شناسنامه کتابشناختی اثر
اوصاف الاشراف
ovsāf-ol ašrāf
169
نسخه ثبتشده
از قرن 8 تا 14 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخهها
↓
پیوند کوتاه:
/w/9060
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #9060
پدیدآور / مؤلف:
نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد
تاریخ و سده تألیف:
نامشخص
مأخذ فهرستنویسی:
فنخا، ج 5، ص 387
تا 397
زبان و قالب:
فارسی
اهدا / به درخواست:
محمد بن بهاء الدین محمد جوینی
معرفی و مشخصات کتابشناختی اثر (در مأخذ فنخا)
(1201-1274)
رساله مختصری است در بیان سیره اولیا و روش اهل بینش مطابق با قاعده سالکان طریقت و طالبان حقیقت و بر مبنای قوانین عقلی و دقائق فطری و عملی. این رساله از متون موجز در سیر و سلوک و نمونه عالی از نثر پارسی است که پس از کتاب «اخلاق ناصری» نگاشته است. کتاب دارای شش «باب» است: 1. مبدا حرکت، دارای شش «فصل»: اول. ایمان، دوم. ثبات، سوم. نیت، چهارم. صدق، پنجم. انابت، ششم. اخلاص؛ 2. ازاله علایق و قطع موانع سیر و سلوک، در شش فصل: اول. توبه، دوم. زهد، سوم. فقر، چهارم. ریاضت، پنجم. محاسبت و مراقبت، ششم. تقوی؛ 3. سیر و سلوک و طلب کمال و احوال سالک، در شش فصل: اول. خلوت، دوم. تفکر، سوم. خوف و حزن، چهارم. رجاء، پنجم. صبر، ششم. شکر؛ 4. ذکر احوالی که مقارن با سلوک حادث میشود، شامل شش فصل: اول. ارادت، دوم. شوق، سوم. محبت، چهارم. معرفت، پنجم. یقین، ششم. سکون؛ 5. ذکر احوال اهل وصول، در شش فصل: اول. توکل، دوم. رضا، سوم. تسلیم، چهارم. توحید، پنجم. اتحاد، ششم. وحدت؛ 6. فنا.
آغاز اثر
« سپاس بی قیاس بار خدائی را که بسبب آن که هیچ عقلی را قوت اطلاع برحقیقت او نیست و هیچ دانش را وسع احاطت بکنه معرفت او نه هر عبارت که در لغت او ایراد کنند و هر بیان که در صنعت او ... و بعد محرر این رساله و مقرر این مقاله محمد بن محمد بن حسن الطوسی را بعد از تحریر کتابی که موسومست باخلاص ناصری و مشتمل ... از سبب شواغل بی اندازه و موانع بی فایده میسر نمیشد و اخراج آنچه در ضمیر بود از قوت بفعل دست نمیداد ... »
انجام اثر
« فنا به این معنی هم نباشد هرچه در نطق آید و هرچه در وهم آید و هرچه عقل به آن رسد جمله منتفی شود الیه یرجع الامر کله این است آنچه خواستیم که درین مختصر ایراد کنیم و این جا سخن منقطع شد و السلام علی من اتبع الهدی »
سوابق و چاپهای اثر
به اهتمام سید مهدی شمس الدین، سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، چاپ چهارم، 1377ش، 108 صفحه؛ در تبریز، برلن و طهران چاپ شده و بهترین طبع آن چاپ عکسی است به تصحیح مرحوم حاج سید نصرالله تقوی. نه چاپ متن فارسی؛ دارالسلطنه تبریز، سنگی، بی ناشر، 1320ق، رقعی (در انجام اخلاق ناصری)
شروح، حواشی و منظومهها (در فنخا)
اوصاف الاشراف (ترجمه)؛ رکن الدین جرجانی، محمد بن علی (-8)
مآخذ و منابع کتابشناسی اثر
دنا 310/2 -314 (177 نسخه)
الذریعة 477/2 و 1866/2
احوال و آثار خواجه از مدرس رضوی 259-260
مشار فارسی 601/1 نشانی 8 چاپ
<!-- page: 388 --> نسخههای منزوی 1057/2 ( 61 نسخه)
مشترک پاکستان 1310/3 (6 نسخه)
فهرستواره منزوی ج6، ص338 و ج7، ص135-136 (75 نسخه داخلی)
متن فنخا (فهرستگان نسخههای خطی ایران (فنخا))
● اوصاف الاشراف / عرفان و تصوف، اخلاق / فارسی
