شناسنامه کالبدشناسی نسخه خطی
پیوند کوتاه:
/m/147104
نشانهای نسخهشناسی و کالبدشناسی
اصل نسخه (دستخط مؤلف)
—
حواشی به خط مؤلف
—
تذهیب و سرلوح
✓
نگاره و نقاشی
—
تصحیحشده (مصحح)
—
دارای حواشی (محشی)
—
سطور مجدول (جدولبندی)
—
دارای رکابه (پایصفحه)
—
مقابله و بلاغ
—
چاپ عکسی / فاکسیمیله
—
مشخصات کاتب و تاریخ کتابت
- نام کاتب:
- بیکاتب
- تاریخ کتابت:
- قرن 12
- محل کتابت:
- نامشخص
- ردیف ثبت در مأخذ:
- ردیف 1 (در فنخا)
ویژگیهای مادی و ظاهری نسخه
- نوع و اقلام خط:
- نستعلیق
- تعداد برگ و سطر:
- 217 برگ • 15 سطر
- ابعاد و اندازه (سانتیمتر):
- 11/5×20سم
- کاغذ و جلد:
- فرنگی • روغنی در زمینه سرخ
آغاز نسخه
« بسمله. حمد بی حد ز ازل تا بابد ×× احدی را که جزو نیست احمد / متکلمی واجب الوجود که دیباچه دیوان عجیب الشان بدیع الافتنان امکان که مشتمل است بر منظومات بسایط ابداعی و موزونات امزجه مرکبات رباعی قول شامل کامل اوست »
انجام نسخه
« عذرا که نانوشته بخواند حدیث عشق ×× داند که آب دیده وامق رسالت است
دیوان و منشآت، در آن از این کسان نام برده شده: سلطان احمد گلبرگه، سید غیاث الدین علی یزدی، علی بن لطف الله الحسینی الملقب بغیاث، معین الدین شاهرخ بهادر سلطان، خواجه سید علی کهجویی، کمال الدین شاه علی بن ابوبکر الکهجوئی، ضیاءالدین محمود قاری صغیر، شمس الدین محمد بن شمس الدین محمد القاری، ابوالخیر محمد بن جزری، جمال الدین یوسف الشمس الجزری، امیر نورالدین نعمة الله، ختیار الدین حسن، امیر جلال الدین فیروزشاه، قوام الدین محمد، ظهیرالدین عبدالرحمن شیرازی صغیر، قطب الدین نبیره قوام، خواجه عبدالقادر گوینده، رکن الدین مسعود صاعدی، امیر زاده اسماعیل بن ابراهیم سلطان، مغیث الدین ابوالفتح ابراهیم سلطان، علاءالدین ابوالمظفر سلطان محمد، امیر عضدالدین اسدالله بن امیر ضیاءالدین نورالله بن برهان الدین خلیل الله بن نورالدین نعمة الله، شیخ محمود مجلد، شمس الدین محمد بن نجم الدین محمود، سعدی (مشرف الدین سوری بن مصلح الشیرازی)، خواجه نصیر مذهب، میر سید زین العابدین، امیر ویس صدر. چنین است فهرست نامههای این رساله که آقای باستانی راد در آغاز نسخه نوشتهاند: 1. دیباچه و شرح حال قوام الدین محمد که برادرش نوشته، 2. دیباچه بر مرقع خواجه <!-- page: 726 --> عبدالقادر گوینده و شرحی بسیار نفیس در موسیقی و نغمات که خود رساله مستقلی است از صاحب دیوان و نمونهای است از اطلاع و فضل وی، 3. دیباچه بر کتاب جامع البدایع مظفری تالیف رکن الدین مسعود صاعدی که برای شاهزاده اسمعیل ابراهیم سلطان نوشته منتخب غزلیات شعرا بوده، 4. دیباچه بر مجموعه اشعار که به نام ابوالمظفر سلطان محمد نوشته موسوم به جامع البدایع مظفری، 5. دیباچه سفینه غزلیات و دیباچه بر ترجمه شمسیه، 6. مولودنامه امیر اسدالله بن امیر ضیاءالدین نواده سید نعمة الله ولی، 7. ایضاً مولود نامه نجم الدین محمود بن شیخ صالح معروف به مجلد و خاتمه بر گلستان سعدی، 8 منشور امیرزاده ابراهیم سلطان بجهة خواجه نصیر مذهب، 9. کتابه سقف عمارت هشت بهشت شیراز، 10. کتابه برج ابلق مقابل باغ سعادت شیراز، 11. بر پشت کتب پادشاه سعید - بر پشت کتاب سلطان احمد گلبرگه، 12. کتابه درگاه حمام سید غیاث الدین علی یزدی و کتابه کتابخانه همو، 13. کتابه قبر همو و قبر خواجه علی کهجوی و قبر ضیاءالدین محمود قاری شیرازی مشهور به صغیر، 14. جهة پس و پیش زینی، 15. چند مکتوب امیرزاده ابراهیم سلطان به والی مصر در