ازلية النفس و بقائها

1. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1832/6 آغاز: برابر با مقاله سوم؛ انجام: برابر با مقاله سوم مقاله سوم. با مطابقت نسخه حاضر توسط فهرست‌نگار (استاد حائری) با دو مقاله نخست نتیجه این شد: قسمت اول این رساله حاضر (پس از خطبه) که بدین گونه شروع می‌شود: «هذا تقرير صيغة البرهان: احد الامرين لازم» مطابق است با «صيغة ثاني في تقرير بقاء النفس..» که فقره ای است از فصل 9 از مقاله اول. این مطابقت تا یک صفحه از نسخه ما ادامه دارد. پس از 3 سطر (که این 3 سطر نیز عین عبارت فصلی از همین مقاله است) باز نسخه مطابق است با فصل 4 (فى ان واجب الوجود لا يعدم ابدا) و فصل 5 (فى ان نفس الانسان قديمه) و به همین گونه است بقیه رساله. ابن کمونه این رساله را برای اثبات بقاء نفس با بعضی از براهین اختراعی خویش پرداخته و در اثناء آن به مناسبت، برهان خود را بر قدیم بودن نفس نیز حکایت کرده و در آغاز نقل آن گوید «و قد اخترعت لذالک برهانا هذه حکایته» و سپس عیناً همان برهان که در فصل 5 از مقاله اول و در فصل دهم و یازدهم از مقاله دوم آورده و در اینجا نقل کرده است. بنابراین پیداست خود ابن کمونه در این رساله به دو مقاله مزبور ناظر بوده است. در دیباجه رساله حاضر نیز پس از این که از برهان اختراعی خود با اشاره یاد می‌کند می‌گوید: «در این مقاله تنها به تقریر برهان ساخته خود پرداختم و در مقالات دیگر خود اعتراضات جمعی از فضلاء را بر مقدمات برهان خود با جوابها و توجیهات آن یاد کرده‌ام». ابن کمونه در مقالات دیگر از سخنان اوحد الزمان در معتبر (مقصود هبة الله بن ملکهای یهودی (م-1155م) است)، ابن مسکویه امام فخر رازی و غزالی یاد کرده اما در این مقاله نام کسی یا کتابی را نیاورده است؛ خط: نسخ، بی‌کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: شکری رنگ، جلد: تیماج قرمز، 15ص (127-142)، قطع: خشتی، اندازه: 19/5×24/5سم [ف: 9 - 501]