ovsāf-ol ašrāf
نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد، 597-672 قمری
nasīr-od-dīn-e tūsī, mohammad ebn-e mohammad
(1201-1274)
اهدا به: محمد بن بهاء الدین محمد جوینی
رساله مختصری است در بیان سیره اولیا و روش اهل بینش مطابق با قاعده سالکان طریقت و طالبان حقیقت و بر مبنای قوانین عقلی و دقائق فطری و عملی. این رساله از متون موجز در سیر و سلوک و نمونه عالی از نثر پارسی است که پس از کتاب «اخلاق ناصری» نگاشته است. کتاب دارای شش «باب» است: 1. مبدا حرکت، دارای شش «فصل»: اول. ایمان، دوم. ثبات، سوم. نیت، چهارم. صدق، پنجم. انابت، ششم. اخلاص؛ 2. ازاله علایق و قطع موانع سیر و سلوک، در شش فصل: اول. توبه، دوم. زهد، سوم. فقر، چهارم. ریاضت، پنجم. محاسبت و مراقبت، ششم. تقوی؛ 3. سیر و سلوک و طلب کمال و احوال سالک، در شش فصل: اول. خلوت، دوم. تفکر، سوم. خوف و حزن، چهارم. رجاء، پنجم. صبر، ششم. شکر؛ 4. ذکر احوالی که مقارن با سلوک حادث میشود، شامل شش فصل: اول. ارادت، دوم. شوق، سوم. محبت، چهارم. معرفت، پنجم. یقین، ششم. سکون؛ 5. ذکر احوال اهل وصول، در شش فصل: اول. توکل، دوم. رضا، سوم. تسلیم، چهارم. توحید، پنجم. اتحاد، ششم. وحدت؛ 6. فنا.
آغاز: سپاس بی قیاس بار خدائی را که بسبب آن که هیچ عقلی را قوت اطلاع برحقیقت او نیست و هیچ دانش را وسع احاطت بکنه معرفت او نه هر عبارت که در لغت او ایراد کنند و هر بیان که در صنعت او ... و بعد محرر این رساله و مقرر این مقاله محمد بن محمد بن حسن الطوسی را بعد از تحریر کتابی که موسومست باخلاص ناصری و مشتمل ... از سبب شواغل بی اندازه و موانع بی فایده میسر نمیشد و اخراج آنچه در ضمیر بود از قوت بفعل دست نمیداد ...
انجام: فنا به این معنی هم نباشد هرچه در نطق آید و هرچه در وهم آید و هرچه عقل به آن رسد جمله منتفی شود الیه یرجع الامر کله این است آنچه خواستیم که درین مختصر ایراد کنیم و این جا سخن منقطع شد و السلام علی من اتبع الهدی
چاپ: به اهتمام سید مهدی شمس الدین، سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، چاپ چهارم، 1377ش، 108 صفحه؛ در تبریز، برلن و طهران چاپ شده و بهترین طبع آن چاپ عکسی است به تصحیح مرحوم حاج سید نصرالله تقوی. نه چاپ متن فارسی؛ دارالسلطنه تبریز، سنگی، بی ناشر، 1320ق، رقعی (در انجام اخلاق ناصری)
[دنا 310/2 -314 (177 نسخه)؛ الذریعة 477/2 و 1866/2؛ احوال و آثار خواجه از مدرس رضوی 259-260؛ مشار فارسی 601/1 نشانی 8 چاپ؛ نسخههای منزوی 1057/2 ( 61 نسخه)؛ مشترک پاکستان 1310/3 (6 نسخه)؛ فهرستواره منزوی ج6، ص338 و ج7، ص135-136 (75 نسخه داخلی)]
شرح و حواشی:
1- اوصاف الاشراف (ترجمه)؛ رکن الدین جرجانی، محمد بن علی (-8)
نسخههای خطی این اثر
169 نسخه| ردیف | کتابخانه و مرکز نگهداری | شماره نسخه | کاتب | تاریخ کتابت | نوع خط | برگ | مشاهده |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 31 |
مجلس
تهران
|
1280/3 | بیکاتب | بیتاریخ | - | 70 | شناسنامه ← |
| 32 |
مجلس
تهران
|
5334/2 | بیکاتب | 12-13 | - | 44 | شناسنامه ← |
| 33 |
مجلس
تهران
|
536/7-طباطبائی | بیکاتب | بیتاریخ | - | 21 | شناسنامه ← |
| 34 |
رضوی
مشهد
|
9419/12 | بیکاتب | رجب 1345ق | نستعلیق، شکسته | - | شناسنامه ← |