موضوع اموال مسافری که در مصر مرده، 16. از همو به سلطان احمد گلبرگه و هم از سلطان سعید در جواب گلبرگه، 17. چند تعزیت نامه بوارثان گلبرگه، 18. مکتوب به امیر نورالدین نعمة الله و به سلطان احمد گلبرگه و از بزرگی به پادشاهزاده، 19. مکتوب به امیر جلال الدین فیروزشاه و از همو به امیر سید زین العابدین، 20. از صاحب کتاب به امیر ویس صدر در شرح مسافرت با کشتی به حجاز و گرفتاری و برهنه شدن به دست دزدان دریایی و رسیدن به بندر ظفار واقعه ما بین یمن و حبشه و باقی اتفاقات، 21. از همو بسید غیاث الدین علی یزدی و از همو به امیر خلف، 22. از بزرگزاده در جواب پدرش و از همو به سید زین العابدین و امیر عمادالدین پسرش، 23. از همو به امیر غیاث الدین پیر احمد وزیر و به میر ویس صدر در شرح مسافرت سابق الذکر و گله از عدم مساعدت و قطع مقرری وظیفه که امور خانقاه دراویش مختل و سامان گردیده، 24. از همو در جواب درویش حسن گیلانی، 25. از نبیره سید زین العابدین و از بزرگزاده به برادر و جد و رثه اش، 26. از قاضی سمنان بیگی از خویشان، 27. از مخدومزاده حقیقی خواجه جمال الدین ترکه به امیر محمد شاه حاکم اصفهان، 28. از همو به خواجه شمس الدین محمد طاهر، 29. از مولانا قطب الدین کاتب گیلانی به برادرش مولانا حکیم طبیب یکی به عربی و یکی فارسی، 30. به استدعاء حضرت مقدسه از زبان ایشان در جواب امیرزاده شاهرخ، 31. حضرت علیه به امیرزاده بایسنغر نویسد، 32. مکتوبی که خود مؤلف به بایسنغر راجع به رسالهای که تالیف نموده و مورد ایراد بعضی شده، 33. چند مکتوب از خود مؤلف به بایستنغر و اظهار خلوص و یگانگی و گله از نرسیدن به ملاقات و غیره، 34. مکتوب دیگر به شاهزاده و تهنیت فتح، 35. به امیرزاده شاهرخ و تقدیم کردن کتابی در خواص اشیا، 36. از جانب صاین ترکه به امیر فیروزشاه نوشته و سفارش برهان الدین امیر شیخ فرزند شیخ نقی الدین دادا، 37. به همو نویسد در تهنیت ورود عساکر به عراق و اعتذار از عدم استقبال، 38. به امیر یوسف خواجه در مطالبه وظیفه و اظهار سوابق که از زمان غازان احکام دارند، 39. به امیر فیروزشاه نویسد از مضمون این مکتوب چنین برمیآید که دچار و گرفتار به وامخواهان و محصلین دیوان شده و اموالش به مصادره رفته و اینک درخواست توجه و رد بعضی از آنها را مینماید و اشاره به حدیثی، 40. نامهای که از ساری و مازندران که در املاک خاصه شاه است نوشته و توقع همراهی درباره (دانشمند بیگناه) که خود مؤلف باشد نموده و مکتوب دیگر در همان موضوع، 41. مکتوب در رسیدن مژده فتح و اجازه توقف در رودباد و یکی دو مکتوب دیگر در همین زمینه، 42. مکتوب در تسلیت شهادت بهادر ابه، 43. چند مکتوب دیگر از لاهیجان که در آن نسبت بشیخ الاسلام محمد او سید اقا سما دیگر معاریف مانند یوسفا و میر مخدوم و خواجه برهان الدین و غیر هم اظهار محبت و ابلاغ سلام نموده و فرزند خود افضلا را توصیه میکند »
مهرها، یادداشتهای تملک و وقفیات نسخه
وقف در رودباد و یکی دو مکتوب دیگر در همین زمینه، 42. مکتوب در تسلیت شهادت بهادر ابه، 43. چند مکتوب دیگر از لاهیجان که در آن نسبت بشیخ الاسلام محمد او سید اقا سما دیگر معاریف مانند یوسفا و میر مخدوم و خواجه برهان الدین و غیر هم اظهار محبت و ابلاغ سلام نموده و فرزند خود افضلا را توصیه میکند
فنخا
مشخصات مأخذ و استناد فهرستنگاری:
فهرستگان نسخههای خطی ایران (فنخا)، به کوشش مصطفی درایتی، تهران، سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران.
