نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کتاب‌شناختی اثر

اوصاف الاشراف

ovsāf-ol ašrāf
169 نسخه ثبت‌شده از قرن 8 تا 14 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخه‌ها ↓
/w/9060
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #9060
تاریخ و سده تألیف: نامشخص
مأخذ فهرست‌نویسی:
فنخا، ج 5، ص 387 تا 397
زبان و قالب: فارسی
رده‌های موضوعی: عرفان و تصوف اخلاق
اهدا / به درخواست: محمد بن بهاء الدین محمد جوینی

معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)

(1201-1274) رساله مختصری است در بیان سیره اولیا و روش اهل بینش مطابق با قاعده سالکان طریقت و طالبان حقیقت و بر مبنای قوانین عقلی و دقائق فطری و عملی. این رساله از متون موجز در سیر و سلوک و نمونه عالی از نثر پارسی است که پس از کتاب «اخلاق ناصری» نگاشته است. کتاب دارای شش «باب» است: 1. مبدا حرکت، دارای شش «فصل»: اول. ایمان، دوم. ثبات، سوم. نیت، چهارم. صدق، پنجم. انابت، ششم. اخلاص؛ 2. ازاله علایق و قطع موانع سیر و سلوک، در شش فصل: اول. توبه، دوم. زهد، سوم. فقر، چهارم. ریاضت، پنجم. محاسبت و مراقبت، ششم. تقوی؛ 3. سیر و سلوک و طلب کمال و احوال سالک، در شش فصل: اول. خلوت، دوم. تفکر، سوم. خوف و حزن، چهارم. رجاء، پنجم. صبر، ششم. شکر؛ 4. ذکر احوالی که مقارن با سلوک حادث می‌شود، شامل شش فصل: اول. ارادت، دوم. شوق، سوم. محبت، چهارم. معرفت، پنجم. یقین، ششم. سکون؛ 5. ذکر احوال اهل وصول، در شش فصل: اول. توکل، دوم. رضا، سوم. تسلیم، چهارم. توحید، پنجم. اتحاد، ششم. وحدت؛ 6. فنا.
آغاز اثر
« سپاس بی قیاس بار خدائی را که بسبب آن که هیچ عقلی را قوت اطلاع برحقیقت او نیست و هیچ دانش را وسع احاطت بکنه معرفت او نه هر عبارت که در لغت او ایراد کنند و هر بیان که در صنعت او ... و بعد محرر این رساله و مقرر این مقاله محمد بن محمد بن حسن الطوسی را بعد از تحریر کتابی که موسومست باخلاص ناصری و مشتمل ... از سبب شواغل بی اندازه و موانع بی فایده میسر نمی‌شد و اخراج آنچه در ضمیر بود از قوت بفعل دست نمی‌داد ... »
انجام اثر
« فنا به این معنی هم نباشد هرچه در نطق آید و هرچه در وهم آید و هرچه عقل به آن رسد جمله منتفی شود الیه یرجع الامر کله این است آنچه خواستیم که درین مختصر ایراد کنیم و این جا سخن منقطع شد و السلام علی من اتبع الهدی »
سوابق و چاپ‌های اثر
به اهتمام سید مهدی شمس الدین، سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، چاپ چهارم، 1377ش، 108 صفحه؛ در تبریز، برلن و طهران چاپ شده و بهترین طبع آن چاپ عکسی است به تصحیح مرحوم حاج سید نصرالله تقوی. نه چاپ متن فارسی؛ دارالسلطنه تبریز، سنگی، بی ناشر، 1320ق، رقعی (در انجام اخلاق ناصری)
شروح، حواشی و منظومه‌ها (در فنخا)
اوصاف الاشراف (ترجمه)؛ رکن الدین جرجانی، محمد بن علی (-8)
مآخذ و منابع کتاب‌شناسی اثر
دنا 310/2 -314 (177 نسخه) الذریعة 477/2 و 1866/2 احوال و آثار خواجه از مدرس رضوی 259-260 مشار فارسی 601/1 نشانی 8 چاپ <!-- page: 388 --> نسخه‌های منزوی 1057/2 ( 61 نسخه) مشترک پاکستان 1310/3 (6 نسخه) فهرستواره منزوی ج6، ص338 و ج7، ص135-136 (75 نسخه داخلی)

