شناسنامه کتابشناختی اثر
اوصاف الاشراف
ovsāf-ol ašrāf
169
نسخه ثبتشده
از قرن 8 تا 14 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخهها
↓
پیوند کوتاه:
/w/9060
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #9060
پدیدآور / مؤلف:
نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد
تاریخ و سده تألیف:
نامشخص
مأخذ فهرستنویسی:
فنخا، ج 5، ص 387
تا 397
زبان و قالب:
فارسی
اهدا / به درخواست:
محمد بن بهاء الدین محمد جوینی
معرفی و مشخصات کتابشناختی اثر (در مأخذ فنخا)
(1201-1274)
رساله مختصری است در بیان سیره اولیا و روش اهل بینش مطابق با قاعده سالکان طریقت و طالبان حقیقت و بر مبنای قوانین عقلی و دقائق فطری و عملی. این رساله از متون موجز در سیر و سلوک و نمونه عالی از نثر پارسی است که پس از کتاب «اخلاق ناصری» نگاشته است. کتاب دارای شش «باب» است: 1. مبدا حرکت، دارای شش «فصل»: اول. ایمان، دوم. ثبات، سوم. نیت، چهارم. صدق، پنجم. انابت، ششم. اخلاص؛ 2. ازاله علایق و قطع موانع سیر و سلوک، در شش فصل: اول. توبه، دوم. زهد، سوم. فقر، چهارم. ریاضت، پنجم. محاسبت و مراقبت، ششم. تقوی؛ 3. سیر و سلوک و طلب کمال و احوال سالک، در شش فصل: اول. خلوت، دوم. تفکر، سوم. خوف و حزن، چهارم. رجاء، پنجم. صبر، ششم. شکر؛ 4. ذکر احوالی که مقارن با سلوک حادث میشود، شامل شش فصل: اول. ارادت، دوم. شوق، سوم. محبت، چهارم. معرفت، پنجم. یقین، ششم. سکون؛ 5. ذکر احوال اهل وصول، در شش فصل: اول. توکل، دوم. رضا، سوم. تسلیم، چهارم. توحید، پنجم. اتحاد، ششم. وحدت؛ 6. فنا.
آغاز اثر
« سپاس بی قیاس بار خدائی را که بسبب آن که هیچ عقلی را قوت اطلاع برحقیقت او نیست و هیچ دانش را وسع احاطت بکنه معرفت او نه هر عبارت که در لغت او ایراد کنند و هر بیان که در صنعت او ... و بعد محرر این رساله و مقرر این مقاله محمد بن محمد بن حسن الطوسی را بعد از تحریر کتابی که موسومست باخلاص ناصری و مشتمل ... از سبب شواغل بی اندازه و موانع بی فایده میسر نمیشد و اخراج آنچه در ضمیر بود از قوت بفعل دست نمیداد ... »
انجام اثر
« فنا به این معنی هم نباشد هرچه در نطق آید و هرچه در وهم آید و هرچه عقل به آن رسد جمله منتفی شود الیه یرجع الامر کله این است آنچه خواستیم که درین مختصر ایراد کنیم و این جا سخن منقطع شد و السلام علی من اتبع الهدی »
سوابق و چاپهای اثر
به اهتمام سید مهدی شمس الدین، سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، چاپ چهارم، 1377ش، 108 صفحه؛ در تبریز، برلن و طهران چاپ شده و بهترین طبع آن چاپ عکسی است به تصحیح مرحوم حاج سید نصرالله تقوی. نه چاپ متن فارسی؛ دارالسلطنه تبریز، سنگی، بی ناشر، 1320ق، رقعی (در انجام اخلاق ناصری)
شروح، حواشی و منظومهها (در فنخا)
اوصاف الاشراف (ترجمه)؛ رکن الدین جرجانی، محمد بن علی (-8)
مآخذ و منابع کتابشناسی اثر
دنا 310/2 -314 (177 نسخه)
الذریعة 477/2 و 1866/2
احوال و آثار خواجه از مدرس رضوی 259-260
مشار فارسی 601/1 نشانی 8 چاپ
<!-- page: 388 --> نسخههای منزوی 1057/2 ( 61 نسخه)
مشترک پاکستان 1310/3 (6 نسخه)
فهرستواره منزوی ج6، ص338 و ج7، ص135-136 (75 نسخه داخلی)
متن فنخا (فهرستگان نسخههای خطی ایران (فنخا))
