نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کتاب‌شناختی اثر

اوصاف الاشراف

ovsāf-ol ašrāf
169 نسخه ثبت‌شده از قرن 8 تا 14 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخه‌ها ↓
/w/9060
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #9060
تاریخ و سده تألیف: نامشخص
مأخذ فهرست‌نویسی:
فنخا، ج 5، ص 387 تا 397
زبان و قالب: فارسی
رده‌های موضوعی: عرفان و تصوف اخلاق
اهدا / به درخواست: محمد بن بهاء الدین محمد جوینی

معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)

(1201-1274) رساله مختصری است در بیان سیره اولیا و روش اهل بینش مطابق با قاعده سالکان طریقت و طالبان حقیقت و بر مبنای قوانین عقلی و دقائق فطری و عملی. این رساله از متون موجز در سیر و سلوک و نمونه عالی از نثر پارسی است که پس از کتاب «اخلاق ناصری» نگاشته است. کتاب دارای شش «باب» است: 1. مبدا حرکت، دارای شش «فصل»: اول. ایمان، دوم. ثبات، سوم. نیت، چهارم. صدق، پنجم. انابت، ششم. اخلاص؛ 2. ازاله علایق و قطع موانع سیر و سلوک، در شش فصل: اول. توبه، دوم. زهد، سوم. فقر، چهارم. ریاضت، پنجم. محاسبت و مراقبت، ششم. تقوی؛ 3. سیر و سلوک و طلب کمال و احوال سالک، در شش فصل: اول. خلوت، دوم. تفکر، سوم. خوف و حزن، چهارم. رجاء، پنجم. صبر، ششم. شکر؛ 4. ذکر احوالی که مقارن با سلوک حادث می‌شود، شامل شش فصل: اول. ارادت، دوم. شوق، سوم. محبت، چهارم. معرفت، پنجم. یقین، ششم. سکون؛ 5. ذکر احوال اهل وصول، در شش فصل: اول. توکل، دوم. رضا، سوم. تسلیم، چهارم. توحید، پنجم. اتحاد، ششم. وحدت؛ 6. فنا.
آغاز اثر
« سپاس بی قیاس بار خدائی را که بسبب آن که هیچ عقلی را قوت اطلاع برحقیقت او نیست و هیچ دانش را وسع احاطت بکنه معرفت او نه هر عبارت که در لغت او ایراد کنند و هر بیان که در صنعت او ... و بعد محرر این رساله و مقرر این مقاله محمد بن محمد بن حسن الطوسی را بعد از تحریر کتابی که موسومست باخلاص ناصری و مشتمل ... از سبب شواغل بی اندازه و موانع بی فایده میسر نمی‌شد و اخراج آنچه در ضمیر بود از قوت بفعل دست نمی‌داد ... »
انجام اثر
« فنا به این معنی هم نباشد هرچه در نطق آید و هرچه در وهم آید و هرچه عقل به آن رسد جمله منتفی شود الیه یرجع الامر کله این است آنچه خواستیم که درین مختصر ایراد کنیم و این جا سخن منقطع شد و السلام علی من اتبع الهدی »
سوابق و چاپ‌های اثر
به اهتمام سید مهدی شمس الدین، سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، چاپ چهارم، 1377ش، 108 صفحه؛ در تبریز، برلن و طهران چاپ شده و بهترین طبع آن چاپ عکسی است به تصحیح مرحوم حاج سید نصرالله تقوی. نه چاپ متن فارسی؛ دارالسلطنه تبریز، سنگی، بی ناشر، 1320ق، رقعی (در انجام اخلاق ناصری)
شروح، حواشی و منظومه‌ها (در فنخا)
اوصاف الاشراف (ترجمه)؛ رکن الدین جرجانی، محمد بن علی (-8)
مآخذ و منابع کتاب‌شناسی اثر
دنا 310/2 -314 (177 نسخه) الذریعة 477/2 و 1866/2 احوال و آثار خواجه از مدرس رضوی 259-260 مشار فارسی 601/1 نشانی 8 چاپ <!-- page: 388 --> نسخه‌های منزوی 1057/2 ( 61 نسخه) مشترک پاکستان 1310/3 (6 نسخه) فهرستواره منزوی ج6، ص338 و ج7، ص135-136 (75 نسخه داخلی)

متن فنخا (فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا))

