحح)
—
دارای حواشی (محشی)
—
سطور مجدول (جدول‌بندی)
—
دارای رکابه (پای‌صفحه)
—
مقابله و بلاغ
—
چاپ عکسی / فاکسیمیله
—
مشخصات کاتب و تاریخ کتابت
- تاریخ کتابت:
- 18 شعبان 1087ق (1087 هـ.ق)
- محل کتابت:
- نامشخص
- ردیف ثبت در مأخذ:
- ردیف 118 (در فنخا)
ویژگی‌های مادی و ظاهری نسخه
- نوع و اقلام خط:
- نسخ
- تعداد برگ و سطر:
- 3 برگ • 22 سطر
- ابعاد و اندازه (سانتی‌متر):
- 16/5×24/5سم
- کاغذ و جلد:
- ترمه • تیماج تریاکی حاشیه دار مقوایی با برگردان
آغاز نسخه
« بسمله. و به ثقتی (و علیه اتوکل و استعین) الحمدلله الذی سمک سماء العلم و زینها ببروجها للناظرین ... فیقول ... ابن المنقل الی ریاض القدس محمد تقی ... محمد باقر ... اعلموا یا معاشر الطالبین للحق و الیقین »
انجام نسخه
« انی وجدت فی التوریة انه یکون فی آخر الانبیاء نبی و هو ما یفسر الناقوس. (ختم المجلد الاول من کتاب بحار الانوار علی ید مؤلفه بحمدالله و حسن توفیقه حامدا مصلیا مسلما-هذا ان السطر ان خط المصنف ادام الله تعالی ظله العالی) الحمدلله الذی وفقنی لاتمام المجلد الاول من کتاب بحار الانوار و ایدنی لکتابته من خط المصنف و هو ... منولانا محمد باقر لازالت شموس افاداته ساطعة ... ابن المولى ... المنتقل الی فرادیس الجنان محمد تقی المجلسی قدس الله روحه ... آمین رب العالمین ثم قابلت معه ... و انا ... ابن محمد قاسم بن سید محمد سید محمد الحسینی الخلخالی ... فی 18 شهر شعبان المعظم سنة سبع و ثمانین بعد الالف 1087- تم).
جلد یکم »
مهرها، یادداشت‌های تملک و وقفیات نسخه
تملک: عبدالعلی خان و دیگری در 26 ذیحجه 1298، محمد حسن بن علی کرمانی که به پنج قرآن در ذیحجه 1297 آن را خریده بود
فوائد و رسائل مندرج در نسخه:
سه حاشیه دارد بدین گونه: «هکذا سمعت منه مد له» «سمعت منه» «سمعت منه ظله العالی نیز حاشیه‌های «سمعت» «انتهی لکاتبه» با نشانه «سید محمد» در خیلی جاها بی نشانه که همه این حاشیه‌ها بیک خط است از همان نویسنده نسخه، خط مجلسی به‌نستعلیق در سطر 2 پایان هست درهامش بدان گواهی شده است، در گ 3ب به‌خط مجلسی دارد: «بلغ سماعا ایده الله تعالی» «بلغ»، مجلسی گواهی می‌دهد که نسخه را خلخالی نزدش خوانده بدین گونه: «بسمله. انهاه السيد الايد الفاضل الكامل التقى لذكى الامير سيد محمد الحسينى الخلخالى ايده الله تعالى قراءة تصحيحا تدقيقا ضبطا فى مجالس عديدة (فى) ثالث عشر شهر ربيع الاول من شهور ثمان (و ثمانين) بعد الالف الهجرية فاجزت له زيد توفيقه (ان) يروى عنى من مؤلفاتى غيرها ... ما اخذ على من الاحتياط فى النقل (والضرب) التمس منه ان لاينسانی فى حياتى بعد فواتی کتب (محمد باقر بن محمد تقی حشرهم الله مع الائمة من تولاه 1087)» سطر پایان آن که در میان دو کمانه است می‌نماید که به خط دیگری باشد چه اینکه گوشه پائین این برگ بریده شده کاغذ دیگری چسباندند این سطر را نوشتند از رقم تاریخ آن که گویا «1087» بوده همان «087» مانده است نباید این سطر از خود مجلسی باشد چه خلخالی نسخه را در 18 شعبان 1087 نوشته است آخرین باری که آن را بر مجلسی خوانده 13 ربیع الاول سال 1088 یا 1098 باید باشد نمی‌شود این گواهی را مجلسی در 1087 که یک‌سال پیش از تاریخ نوشتن این اجازه است نوشته باشد. آن هم عبارت این سطر آخر بی غلط نیست گویا کسی دیگر پس از فرسوده شدن کاغذ آن را بریده کاغذی از نو چسبانده این سطر را از روی نوشته مجلسی آن هم به غلط نوشته است؛ ، 175گ
فنخا
مشخصات مأخذ و استناد فهرست‌نگاری:
فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا)، به کوشش مصطفی درایتی، تهران، سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران.
