دیوان بسمل شیرازی

1. شیراز؛ شاهچراغ؛ شماره نسخه: 782 دیوان حاضر بیشتر دارای غزل بوده ولی قصیده، مثنوی و دو بیتی نیز در آن موجود است. دو تاریخ 1223 و 1230 در متن دیده می‌شود. بعضی از اشعار این دیوان را سراینده در کتاب «تذکره دلگشا» ضمن زندگی‌نامه خود آورده است. مؤلف در نظر داشته کتابی در بیان و شرح آیات، احادیث و عبارت‌های مشکل بنویسد، برگ آخر نسخه موجود برگ اول کتاب مورد بحث است که از سوی نویسنده تمام نشده و فقط مقدمه کتاب است، البته هیچ یک از نویسندگان تراجم چنین تألیفی را در فهرست تألیفات وی ذکر نکرده‌اند: «یا من وفقنا لمجالسة علماء العظام و حكماء الكرام و فهم غوامض المسائل و الكلمات و درک صعب الأخبار و الآیات و حل المشكلات و بیان المبهمات و القدرة بكتابة نثر كاللآلى و إنشاد شعر كالدرر المتلألی، اغفرلی و لوالدی كما ربیانی صغیرا و اجزهما بالإحسان إحسانا و بالسيئات غفرانا، و صل علی حل مشکلات الخلائق و بين الحق و الباطل فارق، رسولك المجتبی محمد المصطفى، و سلم على آله الأبرار سيما خليفته من دون فصل على المرتضى صلاة الله علیه. أما بعد، فيقول الأحقر ابن علی غفرله على أكبر لما كنت في مجالسة العلماء و الشعراء أكثر الأزمنة و متشاغلا بمطالعة كتب القوم و مباحثته في أغلب الأمكنة و كان بعض الآيات و الأحاديث و العبارات و نبذ من الأشعار و الفقرات مشكلا متعسر الفهم و مطرحا بين ذلك الأعلام و قد استمعت منهم معانی رفیع و بيانات بدیع، فأردت أن أكتب من تلك المعانی سديدها مع ما رأيت في الكتب و ما خطر بالبال و ذكرته حين القيل و القال و أسأل الله العصمة من الزلال و جعلته مبوبا على ثلاثة أبواب أولها فى الآيات و الأحاديث و ثانيها في العبارات و كلمات الأكابر و ثالثها فی الأشعار. باب الأول في الآيات و الأخبار»؛ خط: نستعلیق شکسته، کاتب = مؤلف، بی‌تا؛ 110گ، اندازه: 15×16/5سم [ف: 3 - 37]