دستور زبان فارسی

1. تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 1823/5 آغاز: شکر و سپاس بی قیاس مر آن قادری را که به یک نظر رحمت خلق را از کتم عدم ... بدانکه اسعدک الله فی الدارین، این الفاظ چند است که در زبان فارسی برای طلبه جمع کردم، لغتیکه در افواه خلق متداول است. هر کسی که زبان پارسی را بجوید آموختن این را باید؛ انجام: المضمومة يشترم، يوهه، ويهه، يوغ، یوز، یوز دای، یوبه، تم. فی اوایل ربیع الاول سنة 984. از ناشناسی پیش از ربیع الاول 894ق که تاریخ نسخه است. نسخه همراه است با «فعل مضارع، دستور زبان فارسی». گویا از نگاشته‌های روزگار عثمانی بوده و در آنجا نگاشته شده است که بسیاری واژه‌ها به ترکی ترجمه شده است. آغاز می‌شود با: و این کتاب بر چهارگونه است: 1. مصادر فارسی، هر حرف در یک باب (جز هشت حرف ثا. حا، ذال، صاد، ظا، عین و قاف)، 2. در قواعد امثله پارس، 3. در انواع امثله، 4. در اسمها «بر مشتق مصادر» که از این نیز چهار حرف نیامده است: ثا، ذال، صاد و ظا. سپس هر حرف از مصادر در سه «باب»: مفتوح الاول، مكسور الاول، مضموم الاول، بخش‌بندی شده است. برای مثال: باب الاول فی الالف المفتوحة من المصادر [: آختن / قلج چکمک و چالمق]، باب الف المکسور [: اسراکیدن (پیچانیدن، سر به سر گذاشتن) طلشمق] تا «الياء المضمومه» (ص 177-248). «الباب الثاني فی قواعد الامثله فارسیه» که در واقع دستور صرف مصادر فارسی است. «افعال سته: ماضی، مضارع، فاعل، مفعول، امر، نهی» در 8 «قاعده» (ص 248-268) الباب الثالث فی الامثله [: بدانکه ایدک الله، مصادر پارسی دو گونه باشد: لازم و متعدی، و این هر دو را جمع و مفرد باشد، و آن همه را نفی و مثبت باشد] (ص 268-282)، الباب الرابع فی الاسماء المفتوحه [آب، واو، آبدان، آبدار، آبله ...]، اسماء المكسوره، المضمومة هر یک در یک «باب» بی شماره و می‌رسد به «یاء» المفتوحه [: یاری، یای، یاور، یاران ...] ياء المكسوره، ياء المضمومه [: يشترم، يوهه ...] (ص 282-484)؛ خط: نستعلیق تحریری، بی‌کا، تا: اوایل ربیع الاول 984ق؛ اهدایی: دکتر صادق کیا [ف: 3 - 136]