● اوصاف الاشراف / عرفان و تصوف، اخلاق / فارسی
ovsāf-ol ašrāf
نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد، 597-672 قمری
nasīr-od-dīn-e tūsī, mohammad ebn-e mohammad
(1201-1274)
اهدا به: محمد بن بهاء الدین محمد جوینی
رساله مختصری است در بیان سیره اولیا و روش اهل بینش مطابق با قاعده سالکان طریقت و طالبان حقیقت و بر مبنای قوانین عقلی و دقائق فطری و عملی. این رساله از متون موجز در سیر و سلوک و نمونه عالی از نثر پارسی است که پس از کتاب «اخلاق ناصری» نگاشته است. کتاب دارای شش «باب» است: 1. مبدا حرکت، دارای شش «فصل»: اول. ایمان، دوم. ثبات، سوم. نیت، چهارم. صدق، پنجم. انابت، ششم. اخلاص؛ 2. ازاله علایق و قطع موانع سیر و سلوک، در شش فصل: اول. توبه، دوم. زهد، سوم. فقر، چهارم. ریاضت، پنجم. محاسبت و مراقبت، ششم. تقوی؛ 3. سیر و سلوک و طلب کمال و احوال سالک، در شش فصل: اول. خلوت، دوم. تفکر، سوم. خوف و حزن، چهارم. رجاء، پنجم. صبر، ششم. شکر؛ 4. ذکر احوالی که مقارن با سلوک حادث میشود، شامل شش فصل: اول. ارادت، دوم. شوق، سوم. محبت، چهارم. معرفت، پنجم. یقین، ششم. سکون؛ 5. ذکر احوال اهل وصول، در شش فصل: اول. توکل، دوم. رضا، سوم. تسلیم، چهارم. توحید، پنجم. اتحاد، ششم. وحدت؛ 6. فنا.
آغاز: سپاس بی قیاس بار خدائی را که بسبب آن که هیچ عقلی را قوت اطلاع برحقیقت او نیست و هیچ دانش را وسع احاطت بکنه معرفت او نه هر عبارت که در لغت او ایراد کنند و هر بیان که در صنعت او ... و بعد محرر این رساله و مقرر این مقاله محمد بن محمد بن حسن الطوسی را بعد از تحریر کتابی که موسومست باخلاص ناصری و مشتمل ... از سبب شواغل بی اندازه و موانع بی فایده میسر نمیشد و اخراج آنچه در ضمیر بود از قوت بفعل دست نمیداد ...
انجام: فنا به این معنی هم نباشد هرچه در نطق آید و هرچه در وهم آید و هرچه عقل به آن رسد جمله منتفی شود الیه یرجع الامر کله این است آنچه خواستیم که درین مختصر ایراد کنیم و این جا سخن منقطع شد و السلام علی من اتبع الهدی
چاپ: به اهتمام سید مهدی شمس الدین، سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، چاپ چهارم، 1377ش، 108 صفحه؛ در تبریز، برلن و طهران چاپ شده و بهترین طبع آن چاپ عکسی است به تصحیح مرحوم حاج سید نصرالله تقوی. نه چاپ متن فارسی؛ دارالسلطنه تبریز، سنگی، بی ناشر، 1320ق، رقعی (در انجام اخلاق ناصری)
[دنا 310/2 -314 (177 نسخه)؛ الذریعة 477/2 و 1866/2؛ احوال و آثار خواجه از مدرس رضوی 259-260؛ مشار فارسی 601/1 نشانی 8 چاپ؛ نسخههای منزوی 1057/2 ( 61 نسخه)؛ مشترک پاکستان 1310/3 (6 نسخه)؛ فهرستواره منزوی ج6، ص338 و ج7، ص135-136 (75 نسخه داخلی)]
شرح و حواشی:
1- اوصاف الاشراف (ترجمه)؛ رکن الدین جرجانی، محمد بن علی (-8)
نسخههای خطی این اثر
169 نسخه| ردیف | کتابخانه و مرکز نگهداری | شماره نسخه | کاتب | تاریخ کتابت | نوع خط | برگ | مشاهده |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 61 |
رضوی
مشهد
|
3509 | بیکاتب | 23 صفر 1267ق | نسخ | 1 | شناسنامه ← |
| 62 |
مرعشی
قم
|
3390/4 | بیکاتب | چهارشنبه 18 محرم 1266ق | نستعلیق | 21 | شناسنامه ← |
| 63 |
نمازی
خوی
|