متن فنخا (فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا))

● اوصاف الاشراف / عرفان و تصوف، اخلاق / فارسی ovsāf-ol ašrāf نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد، 597-672 قمری nasīr-od-dīn-e tūsī, mohammad ebn-e mohammad (1201-1274) اهدا به: محمد بن بهاء الدین محمد جوینی رساله مختصری است در بیان سیره اولیا و روش اهل بینش مطابق با قاعده سالکان طریقت و طالبان حقیقت و بر مبنای قوانین عقلی و دقائق فطری و عملی. این رساله از متون موجز در سیر و سلوک و نمونه عالی از نثر پارسی است که پس از کتاب «اخلاق ناصری» نگاشته است. کتاب دارای شش «باب» است: 1. مبدا حرکت، دارای شش «فصل»: اول. ایمان، دوم. ثبات، سوم. نیت، چهارم. صدق، پنجم. انابت، ششم. اخلاص؛ 2. ازاله علایق و قطع موانع سیر و سلوک، در شش فصل: اول. توبه، دوم. زهد، سوم. فقر، چهارم. ریاضت، پنجم. محاسبت و مراقبت، ششم. تقوی؛ 3. سیر و سلوک و طلب کمال و احوال سالک، در شش فصل: اول. خلوت، دوم. تفکر، سوم. خوف و حزن، چهارم. رجاء، پنجم. صبر، ششم. شکر؛ 4. ذکر احوالی که مقارن با سلوک حادث می‌شود، شامل شش فصل: اول. ارادت، دوم. شوق، سوم. محبت، چهارم. معرفت، پنجم. یقین، ششم. سکون؛ 5. ذکر احوال اهل وصول، در شش فصل: اول. توکل، دوم. رضا، سوم. تسلیم، چهارم. توحید، پنجم. اتحاد، ششم. وحدت؛ 6. فنا. آغاز: سپاس بی قیاس بار خدائی را که بسبب آن که هیچ عقلی را قوت اطلاع برحقیقت او نیست و هیچ دانش را وسع احاطت بکنه معرفت او نه هر عبارت که در لغت او ایراد کنند و هر بیان که در صنعت او ... و بعد محرر این رساله و مقرر این مقاله محمد بن محمد بن حسن الطوسی را بعد از تحریر کتابی که موسومست باخلاص ناصری و مشتمل ... از سبب شواغل بی اندازه و موانع بی فایده میسر نمی‌شد و اخراج آنچه در ضمیر بود از قوت بفعل دست نمی‌داد ... انجام: فنا به این معنی هم نباشد هرچه در نطق آید و هرچه در وهم آید و هرچه عقل به آن رسد جمله منتفی شود الیه یرجع الامر کله این است آنچه خواستیم که درین مختصر ایراد کنیم و این جا سخن منقطع شد و السلام علی من اتبع الهدی چاپ: به اهتمام سید مهدی شمس الدین، سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، چاپ چهارم، 1377ش، 108 صفحه؛ در تبریز، برلن و طهران چاپ شده و بهترین طبع آن چاپ عکسی است به تصحیح مرحوم حاج سید نصرالله تقوی. نه چاپ متن فارسی؛ دارالسلطنه تبریز، سنگی، بی ناشر، 1320ق، رقعی (در انجام اخلاق ناصری) [دنا 310/2 -314 (177 نسخه)؛ الذریعة 477/2 و 1866/2؛ احوال و آثار خواجه از مدرس رضوی 259-260؛ مشار فارسی 601/1 نشانی 8 چاپ؛ نسخه‌های منزوی 1057/2 ( 61 نسخه)؛ مشترک پاکستان 1310/3 (6 نسخه)؛ فهرستواره منزوی ج6، ص338 و ج7، ص135-136 (75 نسخه داخلی)] شرح و حواشی: 1- اوصاف الاشراف (ترجمه)؛ رکن الدین جرجانی، محمد بن علی (-8)

