شناسنامه کتابشناختی اثر
اوصاف الاشراف
ovsāf-ol ašrāf
169
نسخه ثبتشده
از قرن 8 تا 14 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخهها
↓
پیوند کوتاه:
/w/9060
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #9060
پدیدآور / مؤلف:
نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد
تاریخ و سده تألیف:
نامشخص
مأخذ فهرستنویسی:
فنخا، ج 5، ص 387
تا 397
زبان و قالب:
فارسی
اهدا / به درخواست:
محمد بن بهاء الدین محمد جوینی
معرفی و مشخصات کتابشناختی اثر (در مأخذ فنخا)
(1201-1274)
رساله مختصری است در بیان سیره اولیا و روش اهل بینش مطابق با قاعده سالکان طریقت و طالبان حقیقت و بر مبنای قوانین عقلی و دقائق فطری و عملی. این رساله از متون موجز در سیر و سلوک و نمونه عالی از نثر پارسی است که پس از کتاب «اخلاق ناصری» نگاشته است. کتاب دارای شش «باب» است: 1. مبدا حرکت، دارای شش «فصل»: اول. ایمان، دوم. ثبات، سوم. نیت، چهارم. صدق، پنجم. انابت، ششم. اخلاص؛ 2. ازاله علایق و قطع موانع سیر و سلوک، در شش فصل: اول. توبه، دوم. زهد، سوم. فقر، چهارم. ریاضت، پنجم. محاسبت و مراقبت، ششم. تقوی؛ 3. سیر و سلوک و طلب کمال و احوال سالک، در شش فصل: اول. خلوت، دوم. تفکر، سوم. خوف و حزن، چهارم. رجاء، پنجم. صبر، ششم. شکر؛ 4. ذکر احوالی که مقارن با سلوک حادث میشود، شامل شش فصل: اول. ارادت، دوم. شوق، سوم. محبت، چهارم. معرفت، پنجم. یقین، ششم. سکون؛ 5. ذکر احوال اهل وصول، در شش فصل: اول. توکل، دوم. رضا، سوم. تسلیم، چهارم. توحید، پنجم. اتحاد، ششم. وحدت؛ 6. فنا.
آغاز اثر
« سپاس بی قیاس بار خدائی را که بسبب آن که هیچ عقلی را قوت اطلاع برحقیقت او نیست و هیچ دانش را وسع احاطت بکنه معرفت او نه هر عبارت که در لغت او ایراد کنند و هر بیان که در صنعت او ... و بعد محرر این رساله و مقرر این مقاله محمد بن محمد بن حسن الطوسی را بعد از تحریر کتابی که موسومست باخلاص ناصری و مشتمل ... از سبب شواغل بی اندازه و موانع بی فایده میسر نمیشد و اخراج آنچه در ضمیر بود از قوت بفعل دست نمیداد ... »
انجام اثر
« فنا به این معنی هم نباشد هرچه در نطق آید و هرچه در وهم آید و هرچه عقل به آن رسد جمله منتفی شود الیه یرجع الامر کله این است آنچه خواستیم که درین مختصر ایراد کنیم و این جا سخن منقطع شد و السلام علی من اتبع الهدی »
سوابق و چاپهای اثر
به اهتمام سید مهدی شمس الدین، سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، چاپ چهارم، 1377ش، 108 صفحه؛ در تبریز، برلن و طهران چاپ شده و بهترین طبع آن چاپ عکسی است به تصحیح مرحوم حاج سید نصرالله تقوی. نه چاپ متن فارسی؛ دارالسلطنه تبریز، سنگی، بی ناشر، 1320ق، رقعی (در انجام اخلاق ناصری)
شروح، حواشی و منظومهها (در فنخا)
اوصاف الاشراف (ترجمه)؛ رکن الدین جرجانی، محمد بن علی (-8)
مآخذ و منابع کتابشناسی اثر
دنا 310/2 -314 (177 نسخه)
الذریعة 477/2 و 1866/2
احوال و آثار خواجه از مدرس رضوی 259-260
مشار فارسی 601/1 نشانی 8 چاپ
<!-- page: 388 --> نسخههای منزوی 1057/2 ( 61 نسخه)
مشترک پاکستان 1310/3 (6 نسخه)
فهرستواره منزوی ج6، ص338 و ج7، ص135-136 (75 نسخه داخلی)