| 35 |
گلپایگانی
قم
|
802-5/92 | یمینی | 26 شهریور 1341ق | نستعلیق | 35 | شناسنامه ← |
| 36 |
رضوی
مشهد
|
21495 | احمد بن محمد رضا صفائی خوانساری | 1340ق | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 37 |
مجلس
تهران
|
5063/1 | محمد علی بن عبد الخالق مصاحبی نایینی مشهور به عبرت | شوال 1338ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 38 |
دائرة المعارف بزرگ اسلامی
تهران
|
1000/2 | عبدالله کجوری | 1334ق | نستعلیق | 90 | شناسنامه ← |
| 39 |
مدرسه حجتیه
قم
|
443/1 | لطف الله بن علی بن حسین واعظ اصفهانی | 1332ق | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 40 |
مدرسه خان
یزد
|
69 | محمد علی سیستانی | شوال 1330ق | نسخ | 42 | شناسنامه ← |
| 41 |
علامه طباطبائی
شیراز
|
1311/1 | حسین معتقد | غره جمادی الاول و محرم 1313ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 42 |
شاهچراغ
شیراز
|
654/2 | یوسف بن آقا حسین سلماسی | 1310ق | نستعلیق | 44 | شناسنامه ← |
| 43 |
رضوی
مشهد
|
16424 | جهانگیر مرندی | 1309ق | نستعلیق، شکسته | - | شناسنامه ← |
| 44 |
مفتاح
تهران
|
910 | بیکاتب | 1308ق | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 45 |
دانشکده الهیات
تهران
|
443/2 | علی رضا بن محمد علی | یکشنبه 2 ربیع الثانی 1307ق | نستعلیق | 20 | شناسنامه ← |
| 46 |
مجلس
تهران
|
11370/1 | محمد حسن کاشانی | ذیحجه 1301ق | نسخ | 52 | شناسنامه ← |
| 47 |
حوزه علمیه امام صادق
اردکان یزد
|
326 | بیکاتب | قرن 14 | شکسته نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 48 |
رضوی
مشهد
|
ض9646 | محمد علی | 1296ق | نستعلیق، نسخ | - | شناسنامه ← |
| 49 |
مجلس
تهران
|
2992/4 | میرزا ابراهیم مشتری (شاعر عصر ناصری) | 1294ق | - | 74 | شناسنامه ← |
| 50 |
مجلس
تهران
|
2105 | میرزا مشتری | شنبه 27 شوال 1292ق | تحریری | 40 | شناسنامه ← |
| 51 |
رضوی
مشهد
|
9329 | محمد رضا | 1291ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 52 |
ملک
تهران
|
535/1 | عبدالصمد بن جعفر قلی بیک اشکوری گیلانی برای میرزا احمد خان منجم باشی حاکم الملک | 12 جمادی الاول 1289ق | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 53 |
مسجد اعظم
قم
|
2065/2 | احمد بن ابی الحسن شریف | 17 رجب 1284ق | نستعلیق | 14 | شناسنامه ← |
| 54 |
مرعشی
قم
|
6253 | محمد اسماعیل منشی عراقی | پنجشنبه از ربیع الثانی 1282ق، به دستور وزیر وظایف و اوقات | نستعلیق، نسخ | 29 | شناسنامه ← |
| 55 |
دانشگاه
تهران
|
1424 | بیکاتب | 1281ق | نستعلیق | 64 | شناسنامه ← |
| 56 |
گلپایگانی
قم
|
6164/3-31/44 | ابراهیم بن حسین موسوی | 1280ق | نسخ | 8 | شناسنامه ← |
| 57 |
مرعشی
قم
|
13574/3 | محمد حسین بن علی اصغر گوکدی (گوگدی) | 1274ق | نسخ | 21 | شناسنامه ← |
| 58 |
مرعشی
قم
|
7358/4 | یعقوب بن مشهدی باقر سیاهدهی | 1270ق | نستعلیق | 14 | شناسنامه ← |
| 59 |
شیخ علی حیدر
مشهد
|
1345 | میر زین العابدین بن یوسف | 8 محرم 1269ق | نستعلیق | 22 | شناسنامه ← |
| 60 |
دانشگاه
تهران
|
4738 | محمد علی طبیب شیرازی | دوشنبه 14 ذیقعده 1268ق | شکسته نستعلیق | 33 | شناسنامه ← |