نسخه‌های خطی این اثر

169 نسخه
ردیف کتابخانه و مرکز نگهداری شماره نسخه کاتب تاریخ کتابت نوع خط برگ مشاهده
121
سپهسالار
تهران
2944/1 بی‌کاتب ربیع الثانی 1087ق نستعلیق 22 شناسنامه ←
122
رضوی
مشهد
ض 11070 محمود خان 1082ق نستعلیق - شناسنامه ←
123
مفتاح
تهران
703/4 شرف الدین علی بن محمد مسعود طباطبائی 1079ق نستعلیق - شناسنامه ←
124
مجلس
تهران
15367/2 محمد طاهر بن حسن (بابا حسن بیک) اراسنچی قزوینی محرم 1079ق شکسته نستعلیق 10 شناسنامه ←
125
سپهسالار
تهران
2799/43 بی‌کاتب جمادی الاول 1075ق نستعلیق 16 شناسنامه ←
126
مجلس
تهران
391/16 بی‌کاتب شعبان 1073ق نسخ 12 شناسنامه ←
127
مرعشی
قم
1182/53 بی‌کاتب شنبه 9 جمادی الاول 1072ق نستعلیق 7 شناسنامه ←
128
مجلس
تهران
14707/2 ابوالفتح دوانی جمعه 25 رجب 1072ق نستعلیق 114 شناسنامه ←
129
مرعشی
قم
12589/18 بی‌کاتب شوال 1071ق شکسته نستعلیق 9 شناسنامه ←
130
مجلس
تهران
56/2-فیروز بی‌کاتب با تاریخ 1065ق - 51 شناسنامه ←
131
مرعشی
قم
971/17 محمد مؤمن الشریف بن محمد علی نصر آبادی 16 رجب 1064ق نستعلیق 15 شناسنامه ←
132
مجلس
تهران
11395 بی‌کاتب 20 جمادی الثانی 1064ق نستعلیق 54 شناسنامه ←
133
مرعشی
قم
9263/3 بی‌کاتب جمادی الثانی 1061ق نستعلیق 36 شناسنامه ←
134
مجلس
تهران
8915/13 بی‌کاتب با تاریخ 1060ق نستعلیق، نسخ 61 شناسنامه ←
135
مرعشی
قم
8312/2 بی‌کاتب 1060ق نستعلیق 13 شناسنامه ←
136
ملک
تهران
525/1 محمد کاظم اصفهانی رجب 1060ق شکسته نستعلیق 67 شناسنامه ←
137
دانشکده الهیات مشهد
مشهد
694/21 بی‌کاتب یک‌شنبه 16 جمادی الثانی 1059ق نستعلیق، نسخ 13 شناسنامه ←
138
مجلس
تهران
10160/2 بی‌کاتب 18 جمادی الاول 1057ق نستعلیق 62 شناسنامه ←
139
سلطنتی
تهران
189/6 طیب 55-1056ق نستعلیق، کوفی - شناسنامه ←
140
رضوی
مشهد
18446 بی‌کاتب 1056ق نستعلیق - شناسنامه ←
141
رضوی
مشهد
7455 محمد علی 1055ق نستعلیق 30 شناسنامه ←
142
رضوی
مشهد
3510 شاه محمد بن زین العابدین سه‌شنبه 12 جمادی الثانی 1042ق نسخ 17 شناسنامه ←
143
مرکز احیاء
قم
4243/1 فتحی هریوی 1033ق نستعلیق 23 شناسنامه ←
144
مسجد اعظم
قم
2620/7 زین العابدین (زیناء) بن شرف الدین حسن شیرازی 6 رجب 1012ق - 25 شناسنامه ←
145
سپهسالار
تهران
2943/1 بی‌کاتب قرن 11 نستعلیق 17 شناسنامه ←
146
مجلس
تهران
200-فیروز بی‌کاتب قرن 11 شکسته نستعلیق 11 شناسنامه ←
147
مجلس
تهران
511/7-طباطبائی بی‌کاتب 1085 یا 1065 - 20 شناسنامه ←
148
مجلس
تهران
901/24-طباطبائی بی‌کاتب قرن 11 نستعلیق 14 شناسنامه ←
149
مجلس
تهران
5008/7 علی اشرف قرن 11 نستعلیق، شکسته 20 شناسنامه ←
150
ملک
تهران
547/10 بی‌کاتب قرن 11 نستعلیق 42 شناسنامه ←