متن فنخا (فهرستگان نسخههای خطی ایران (فنخا))
● اوصاف الاشراف / عرفان و تصوف، اخلاق / فارسی
ovsāf-ol ašrāf
نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد، 597-672 قمری
nasīr-od-dīn-e tūsī, mohammad ebn-e mohammad
(1201-1274)
اهدا به: محمد بن بهاء الدین محمد جوینی
رساله مختصری است در بیان سیره اولیا و روش اهل بینش مطابق با قاعده سالکان طریقت و طالبان حقیقت و بر مبنای قوانین عقلی و دقائق فطری و عملی. این رساله از متون موجز در سیر و سلوک و نمونه عالی از نثر پارسی است که پس از کتاب «اخلاق ناصری» نگاشته است. کتاب دارای شش «باب» است: 1. مبدا حرکت، دارای شش «فصل»: اول. ایمان، دوم. ثبات، سوم. نیت، چهارم. صدق، پنجم. انابت، ششم. اخلاص؛ 2. ازاله علایق و قطع موانع سیر و سلوک، در شش فصل: اول. توبه، دوم. زهد، سوم. فقر، چهارم. ریاضت، پنجم. محاسبت و مراقبت، ششم. تقوی؛ 3. سیر و سلوک و طلب کمال و احوال سالک، در شش فصل: اول. خلوت، دوم. تفکر، سوم. خوف و حزن، چهارم. رجاء، پنجم. صبر، ششم. شکر؛ 4. ذکر احوالی که مقارن با سلوک حادث میشود، شامل شش فصل: اول. ارادت، دوم. شوق، سوم. محبت، چهارم. معرفت، پنجم. یقین، ششم. سکون؛ 5. ذکر احوال اهل وصول، در شش فصل: اول. توکل، دوم. رضا، سوم. تسلیم، چهارم. توحید، پنجم. اتحاد، ششم. وحدت؛ 6. فنا.
آغاز: سپاس بی قیاس بار خدائی را که بسبب آن که هیچ عقلی را قوت اطلاع برحقیقت او نیست و هیچ دانش را وسع احاطت بکنه معرفت او نه هر عبارت که در لغت او ایراد کنند و هر بیان که در صنعت او ... و بعد محرر این رساله و مقرر این مقاله محمد بن محمد بن حسن الطوسی را بعد از تحریر کتابی که موسومست باخلاص ناصری و مشتمل ... از سبب شواغل بی اندازه و موانع بی فایده میسر نمیشد و اخراج آنچه در ضمیر بود از قوت بفعل دست نمیداد ...
انجام: فنا به این معنی هم نباشد هرچه در نطق آید و هرچه در وهم آید و هرچه عقل به آن رسد جمله منتفی شود الیه یرجع الامر کله این است آنچه خواستیم که درین مختصر ایراد کنیم و این جا سخن منقطع شد و السلام علی من اتبع الهدی
چاپ: به اهتمام سید مهدی شمس الدین، سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، چاپ چهارم، 1377ش، 108 صفحه؛ در تبریز، برلن و طهران چاپ شده و بهترین طبع آن چاپ عکسی است به تصحیح مرحوم حاج سید نصرالله تقوی. نه چاپ متن فارسی؛ دارالسلطنه تبریز، سنگی، بی ناشر، 1320ق، رقعی (در انجام اخلاق ناصری)
[دنا 310/2 -314 (177 نسخه)؛ الذریعة 477/2 و 1866/2؛ احوال و آثار خواجه از مدرس رضوی 259-260؛ مشار فارسی 601/1 نشانی 8 چاپ؛ نسخههای منزوی 1057/2 ( 61 نسخه)؛ مشترک پاکستان 1310/3 (6 نسخه)؛ فهرستواره منزوی ج6، ص338 و ج7، ص135-136 (75 نسخه داخلی)]
شرح و حواشی:
1- اوصاف الاشراف (ترجمه)؛ رکن الدین جرجانی، محمد بن علی (-8)
نسخههای خطی این اثر
169 نسخه| ردیف | کتابخانه و مرکز نگهداری | شماره نسخه | کاتب | تاریخ کتابت | نوع خط | برگ | مشاهده |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 31 |
سلطنتی
تهران
|
189/6 | طیب | 55-1056ق | نستعلیق، کوفی | - | شناسنامه ← |
| 32 |
مجلس
تهران
|
