شناسنامه کالبدشناسی نسخه خطی
پیوند کوتاه:
/m/141539
نشانهای نسخهشناسی و کالبدشناسی
اصل نسخه (دستخط مؤلف)
—
حواشی به خط مؤلف
—
تذهیب و سرلوح
✓
نگاره و نقاشی
—
تصحیحشده (مصحح)
—
دارای حواشی (محشی)
—
سطور مجدول (جدولبندی)
—
دارای رکابه (پایصفحه)
—
مقابله و بلاغ
—
چاپ عکسی / فاکسیمیله
—
مشخصات کاتب و تاریخ کتابت
- نام کاتب:
- محمد علی نقیب شیرازی
- تاریخ کتابت:
- 1295ق، به دستور ظل السلطان فرزند ناصرالدین شاه کتابت و تنظیم و تزئین شده و به ناصرالدین شاه هدیه گردیده در سال 1305ق (1295 هـ.ق)
- محل کتابت:
- نامشخص
- ردیف ثبت در مأخذ:
- ردیف 387 (در فنخا)
ویژگیهای مادی و ظاهری نسخه
- نوع و اقلام خط:
- شکسته نستعلیق (ممتاز)
- تعداد برگ و سطر:
- 372 برگ • 12 سطر
- ابعاد و اندازه (سانتیمتر):
- 13/5×23سم
- کاغذ و جلد:
- ترمه • مقوای روغنی بوم مشکی مذهب
آغاز نسخه
منطبق بر آغاز اثر (در مأخذ: «برابر»)
« الا یا ایها الساقی ادر کاسا و ناولها ×× که عشق آسان نمود اولی ولی افتاد مشکلها / ببوی نافه کاخر صبا زان طره بگشاید ×× تاب جعد مشکینش چه تاب افتاد در دلها »
انجام نسخه
« در هجر تو من زشمع افزون گریم ×× مانند صراحی اشک گلگون ریزم / چو ساغر باده ام که از دلتنگی ×× چون ناله چنگ بشنوم خو گریم
مشتمل است بر غزلیات، ساقینامه، رباعیات، مثنوی، مقطعات و مخمسات »
مهرها، یادداشتهای تملک و وقفیات نسخه
مهر: علی اکبر بن حسین الحسینی، مشیر السلطنه 1322
فوائد و رسائل مندرج در نسخه:
در آخر این دیوان قصیدهای است به مطلع ... «ای خدیوی که در انشای فرامین قضا / خط طغرای تو بر لوح قدر مشحون شد» که کاتب در مدح ناصرالدین شاه قاجار چگونگی خط آموزی خود همچنین در خاتمه قصیده نام لقب خویشتن تاریخ تحریر نسخه را به زبان شعر سروده چنین گفته: «کرد مرقوم محمد علی این حافظ شاه ×× تا که در مخزن شه بحر گهر مخزون شد/ ختم شد حافظ شاه از پی تاریخ نقیب / دید با حافظ شاه ای عجبا مقرون شد، فی شهر رمضان المبارک 1295»، صفحه اول دوم تماماً ممتاز کار شیراز عمل میرزا یوسف باشی است که از لحاظ ریزهکاری تلفیق رنگها طرح ترنجها گره سازیها از بهترین عالیترین تذهیبات تزئینات نسخ خطی موجود است، در دو طرف ابیات انتهای اشعار دو ترنج زمینه طلاپوش تزئینی بسیار زیبا طرح شده است در پیشانی از این دیوان در میان سرترنجهای زمینه لاجوردی ممتاز نام القاب ناصرالدین شاه قاجار به قلم ثلث به آب زر نگاشته شده؛ ، 374ص
فنخا
مشخصات مأخذ و استناد فهرستنگاری:
فهرستگان نسخههای خطی ایران (فنخا)، به کوشش مصطفی درایتی، تهران، سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران.
جلد 15 • صفحه 166 • ردیف 387
متن فنخا (مأخذ نسخه خطی):
387. تهران؛ سلطنتی؛ شماره نسخه: 325
آغاز: برابر؛ انجام: در هجر تو من زشمع افزون گریم ×× مانند صراحی اشک گلگون ریزم / چو ساغر باده ام که از دلتنگی ×× چون ناله چنگ بشنوم خو گریم
مشتمل است بر غزلیات، ساقینامه، رباعیات، مثنوی، مقطعات و مخمسات؛ خط: شکسته نستعلیق ممتاز، کا: محمد علی نقیب شیرازی، تا: 1295ق، به دستور ظل السلطان فرزند ناصرالدین شاه کتابت و تنظیم و تزئین شده و به ناصرالدین شاه هدیه گردیده در سال 1305ق؛ در آخر این دیوان قصیدهای است به مطلع ... «ای خدیوی که در انشای فرامین قضا / خط طغرای تو بر لوح قدر مشحون شد» که کاتب در مدح ناصرالدین شاه قاجار و چگونگی خط آموزی خود و همچنین در خاتمه قصیده نام و لقب خویشتن و تاریخ تحریر نسخه را به زبان شعر سروده و چنین گفته: «کرد مرقوم محمد علی این حافظ شاه ×× تا که در مخزن شه بحر گهر مخزون شد/ ختم شد حافظ شاه از پی تاریخ نقیب / دید با حافظ شاه ای عجبا مقرون شد، فی شهر رمضان المبارک 1295»، صفحه اول و دوم تماماً مذهب مرصع ممتاز کار شیراز و عمل میرزا یوسف مذهب باشی است که از لحاظ ریزهکاری و تلفیق رنگها و طرح ترنجها و گره سازیها از بهترین و عالیترین تذهیبات و تزئینات نسخ خطی موجود است، در دو طرف ابیات انتهای اشعار دو ترنج زمینه طلاپوش تزئینی بسیار زیبا طرح شده است و در پیشانی 372 صفحه از این دیوان در میان سرترنجهای زمینه لاجوردی مذهب مرصع ممتاز نام و القاب ناصرالدین شاه قاجار به قلم ثلث و به آب زر نگاشته شده؛ مهر: علی اکبر بن حسین الحسینی، مشیر السلطنه 1322؛ کاغذ: ترمه، جلد: مقوای روغنی بوم مشکی مذهب، 374ص، 12 سطر، اندازه: 13/5×23سم [ف: 3 - 408]