حجية القطع

2. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 8719 آغاز: آغاز دیباچه و مقدمه دوم: بسم الله الرحمن الرحيم و الصلوة و السلام علی محمد و آله الطيبين و اصحابه المنتجبين اما بعد فمن لوازم من اراد التفقه المندوب اليه فى الكتاب العزيز و النظر فى مباديه و منها نفس الادلة و و تشخيص اعيانها؛ انجام: فى ثلاثة اصناف المخلوقات كتاباً و و سنة و عقلا و حساً و اجماعا نقلا و تحصیلا. در دیباچه نام کتاب و مؤلف آن ذکر نشده و کتاب بجنبه موضوعش به این نام ضبط شد. از نقل مطلب از صاحب قوانین و صاحب ریاض مسلم می‌گردد که مؤلف از اعلام امامیه قرن سیزدهم به بعد است. در آخر صفحه 42 آورده: «و للاستاد زید فی تشریفه» از این عبارت گمان می‌رود که مؤلف از شاگردان شریف العلماء مازندرانی است. کتابی است مفصل با عنوان حجیت قطع. مؤلف برای آن دو دیباچه و مقدمه نگاشته در دیباچه اول (که از آن اعراض نموده) مقصود از تألیف را چنین آورده: «و معقد الکلام فی هذة الرسالة انما هو الادراک القطعی و ان لم یکن السبب هو المنصوب الشرعی» در مقدمه و دیباچه دوم کتاب را چنین توصیف نمود: «والذی هو مقصد الکلام فی هذه الوجيزة هو النظر فى العلم المتكفل لتحقیق المرام باعین الملک العلام هنا قولان القول الاول فی رسمه» تا آنجا که آورده: «القول الثانی فی حجية العلم القطعی مطلقاً و انه مما احتج الله تع به علی عباده ان حصل معادلة الشرع بالمعنی الاخص فهو اعلى مراتب الدلیل الشرعی فشرعی و ان حصل من النظر و استعمال العقل بدون التسبب من منصوبات الشرع ففعلی و ان حصل من استقرار العادیات كبعض الاستقراءآت فعادی» کتاب در مرحله اولی تدوین است و می‌نماید که مؤلف توفیق تألیف و تهذیب آن را نیافته و جلو قلم را رها داشته و به اندک مناسبتی به مطالب و مباحث خارج از موضوع رفته. مبحث حجیت علم را در شش (مقام) معنون داشته و سپس وارد مبحث (تلازم حکم عقل و شرع) و (حجیت ظن) و مباحث (علم باریتعالی و قضاء و قدر) و (بداء و روح) شده. اخبار وارده و اقوال عرفاء و حکماء را نقل کرده و به نقض و ابرام پرداخته. تمام رساله (باب المفتوح الى ما قیل النفس و الروح) را نقل کرده و مندرج داشته. کتاب بپایان نرسیده مطلب آخر این نسخه در (مشاعر حیوانات) است؛ خط: نسخ، بی‌کا، بی‌تا؛ افتادگی: انجام؛ ظاهراً نسخه مسوده اصلی باشد؛ محشی از مؤلف؛ واقف: سید علی اصغر زاده موسوی، اردیبهشت 1338؛ 261گ، مختلف السطر، اندازه: 17×22سم [ف: 6 - 76]