الخطب

23. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 502/5 آغاز: (و من مناقبه عليهم الصلوة و السلام خبر الدهقان فی قتال النهروان يروى بعد حذف الاسانيد) ان اميرالمؤمنين ص لما خرج الى قتال النهروان نزل بقرية تدعى بنهر نيل بين المنزل و النهروان فلما عرس خفقت بوقات العسكر و قرعت طبولهم فقال ما الخبر قالو وارد آخر العسكر يقول؛ انجام: واعلم ان يومك هذا يوم مميت_ ولم يبق من عسكرهم الا عشرة و لم يقتل من عسكره الا العشرة (والحمدلله رب العالمين و الصلوة على سيد المرسلين محمد و آله الطيبين الطاهرين) در سماء و عالم بحار (149: 14) از رسالة الاستخارات ابن طاوس حدیثی به دو روایت آمده که یکی از محمد بن رستم بن جریر طبری امامی (در جزء دوم دلائل الامامة) از حسین بن عبدالله حربی و (ابوالحسین) محمد بن هرون تلعکبری از (ابو محمد هرون تلعکبری از ابوالحسین) محمد بن احمد بن مخزوم (مقری مولی بنی‌هاشم) از احمد بن القاسم (بری) از یحیی بن عبدالرحمن از علی بن (حی بن) صالح کوفی از زیاد بن منذر از قیس بن سعد، دومی از اصبغ بن نباته است در این حدیث علی (ع) در جنگ نهروان با «سر سفیل» دهقان سوار مدائن گفتگو می‌دارد. (نیز سفینه البحار قمی 473: 1) این دو روایت همین حدیث نسخه ما است آنهم با اختلاف و هر سه هم جز آنست که در احتجاج طبرسی ص 125 آمده است. این هم گفته شود که رسالة الاستخارات اگر همان «فتح الابواب بین ذوی الالباب و بین رب الارباب» (ش 617) باشد که من هر چه گشتم آن دو روایت را در آن نیافتم ولی در فرج المهموم ابن طاوس ص 102 همین دو روایت آمده است و سند نخستین آن چنان است که نوشته‌ام و با بحار یکنواخت نیست. در دلائل الامامة چاپی هم این حدیث را ندیده‌ام و گویا از آن بخشی از این کتاب باشد که اکنون در دست نیست و ابن طاوس داشته بود (الذریعه 245: 8). باز در همین جلد بحار (ص 144) خبری دیگر است درباره گفتگوی علی با دهقانی ایرانی آن‌چنان‌که در احتجاج طبرسی (ص 125) آمده است. همچنین خبری دیگر در ص 153 همین جلد از احتجاج (ص 125) و نهج البلاغه (124: 1 ش 76 چاپ با شرح عبده) آورده شد. گفتگوی علی با دهقان‌های انبار در مختار حکم نهج البلاغه (ش 38) که نجومی نیست و سخن او هنگامی که به جنگ خوارج می‌رفته (160: 3) هم روایت گردید. پس از حدیث دهقان در گ 201پ دارد: و من مناقبه (ع) ماوردت بها الاحادیث ... المروية و اتصلت بها الاخبار عن النبی المختار ص ما ادلهم ليل عسعس فجر و اضاء نهار. من ذلك استخراج الاحاديث الاربعين عن سيد المرسلين فی مناقب اهل بيته المكرمين نقلا من كتاب بخزانة مشهد اميرالمؤمنين ص استخرجه و نسخه السعيد المرحوم جلال الدين محمد بن العمر الطاهر رحمه الله تعالى و نقلته انا من تلک النسخة من يد مملوكه و عتيقه آتش الرومی و هو رواية اسعد بن ابراهيم الاربلی عفى الله عنه ما صورته: بسمله. قال الراجی رحمة ربه المستغفر من ذنبه اسعد بن ابراهيم بن الحسن بن علی الاربلی. در ذریعه از اربعین اسعد بن ابراهیم بن حسن بن علی بن علی حلی که از استادان سنی خود در یک مجلس به سال 610 روایت نموده و در آغاز آن گفته که از بسیاری از مشائخ حدیث شنیده‌ام و از امام شافعی و حنبلی روایت کرده که از چهل حدیث آنهائی خواسته شده که در منقبت اهل بیت باشد یاد شده است (410: 1) و می‌نویسد که در الدمعة الساكبة نیم صفحه‌ای از آن آمده و این اسعد سنی و اربلی خوانده شده (مانند نسخه ما) و گویا او را با سعد اربلی که شیخ حسن حلی زنده 802 در المحتضر از او بسیار می‌آورد (الذریعه 416: 1) یکی پنداشت با اینکه او یکی از دانشمندان حلی و امامی است؛ خطب و ملاحم؛ خط: نسخ، بی‌کا، بی‌تا؛ [ف: 5 - 1291]