شناسنامه کالبدشناسی نسخه خطی
عنوان اثر:
خلاصة المأکولات و المشروبات
پیوند کوتاه:
/m/130031
نشانهای نسخهشناسی و کالبدشناسی
اصل نسخه (دستخط مؤلف)
—
حواشی به خط مؤلف
—
تذهیب و سرلوح
—
نگاره و نقاشی
—
تصحیحشده (مصحح)
—
دارای حواشی (محشی)
—
سطور مجدول (جدولبندی)
—
دارای رکابه (پایصفحه)
—
مقابله و بلاغ
—
چاپ عکسی / فاکسیمیله
—
مشخصات کاتب و تاریخ کتابت
- نام کاتب:
- بیکاتب
- تاریخ کتابت:
- قرن 11 و 12
- محل کتابت:
- نامشخص
- ردیف ثبت در مأخذ:
- ردیف 1 (در فنخا)
ویژگیهای مادی و ظاهری نسخه
- نوع و اقلام خط:
- شکسته
- تعداد برگ و سطر:
- 111 برگ • 17 سطر
- ابعاد و اندازه (سانتیمتر):
- 9×18سم
- کاغذ و جلد:
- هندی • تیماج قهوهای
آغاز نسخه
« بسمله. الله ربنا انزل علينا مائدة من السماء تكون لنا عيدا لاولنا و آخرنا و آية منك و ارزقنا و انت خير الرازقين و الحمدلله الذی اطعمنا و سقانا و جعلنا من المسلمين. گر مه شود بر او ستاره شود بری (؟) ×× با خوان نعمتت نتواند برابری / شکری کردی کی توانم در خور نعمای تو ×× شکر نعمتهای تو چندانکه نعمتهای تو. اگر چه بمضمون و فحوی آیت کریمه و ان تعدوا نعمة الله لاتحصوها کجا حوصله تعداد اعداد و انحصار اسامی اثمار و اسمای نعمای الهی دارد اما بحسب منطوق ... اما بنعمة <!-- page: 964 --> ربک فحدث بر سایر عباد الله لازم و الزم که انفاس نفیسه را باذکار شکر و سپاس و بی قیاس او که زبان و دهان و کام روح و روان را شیرین ساخته صرف سازند على التخصيص اضعف العباد که از مدت ممتده و اوان ممدوده در تجمیع اقسام ما کولات و ترقیم انواع مشروبات و بقید قلم و خیر رقم آوردن مطبوخات متنوعه و ممزوجات متکثره و اطعمه متعدده شوق مفرط داشت درین و لا باستدعای طبیعت و عالم عالم خواهش دل ... آنچه برای العین مشاهده نموده و بچاشنی آن ذایقه آشنا شده و هر چه از ترکیب و ترتیب و اوزان جنس و مصالح و آب و آتش و غیره از استادان این فن ملحوظ و مسموع گردیده و ماکول و مشروب مازاد بتحریر و تسطیر آن برخی از اوقات مصروف کرده بطریق رساله بر بیاض اوراق تسوید نموده مسمی به خلاصة الماكولات و المشروبات ساخت که صاحب طبع و ذوق به اغذیه و اشربه متلذذه داشته باشد سیر این نسخه نماید که خالی از فواید لذة للآكلين و حلاوة للشاربین نخواهد بود اول باید که بآداب و آیین طعام و آب خوردن مطابق سنن نبوی و اعمال مصطفوی ... که هر اینه و سعت رزق و مزه خاص در مرزوق از انست همه را معمول خود نموده بران هو اضبط کند تا هر لقمه ای که فرو برد قوت دل و تزکیه و تصفیه باطن ازو حاصل آمد ... مقدمه در بیان آداب و آیین طعام و آب خوردن (2-13) »
انجام نسخه
« موجب تزکیه و تصفیه باطن گردد . خوردن برای زیستن و ذکر کردن است ×× تو معتقد که زیستن از بهر خوردن است المنة لله بمقتضای خواهش احقر الناس این رساله باتمام رسید »
فنخا
مشخصات مأخذ و استناد فهرستنگاری:
فهرستگان نسخههای خطی ایران (فنخا)، به کوشش مصطفی درایتی، تهران، سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران.
جلد 13 • صفحه 963 • ردیف 1
فهرستنگار مأخذ چاپی:
• 1290 – 1375 هـ.ش
محمدتقی دانش پژوه
مأخذ تفصیلی و جلد فهرست:
فهرست کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران - 14
متن فنخا (مأخذ نسخه خطی):
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4617
آغاز: بسمله. الله ربنا انزل علينا مائدة من السماء تكون لنا عيدا لاولنا و آخرنا و آية منك و ارزقنا و انت خير الرازقين و الحمدلله الذی اطعمنا و سقانا و جعلنا من المسلمين. گر مه شود بر او ستاره شود بری (؟) ×× با خوان نعمتت نتواند برابری / شکری کردی کی توانم در خور نعمای تو ×× شکر نعمتهای تو چندانکه نعمتهای تو. اگر چه بمضمون و فحوی آیت کریمه و ان تعدوا نعمة الله لاتحصوها کجا حوصله تعداد اعداد و انحصار اسامی اثمار و اسمای نعمای الهی دارد اما بحسب منطوق ... اما بنعمة ربک فحدث بر سایر عباد الله لازم و الزم که انفاس نفیسه را باذکار شکر و سپاس و بی قیاس او که زبان و دهان و کام روح و روان را شیرین ساخته صرف سازند على التخصيص اضعف العباد که از مدت ممتده و اوان ممدوده در تجمیع اقسام ما کولات و ترقیم انواع مشروبات و بقید قلم و خیر رقم آوردن مطبوخات متنوعه و ممزوجات متکثره و اطعمه متعدده شوق مفرط داشت درین و لا باستدعای طبیعت و عالم عالم خواهش دل ... آنچه برای العین مشاهده نموده و بچاشنی آن ذایقه آشنا شده و هر چه از ترکیب و ترتیب و اوزان جنس و مصالح و آب و آتش و غیره از استادان این فن ملحوظ و مسموع گردیده و ماکول و مشروب مازاد بتحریر و تسطیر آن برخی از اوقات مصروف کرده بطریق رساله بر بیاض اوراق تسوید نموده مسمی به خلاصة الماكولات و المشروبات ساخت که صاحب طبع و ذوق به اغذیه و اشربه متلذذه داشته باشد سیر این نسخه نماید که خالی از فواید لذة للآكلين و حلاوة للشاربین نخواهد بود اول باید که بآداب و آیین طعام و آب خوردن مطابق سنن نبوی و اعمال مصطفوی ... که هر اینه و سعت رزق و مزه خاص در مرزوق از انست همه را معمول خود نموده بران هو اضبط کند تا هر لقمه ای که فرو برد قوت دل و تزکیه و تصفیه باطن ازو حاصل آمد ... مقدمه در بیان آداب و آیین طعام و آب خوردن (2-13)؛
انجام: موجب تزکیه و تصفیه باطن گردد . خوردن برای زیستن و ذکر کردن است ×× تو معتقد که زیستن از بهر خوردن است المنة لله بمقتضای خواهش احقر الناس این رساله باتمام رسید.
خط: شکسته، بیکا، تا: قرن 11 و 12؛ کاغذ: هندی، جلد: تیماج قهوهای، 111گ، 17سطر (7×15)، اندازه: 9×18سم [ف: 14-3549]