جلد 5 • صفحه 616 • ردیف 118
مأخذ تفصیلی و جلد فهرست:
فهرست کتابخانه اهدائی آقای سید محمد مشکوة به کتابخانه دانشگاه تهران - 5/3
متن فنخا (مأخذ نسخه خطی):
118. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 527
آغاز: بسمله. و به ثقتی (و علیه اتوکل و استعین) الحمدلله الذی سمک سماء العلم و زینها ببروجها للناظرین ... فیقول ... ابن المنقل الی ریاض القدس محمد تقی ... محمد باقر ... اعلموا یا معاشر الطالبین للحق و الیقین؛ انجام: انی وجدت فی التوریة انه یکون فی آخر الانبیاء نبی و هو ما یفسر الناقوس. (ختم المجلد الاول من کتاب بحار الانوار علی ید مؤلفه بحمدالله و حسن توفیقه حامدا مصلیا مسلما-هذا ان السطر ان خط المصنف ادام الله تعالی ظله العالی) الحمدلله الذی وفقنی لاتمام المجلد الاول من کتاب بحار الانوار و ایدنی لکتابته من خط المصنف و هو ... منولانا محمد باقر لازالت شموس افاداته ساطعة ... ابن المولى ... المنتقل الی فرادیس الجنان محمد تقی المجلسی قدس الله روحه ... آمین رب العالمین ثم قابلت معه ... و انا ... ابن محمد قاسم بن سید محمد سید محمد الحسینی الخلخالی ... فی 18 شهر شعبان المعظم سنة سبع و ثمانین بعد الالف 1087- تم).
جلد یکم؛ خط: نسخ، کا: سید محمد بن محمد قاسم بن سید محمد حسینی خلخالی، تا: 18 شعبان 1087ق؛ سه حاشیه دارد بدین گونه: «هکذا سمعت منه مد له» و «سمعت منه» و «سمعت منه ظله العالی و نیز حاشیه‌های «سمعت» و «انتهی لکاتبه» و با نشانه «سید محمد» و در خیلی جاها بی نشانه که همه این حاشیه‌ها بیک خط است و از همان نویسنده نسخه، خط مجلسی به‌نستعلیق در سطر 2 و 3 صفحه پایان هست و درهامش بدان گواهی شده است، در گ 3ب به‌خط مجلسی دارد: «بلغ سماعا ایده الله تعالی» و «بلغ»، مجلسی گواهی می‌دهد که نسخه را خلخالی نزدش خوانده بدین گونه: «بسمله. انهاه السيد الايد الفاضل الكامل التقى لذكى الامير سيد محمد الحسينى الخلخالى ايده الله تعالى قراءة و تصحيحا و تدقيقا و ضبطا فى مجالس عديدة (فى) ثالث عشر شهر ربيع الاول من شهور ثمان (و ثمانين) بعد الالف الهجرية فاجزت له زيد توفيقه (ان) يروى عنى من مؤلفاتى و غيرها و ... ما اخذ على من الاحتياط فى النقل (والضرب) و التمس منه ان لاينسانی فى حياتى و بعد فواتی و کتب (محمد باقر بن محمد تقی حشرهم الله مع الائمة من تولاه 1087)» سطر پایان آن که در میان دو کمانه است می‌نماید که به خط دیگری باشد چه اینکه گوشه پائین این برگ بریده شده و کاغذ دیگری چسباندند و این سطر را نوشتند و از رقم تاریخ آن که گویا «1087» بوده همان «087» مانده است و نباید این سطر از خود مجلسی باشد چه خلخالی نسخه را در 18 شعبان 1087 نوشته است و آخرین باری که آن را بر مجلسی خوانده 13 ربیع الاول سال 1088 یا 1098 باید باشد و نمی‌شود این گواهی را مجلسی در 1087 که یک‌سال پیش از تاریخ نوشتن این اجازه است نوشته باشد. آن هم عبارت این سطر آخر بی غلط نیست و گویا کسی دیگر پس از فرسوده شدن کاغذ آن را بریده و کاغذی از نو چسبانده و این سطر را از روی نوشته مجلسی آن هم به غلط نوشته است؛ تملک: عبدالعلی خان و دیگری در 26 ذیحجه 1298، محمد حسن بن علی کرمانی که به پنج قرآن در ذیحجه 1297 آن را خریده بود؛ کاغذ: ترمه، جلد: تیماج تریاکی حاشیه دار مقوایی با برگردان، 175گ، 22 سطر (10×17/5)، اندازه: 16/5×24/5سم [ف: 5-1144]