جلد 15 • صفحه 725 • ردیف 1
متن فنخا (مأخذ نسخه خطی):
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2576/1 و 5770-ف
آغاز: بسمله. حمد بی حد ز ازل تا بابد ×× احدی را که جزو نیست احمد / متکلمی واجب الوجود که دیباچه دیوان عجیب الشان بدیع الافتنان امکان که مشتمل است بر منظومات بسایط ابداعی و موزونات امزجه مرکبات رباعی قول شامل کامل اوست؛ انجام: عذرا که نانوشته بخواند حدیث عشق ×× داند که آب دیده وامق رسالت است
دیوان و منشآت، در آن از این کسان نام برده شده: سلطان احمد گلبرگه، سید غیاث الدین علی یزدی، علی بن لطف الله الحسینی الملقب بغیاث، معین الدین شاهرخ بهادر سلطان، خواجه سید علی کهجویی، کمال الدین شاه علی بن ابوبکر الکهجوئی، ضیاءالدین محمود قاری صغیر، شمس الدین محمد بن شمس الدین محمد القاری، ابوالخیر محمد بن جزری، جمال الدین یوسف الشمس الجزری، امیر نورالدین نعمة الله، ختیار الدین حسن، امیر جلال الدین فیروزشاه، قوام الدین محمد، ظهیرالدین عبدالرحمن شیرازی صغیر، قطب الدین نبیره قوام، خواجه عبدالقادر گوینده، رکن الدین مسعود صاعدی، امیر زاده اسماعیل بن ابراهیم سلطان، مغیث الدین ابوالفتح ابراهیم سلطان، علاءالدین ابوالمظفر سلطان محمد، امیر عضدالدین اسدالله بن امیر ضیاءالدین نورالله بن برهان الدین خلیل الله بن نورالدین نعمة الله، شیخ محمود مجلد، شمس الدین محمد بن نجم الدین محمود، سعدی (مشرف الدین سوری بن مصلح الشیرازی)، خواجه نصیر مذهب، میر سید زین العابدین، امیر ویس صدر. چنین است فهرست نامههای این رساله که آقای باستانی راد در آغاز نسخه نوشتهاند: 1. دیباچه و شرح حال قوام الدین محمد که برادرش نوشته، 2. دیباچه بر مرقع خواجه عبدالقادر گوینده و شرحی بسیار نفیس در موسیقی و نغمات که خود رساله مستقلی است از صاحب دیوان و نمونهای است از اطلاع و فضل وی، 3. دیباچه بر کتاب جامع البدایع مظفری تالیف رکن الدین مسعود صاعدی که برای شاهزاده اسمعیل ابراهیم سلطان نوشته منتخب غزلیات شعرا بوده، 4. دیباچه بر مجموعه اشعار که به نام ابوالمظفر سلطان محمد نوشته موسوم به جامع البدایع مظفری، 5. دیباچه سفینه غزلیات و دیباچه بر ترجمه شمسیه، 6. مولودنامه امیر اسدالله بن امیر ضیاءالدین نواده سید نعمة الله ولی، 7. ایضاً مولود نامه نجم الدین محمود بن شیخ صالح معروف به مجلد و خاتمه بر گلستان سعدی، 8 منشور امیرزاده ابراهیم سلطان بجهة خواجه نصیر مذهب، 9. کتابه سقف عمارت هشت بهشت شیراز، 10. کتابه برج ابلق مقابل باغ سعادت شیراز، 11. بر پشت کتب پادشاه سعید - بر پشت کتاب سلطان احمد گلبرگه، 12. کتابه درگاه حمام سید غیاث الدین علی یزدی و کتابه کتابخانه همو، 13. کتابه قبر همو و قبر خواجه علی کهجوی و قبر ضیاءالدین محمود قاری شیرازی مشهور به صغیر، 14. جهة پس و پیش زینی، 15. چند مکتوب امیرزاده ابراهیم سلطان به والی مصر در موضوع اموال مسافری که در مصر مرده، 16. از همو به سلطان احمد گلبرگه و هم از سلطان سعید در جواب