349/1 | بیکاتب | 10 ربیع الثانی 1264ق | مختلف، بیکا | - | شناسنامه ← |
| 64 |
مرعشی
قم
|
6419/3 | بیکاتب | شنبه 12 محرم 1263ق | نسخ | 30 | شناسنامه ← |
| 65 |
رضوی
مشهد
|
ض14678 | عبدالله تهرانی | 1262ق | شکسته نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 66 |
رضوی
مشهد
|
16378/4 | محمد باقر خوانساری | 1259ق | نسخ | 54 | شناسنامه ← |
| 67 |
رضوی
مشهد
|
23231 | بیکاتب | 1258ق | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 68 |
مهدوی
تهران
|
260/6 | عبدالرحیم بن میر عبدالباقی حسینی | ربیع الثانی 1257ق | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 69 |
وزیری
یزد
|
1872/1 | محمد حسین | ربیع الاول 1253ق | نسخ | 2 | شناسنامه ← |
| 70 |
مجلس
تهران
|
6826/5 | محمد هادی بن حاجی عبدالله کاتب آشتیانی | 1251ق، جهت مستوفی دیوان میرزا سید علی | نستعلیق | 71 | شناسنامه ← |
| 71 |
مجلس
تهران
|
10242/1 | محمد رشید بن جلال الدین عبدالمطلبی بابانکی | 1245ق | تحریری | 34 | شناسنامه ← |
| 72 |
مرکز احیاء
قم
|
4281 | بیکاتب | 7 ذیحجه 1244ق | نسخ | 23 | شناسنامه ← |
| 73 |
رضوی
مشهد
|
12683/1 | محمد یوسف بن محمد طبری | شعبان 1242ق | نستعلیق، شکسته | - | شناسنامه ← |
| 74 |
رضوی
مشهد
|
ض 12897 | محمد حسین | 1241ق | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 75 |
مجلس
تهران
|
2104 | وصال شیرازی | 1239ق | تعلیق، نسخ | - | شناسنامه ← |
| 76 |
دانشکده الهیات مشهد
مشهد
|
20936/1 | بیکاتب | 1238ق | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 77 |
رضوی
مشهد
|
29629 | اسماعیل بن محمد جعفر | 1237ق | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 78 |
رضوی
مشهد
|
16591/11 | اسماعیل بن محمد جعفر | 1237ق | نستعلیق، نسخ | 40 | شناسنامه ← |
| 79 |
مدرسه امام صادق چالوس
چالوس
|
427/5 | عبدالرحیم بن عزیز دونائی نوری | 1234ق | - | 15 | شناسنامه ← |
| 80 |
مرکز احیاء
قم
|
729 و عکسی 2744 | محمد محسن بن محمد اسماعیل یزدی | 1233ق | نسخ | 23 | شناسنامه ← |
| 81 |
مجلس
تهران
|
2991/3 | علی محمد بن قربانعلی خوانساری | 1232ق | نستعلیق | 50 | شناسنامه ← |
| 82 |
مؤسسه حضرت آیة الله العظمی بروجردی
قم
|
136/10 | بیکاتب | 23 رمضان 1226ق | نسخ | 10 | شناسنامه ← |
| 83 |
نجومی
کرمانشاه
|
2مجموعه بدون شماره | طاهر بن صالح حسینی مازندرانی | سهشنبه صفر 1225ق | - | - | شناسنامه ← |
| 84 |
مرعشی
قم
|
9238/1 | ابو القاسم بن محمد تقی | جمعه 15 جمادی الاول 1216ق | نسخ | 25 | شناسنامه ← |
| 85 |
تربیت
تبریز
|
45 ض | بیکاتب | 1212ق | - | - | شناسنامه ← |
| 86 |
ادبیات
تهران
|
346/2 حکمت | بیکاتب | 27 جمادی الثانی 127=1207ق | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 87 |
نوربخش
تهران
|
781 | بیکاتب | قرن 13 | نستعلیق | 24 | شناسنامه ← |
| 88 |
مرکز احیاء
قم
|
1551/1 | بیکاتب | احتمالاً قرن 13 | نسخ | 47 | شناسنامه ← |
| 89 |
نوربخش
تهران
|
684 | بیکاتب | قرن 13 | نستعلیق | 30 | شناسنامه ← |
| 90 |
مسجد اعظم
قم
|
3424/9 | بیکاتب | قرن 13 | نستعلیق | 13 | شناسنامه ← |