شرح قصيدة البردة

5. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 13823 آغاز: ... سمعتها انصفتی و لو انصفتی لم تلمنی أو علی الجملة السابقة ... و اعلم أن تبیین لایمی و لم انشقاقاً ... المعنی تقول مخاطباً لمن بالغ ... قوله: خلیلی إن الحب ما تعرفانه ×× فلا تنکرا أن الحنین من الوجد؛ انجام: و الآل و الصحب ثم التابعین لهم ×× أهل التقی و النقی و الحلم و الکرم ... و لیقبل معذرتی آخر کما سبق أولاً و الحمد لله علی الأتمام و علی رسوله أفضل التحية و السلام. شرح قصیده برده است که با عناوین «اللغة، صرف، الاعراب، المعنی» نگاشته شده است به علت افتادگی از آغاز متأسفانه موفق به شناسایی نگارنده آن نشدیم، شارح در میان مباحث متعرض شروح دیگر نیز شده لیکن از ذکر نام آن خودداری نموده است و به کلماتی چون «بعض المتأخرین، بعض الشراح و ...» بسنده کرده، شارح در انجام نیز چنین آورده: «... لیعلم أنى في مدة اشتغالی بشرح هذه القصيدة ما قعدت له فى اكثر الاوقات إلا وقمت عنه قبل اتمام صفحة أو أقل من صفحات لهجوم توزع البال و ... تشتت الاحوال ...»، این شرح حاوی سیزده بیت الحاقی نیز می‌باشد که در شروح دیگر کمتر بدان پرداخته شده است، شارح در این خصوص چنین آورده: «ثم اعلم أن عدد أبيات هذه القصيدة على ما وجدتها في نسخ المتقدمين و تعرض لشرحها المحققون و اقتضيت أنا دثرهم رضوان الله عليهم مائه و ستون بی‌تاً بلا خلاف فيها و وجد في بعض نسخ المتأخرين الأقلين من شراحه عدة أبيات أخر أظن أنها ملحقات بها من عند غير الناظم أصلها أو مخرجات عنها عقد التنقيح لها ثم أدخلت فيها ...»؛ خط: نسخ، کا: سید جلال الدین بن علاءالدین بن حمید حسینی موسوی، تا: 1028ق؛ افتادگی: آغاز؛ در انجام نسخه در میان رقم کاتب عبارتی آمده که این توهم را ایجاد می‌نماید که ممکن است «سید علاءالدین ابن ادریس» نام شارح بوده باشد لیکن در منابع موجود به نام وی دسترسی نیافتیم آنچه صحیح به نظر می‌رسد این است که وی برگرداننده نسخه مسوده به مبیضه باشد یا کاتب نسخه مستنسخ عنه، در هر صورت این احتمال نیز باقی است که وی شارح این قصیده باشد به هر حال نیاز به بررسی بیشتر دارد، ترقیمه: «و قد وقع الفراغ من تحرير هذا البياض ظهرية يوم الاثنين يوم السابع من شهر فطر الأخير سنة الثامنة و العشرين بعد [الألف من] الهجرة على مهاجرها أفضل الصلوة و السلام على يد السيد السند المعتصم بمالك الدنيا و الدين السيد علاءالدین ابن المرحوم المبرور السيد ادریس بقلم الفقير الحقير الذي إن حضر لميعد و لم [لما] غاب لم يفقد تراب أقدام المومنين الصالحين جلال الدين ابن السيد علاءالدين ابن السيد حمید الحسيني الموسوى غفرالله ... الحمدلله رب العالمین»، مصحح؛ تملک: علامه حیدر قلی خان سردار کابلی در 1314ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مشمع مشکی، 143گ، 13 سطر (10×14)، اندازه: 14/5×20سم [ف: 35 - 104]