گلبرگه، 17. چند تعزیت نامه بوارثان گلبرگه، 18. مکتوب به امیر نورالدین نعمة الله و به سلطان احمد گلبرگه و از بزرگی به پادشاهزاده، 19. مکتوب به امیر جلال الدین فیروزشاه و از همو به امیر سید زین العابدین، 20. از صاحب کتاب به امیر ویس صدر در شرح مسافرت با کشتی به حجاز و گرفتاری و برهنه شدن به دست دزدان دریایی و رسیدن به بندر ظفار واقعه ما بین یمن و حبشه و باقی اتفاقات، 21. از همو بسید غیاث الدین علی یزدی و از همو به امیر خلف، 22. از بزرگزاده در جواب پدرش و از همو به سید زین العابدین و امیر عمادالدین پسرش، 23. از همو به امیر غیاث الدین پیر احمد وزیر و به میر ویس صدر در شرح مسافرت سابق الذکر و گله از عدم مساعدت و قطع مقرری وظیفه که امور خانقاه دراویش مختل و سامان گردیده، 24. از همو در جواب درویش حسن گیلانی، 25. از نبیره سید زین العابدین و از بزرگزاده به برادر و جد و رثه اش، 26. از قاضی سمنان بیگی از خویشان، 27. از مخدومزاده حقیقی خواجه جمال الدین ترکه به امیر محمد شاه حاکم اصفهان، 28. از همو به خواجه شمس الدین محمد طاهر، 29. از مولانا قطب الدین کاتب گیلانی به برادرش مولانا حکیم طبیب یکی به عربی و یکی فارسی، 30. به استدعاء حضرت مقدسه از زبان ایشان در جواب امیرزاده شاهرخ، 31. حضرت علیه به امیرزاده بایسنغر نویسد، 32. مکتوبی که خود مؤلف به بایسنغر راجع به رسالهای که تالیف نموده و مورد ایراد بعضی شده، 33. چند مکتوب از خود مؤلف به بایستنغر و اظهار خلوص و یگانگی و گله از نرسیدن به ملاقات و غیره، 34. مکتوب دیگر به شاهزاده و تهنیت فتح، 35. به امیرزاده شاهرخ و تقدیم کردن کتابی در خواص اشیا، 36. از جانب صاین ترکه به امیر فیروزشاه نوشته و سفارش برهان الدین امیر شیخ فرزند شیخ نقی الدین دادا، 37. به همو نویسد در تهنیت ورود عساکر به عراق و اعتذار از عدم استقبال، 38. به امیر یوسف خواجه در مطالبه وظیفه و اظهار سوابق که از زمان غازان احکام دارند، 39. به امیر فیروزشاه نویسد از مضمون این مکتوب چنین برمیآید که دچار و گرفتار به وامخواهان و محصلین دیوان شده و اموالش به مصادره رفته و اینک درخواست توجه و رد بعضی از آنها را مینماید و اشاره به حدیثی، 40. نامهای که از ساری و مازندران که در املاک خاصه شاه است نوشته و توقع همراهی درباره (دانشمند بیگناه) که خود مؤلف باشد نموده و مکتوب دیگر در همان موضوع، 41. مکتوب در رسیدن مژده فتح و اجازه توقف در رودباد و یکی دو مکتوب دیگر در همین زمینه، 42. مکتوب در تسلیت شهادت بهادر ابه، 43. چند مکتوب دیگر از لاهیجان که در آن نسبت بشیخ الاسلام محمد او سید اقا سما دیگر معاریف مانند یوسفا و میر مخدوم و خواجه برهان الدین و غیر هم اظهار محبت و ابلاغ سلام نموده و فرزند خود افضلا را توصیه میکند؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ کاغذ: فرنگی، جلد: روغنی در زمینه سرخ، 217ص (1-217)، 15 سطر (7×13)، اندازه: 11/5×20سم [ف: 9 - 1371] و [فیلمها ف: 3 - 180]