نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کالبدشناسی نسخه خطی
/m/138622
کتابخانه و مخزن نگهداری: مجلس
شهر و کشور: تهران
شماره نسخه: 1660

نشان‌های نسخه‌شناسی و کالبدشناسی

اصل نسخه (دستخط مؤلف) —
حواشی به خط مؤلف —
تذهیب و سرلوح —
نگاره و نقاشی —
تصحیح‌شده (مصحح) —
دارای حواشی (محشی) —
سطور مجدول (جدول‌بندی) —
دارای رکابه (پای‌صفحه) —
مقابله و بلاغ —
چاپ عکسی / فاکسیمیله —

مشخصات کاتب و تاریخ کتابت

تاریخ کتابت:
1248ق (1248 هـ.ق)
محل کتابت:
نامشخص
ردیف ثبت در مأخذ:
ردیف 4 (در فنخا)

ویژگی‌های مادی و ظاهری نسخه

نوع و اقلام خط:
نسخ (متوسط)
تعداد برگ و سطر:
3 برگ • 25 سطر
ابعاد و اندازه (سانتی‌متر):
20×30سم
کاغذ و جلد:
فرنگی • تیماج مشکی

آغاز نسخه

2 آغاز ثبت‌شده
آغاز 1
« الحمدلله المنفرد بالاستحقاق وجوب الوجود لذاته المتوحد باسمائه الحسنى و صفاته الاول الذى انشأ کل عدد معدود الاخر الذى اليه معاد كل موجود ... پس از مقدمه: قافية الهمزه و قال فی غرض له: کم ارجع الزفرات فی احشائی ×× و الى م فی دار الهوان ثوائی »
رساله
« اول ملک القرامطه ابو سعيد الحياني من ناحيه فارس و اسمه الحسن بن بهرام و كان اول ملکه »

انجام نسخه

« پایان دیوان: فكم ناصح قد عد فی الناس خائناً ×× و كم غادر قد عد فی الناس وافياً؛ پایان: فقتلوا محمد و ملكه السلطان الاعظم خلد الله ملكه في ذي الحجة سنة ثلاث و ثلاثين و ستمائه و الحمدلله رب العالمين. دیوان شعر بزرگی است به ترتیب حروف الفبا که قسمت بیشتر اشعار آن را بیان فضایل و مناقب ناظم و فامیل وی یا مدح امراء احساء و بحرین مانند: امیر محمد بن ماجد، امیر فضل بن ابی ابوالقاسم و غیره تشکیل می‌دهد. نویسنده دیباچه و مقدمه دیوان، ترجمه مختصری از ناظم ضمن بیانات مفصلی درباره امراء معاصر وی و روش وی با ایشان، ذکر کرده و چندین بار با تأکید بسیار تکرار کرده است که ناظم، حکام و امراء معاصر خویش را نه به امید کسب مال یا مقام مدح می‌کرده است بلکه یا فضایل ایشان را ستوده و یا به منظور فرار از مظالم آنان، مدح و ثنا گفته است »
فوائد و رسائل مندرج در نسخه:
اشعار این دیوان در این نسخه بدون رعایت نظم مخصوص کتب اشعار نوشته شده تنها پایان هر مصراع با نقطه قرمزی مشخص گردیده، ذیل برخی از قصاید دیوان پاره‌ای توضیحات مفید جالب دیده می‌شود که آن نیز متأسفانه مشخص روشن نیست، پس از پایان دیوان: رساله کوچکی است درباره تاریخ امراء بحرین متضمن ذکر نام مدت حکومت ایشان از آغاز حکومت قرامطه (289ق) تا آغاز قرن 7 ، 402ص
یادداشت‌های انتقادی و تصحیحی فهرست‌نگار:
• این رساله روی 3 صفحه و به خط کاتب دیوان کتابت شده است، تاریخ کتابت چنین است: «فی سنه اربع، ثمانین، اربعین، ماتین بعد الالف من الهجره»
فنخا مشخصات مأخذ و استناد فهرست‌نگاری:

فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا)، به کوشش مصطفی درایتی، تهران، سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران.

جلد 14 • صفحه 933 • ردیف 4
متن فنخا (مأخذ نسخه خطی):
4. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1660 آغاز: الحمدلله المنفرد بالاستحقاق وجوب الوجود لذاته المتوحد باسمائه الحسنى و صفاته الاول الذى انشأ کل عدد معدود الاخر الذى اليه معاد كل موجود ... پس از مقدمه: قافية الهمزه و قال فی غرض له: کم ارجع الزفرات فی احشائی ×× و الى م فی دار الهوان ثوائی؛ آغاز رساله: اول ملک القرامطه ابو سعيد الحياني من ناحيه فارس و اسمه الحسن بن بهرام و كان اول ملکه؛ انجام: پایان دیوان: فكم ناصح قد عد فی الناس خائناً ×× و كم غادر قد عد فی الناس وافياً؛ پایان: فقتلوا محمد و ملكه السلطان الاعظم خلد الله ملكه في ذي الحجة سنة ثلاث و ثلاثين و ستمائه و الحمدلله رب العالمين. دیوان شعر بزرگی است به ترتیب حروف الفبا که قسمت بیشتر اشعار آن را بیان فضایل و مناقب ناظم و فامیل وی یا مدح امراء احساء و بحرین مانند: امیر محمد بن ماجد، امیر فضل بن ابی ابوالقاسم و غیره تشکیل می‌دهد. نویسنده دیباچه و مقدمه دیوان، ترجمه مختصری از ناظم ضمن بیانات مفصلی درباره امراء معاصر وی و روش وی با ایشان، ذکر کرده و چندین بار با تأکید بسیار تکرار کرده است که ناظم، حکام و امراء معاصر خویش را نه به امید کسب مال یا مقام مدح می‌کرده است بلکه یا فضایل ایشان را ستوده و یا به منظور فرار از مظالم آنان، مدح و ثنا گفته است؛ خط: نسخ متوسط، کا: ابراهیم بن محمد رضا سبزواری، تا: 1248ق؛ اشعار این دیوان در این نسخه بدون رعایت نظم مخصوص کتب اشعار نوشته شده و تنها پایان هر مصراع با نقطه قرمزی مشخص گردیده، ذیل برخی از قصاید دیوان پاره‌ای توضیحات مفید و جالب دیده می‌شود که آن نیز متأسفانه مشخص و روشن نیست، پس از پایان دیوان: رساله کوچکی است درباره تاریخ امراء بحرین متضمن ذکر نام و مدت حکومت ایشان از آغاز حکومت قرامطه (289ق) تا آغاز قرن 7، این رساله روی 3 صفحه و به خط کاتب دیوان کتابت شده است، تاریخ کتابت چنین است: «فی سنه اربع، ثمانین، اربعین، ماتین بعد الالف من الهجره»؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 402ص، 25 سطر، اندازه: 20×30سم [ف: 4 - 375]