10160/2 | بیکاتب | 18 جمادی الاول 1057ق | نستعلیق | 62 | شناسنامه ← |
| 33 |
دانشکده الهیات مشهد
مشهد
|
694/21 | بیکاتب | یکشنبه 16 جمادی الثانی 1059ق | نستعلیق، نسخ | 13 | شناسنامه ← |
| 34 |
ملک
تهران
|
525/1 | محمد کاظم اصفهانی | رجب 1060ق | شکسته نستعلیق | 67 | شناسنامه ← |
| 35 |
مرعشی
قم
|
8312/2 | بیکاتب | 1060ق | نستعلیق | 13 | شناسنامه ← |
| 36 |
مجلس
تهران
|
8915/13 | بیکاتب | با تاریخ 1060ق | نستعلیق، نسخ | 61 | شناسنامه ← |
| 37 |
مرعشی
قم
|
9263/3 | بیکاتب | جمادی الثانی 1061ق | نستعلیق | 36 | شناسنامه ← |
| 38 |
مجلس
تهران
|
11395 | بیکاتب | 20 جمادی الثانی 1064ق | نستعلیق | 54 | شناسنامه ← |
| 39 |
مرعشی
قم
|
971/17 | محمد مؤمن الشریف بن محمد علی نصر آبادی | 16 رجب 1064ق | نستعلیق | 15 | شناسنامه ← |
| 40 |
مجلس
تهران
|
56/2-فیروز | بیکاتب | با تاریخ 1065ق | - | 51 | شناسنامه ← |
| 41 |
مرعشی
قم
|
12589/18 | بیکاتب | شوال 1071ق | شکسته نستعلیق | 9 | شناسنامه ← |
| 42 |
مجلس
تهران
|
14707/2 | ابوالفتح دوانی | جمعه 25 رجب 1072ق | نستعلیق | 114 | شناسنامه ← |
| 43 |
مرعشی
قم
|
1182/53 | بیکاتب | شنبه 9 جمادی الاول 1072ق | نستعلیق | 7 | شناسنامه ← |
| 44 |
مجلس
تهران
|
391/16 | بیکاتب | شعبان 1073ق | نسخ | 12 | شناسنامه ← |
| 45 |
سپهسالار
تهران
|
2799/43 | بیکاتب | جمادی الاول 1075ق | نستعلیق | 16 | شناسنامه ← |
| 46 |
مجلس
تهران
|
15367/2 | محمد طاهر بن حسن (بابا حسن بیک) اراسنچی قزوینی | محرم 1079ق | شکسته نستعلیق | 10 | شناسنامه ← |
| 47 |
مفتاح
تهران
|
703/4 | شرف الدین علی بن محمد مسعود طباطبائی | 1079ق | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 48 |
رضوی
مشهد
|
ض 11070 | محمود خان | 1082ق | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 49 |
سپهسالار
تهران
|
2944/1 | بیکاتب | ربیع الثانی 1087ق | نستعلیق | 22 | شناسنامه ← |
| 50 |
مجلس
تهران
|
1930/2 | محمد حسین بن حاج محمد هاشم طبیب | جمعه 22 ذیحجه 1087ق | نسخ | 48 | شناسنامه ← |
| 51 |
مجلس
تهران
|
15536/23 | محمد رضا بن حمید | 17 رجب 1089ق | نستعلیق | 41 | شناسنامه ← |
| 52 |
مرکز احیاء
قم
|
2044/5 | محمد صالح خاکسار | رجب 1098ق | نستعلیق | 18 | شناسنامه ← |
| 53 |
مجلس
تهران
|
1346/15ط | ابراهیم بن رحمت الله حسینی نجفی | قرن 11 و 12 | نستعلیق، نسخ | 15 | شناسنامه ← |
| 54 |
مجلس
تهران
|
10147/23 | بیکاتب | قرن 12 | نستعلیق | 21 | شناسنامه ← |
| 55 |
مجلس
تهران
|
126/2-فیروز | بیکاتب | قرن 12 | نسخ | 42 | شناسنامه ← |
| 56 |
مرعشی
قم
|
7130/2 | بیکاتب | قرن 12 | نسخ | 32 | شناسنامه ← |
| 57 |
مرعشی
قم
|
8244/2 | امیر قلی ولد ملا سید علی | قرن 12 | نستعلیق | 31 | شناسنامه ← |
| 58 |
سلطنتی
تهران
|
511/7 | مرتضی بابا قلی | 1102ق | نستعلیق، نسخ | - | شناسنامه ← |
| 59 |
مرکز احیاء
قم
|
4381/3 | بیکاتب | یکشنبه 11 رجب 1103ق | نستعلیق | 15 | شناسنامه ← |
| 60 |
مجلس
تهران
|
15649 | محمد ابراهیم همدانی | 13 شعبان 1108ق | نستعلیق | 30 | شناسنامه ← |