● اوصاف الاشراف / عرفان و تصوف، اخلاق / فارسی ovsāf-ol ašrāf نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد، 597-672 قمری nasīr-od-dīn-e tūsī, mohammad ebn-e mohammad (1201-1274) اهدا به: محمد بن بهاء الدین محمد جوینی رساله مختصری است در بیان سیره اولیا و روش اهل بینش مطابق با قاعده سالکان طریقت و طالبان حقیقت و بر مبنای قوانین عقلی و دقائق فطری و عملی. این رساله از متون موجز در سیر و سلوک و نمونه عالی از نثر پارسی است که پس از کتاب «اخلاق ناصری» نگاشته است. کتاب دارای شش «باب» است: 1. مبدا حرکت، دارای شش «فصل»: اول. ایمان، دوم. ثبات، سوم. نیت، چهارم. صدق، پنجم. انابت، ششم. اخلاص؛ 2. ازاله علایق و قطع موانع سیر و سلوک، در شش فصل: اول. توبه، دوم. زهد، سوم. فقر، چهارم. ریاضت، پنجم. محاسبت و مراقبت، ششم. تقوی؛ 3. سیر و سلوک و طلب کمال و احوال سالک، در شش فصل: اول. خلوت، دوم. تفکر، سوم. خوف و حزن، چهارم. رجاء، پنجم. صبر، ششم. شکر؛ 4. ذکر احوالی که مقارن با سلوک حادث می‌شود، شامل شش فصل: اول. ارادت، دوم. شوق، سوم. محبت، چهارم. معرفت، پنجم. یقین، ششم. سکون؛ 5. ذکر احوال اهل وصول، در شش فصل: اول. توکل، دوم. رضا، سوم. تسلیم، چهارم. توحید، پنجم. اتحاد، ششم. وحدت؛ 6. فنا. آغاز: سپاس بی قیاس بار خدائی را که بسبب آن که هیچ عقلی را قوت اطلاع برحقیقت او نیست و هیچ دانش را وسع احاطت بکنه معرفت او نه هر عبارت که در لغت او ایراد کنند و هر بیان که در صنعت او ... و بعد محرر این رساله و مقرر این مقاله محمد بن محمد بن حسن الطوسی را بعد از تحریر کتابی که موسومست باخلاص ناصری و مشتمل ... از سبب شواغل بی اندازه و موانع بی فایده میسر نمی‌شد و اخراج آنچه در ضمیر بود از قوت بفعل دست نمی‌داد ... انجام: فنا به این معنی هم نباشد هرچه در نطق آید و هرچه در وهم آید و هرچه عقل به آن رسد جمله منتفی شود الیه یرجع الامر کله این است آنچه خواستیم که درین مختصر ایراد کنیم و این جا سخن منقطع شد و السلام علی من اتبع الهدی چاپ: به اهتمام سید مهدی شمس الدین، سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، چاپ چهارم، 1377ش، 108 صفحه؛ در تبریز، برلن و طهران چاپ شده و بهترین طبع آن چاپ عکسی است به تصحیح مرحوم حاج سید نصرالله تقوی. نه چاپ متن فارسی؛ دارالسلطنه تبریز، سنگی، بی ناشر، 1320ق، رقعی (در انجام اخلاق ناصری) [دنا 310/2 -314 (177 نسخه)؛ الذریعة 477/2 و 1866/2؛ احوال و آثار خواجه از مدرس رضوی 259-260؛ مشار فارسی 601/1 نشانی 8 چاپ؛ نسخه‌های منزوی 1057/2 ( 61 نسخه)؛ مشترک پاکستان 1310/3 (6 نسخه)؛ فهرستواره منزوی ج6، ص338 و ج7، ص135-136 (75 نسخه داخلی)] شرح و حواشی: 1- اوصاف الاشراف (ترجمه)؛ رکن الدین جرجانی، محمد بن علی (-8)

نسخه‌های خطی این اثر

169 نسخه
ردیف کتابخانه و مرکز نگهداری شماره نسخه کاتب تاریخ کتابت نوع خط برگ مشاهده
31
مجلس
تهران
1280/3 بی‌کاتب بی‌تاریخ - 70 شناسنامه ←
32
مجلس
تهران
5334/2 بی‌کاتب 12-13 - 44 شناسنامه ←
33
مجلس
تهران
536/7-طباطبائی بی‌کاتب بی‌تاریخ - 21 شناسنامه ←
34
رضوی
مشهد
9419/12 بی‌کاتب رجب 1345ق نستعلیق، شکسته - شناسنامه ←
35
گلپایگانی
قم
802-5/92 یمینی 26 شهریور 1341ق نستعلیق 35 شناسنامه ←
36
رضوی
مشهد
21495 احمد بن محمد رضا صفائی خوانساری 1340ق نستعلیق - شناسنامه ←
37
مجلس
تهران
5063/1 محمد علی بن عبد الخالق مصاحبی نایینی مشهور به عبرت شوال 1338ق نسخ - شناسنامه ←
38
دائرة المعارف بزرگ اسلامی
تهران
1000/2 عبدالله کجوری 1334ق نستعلیق 90 شناسنامه ←
39
مدرسه حجتیه
قم
443/1 لطف الله بن علی بن حسین واعظ اصفهانی 1332ق نستعلیق - شناسنامه ←
40
مدرسه خان
یزد
69 محمد علی سیستانی شوال 1330ق نسخ 42 شناسنامه ←
41
علامه طباطبائی
شیراز
1311/1 حسین معتقد غره جمادی الاول و محرم 1313ق نسخ - شناسنامه ←
42
شاهچراغ
شیراز
654/2 یوسف بن آقا حسین سلماسی 1310ق نستعلیق 44 شناسنامه ←
43
رضوی
مشهد
16424 جهانگیر مرندی 1309ق نستعلیق، شکسته - شناسنامه ←
44
مفتاح
تهران
910 بی‌کاتب 1308ق نستعلیق - شناسنامه ←
45
دانشکده الهیات
تهران
443/2 علی رضا بن محمد علی یک‌شنبه 2 ربیع الثانی 1307ق نستعلیق 20 شناسنامه ←
46
مجلس
تهران
11370/1 محمد حسن کاشانی ذیحجه 1301ق نسخ 52 شناسنامه ←
47
حوزه علمیه امام صادق
اردکان یزد
326 بی‌کاتب قرن 14 شکسته نستعلیق - شناسنامه ←
48
رضوی
مشهد
ض9646 محمد علی 1296ق نستعلیق، نسخ - شناسنامه ←
49
مجلس
تهران
2992/4 میرزا ابراهیم مشتری (شاعر عصر ناصری) 1294ق - 74 شناسنامه ←
50
مجلس
تهران
2105 میرزا مشتری شنبه 27 شوال 1292ق تحریری 40 شناسنامه ←
51
رضوی
مشهد
9329 محمد رضا 1291ق نسخ - شناسنامه ←
52
ملک
تهران
535/1 عبدالصمد بن جعفر قلی بیک اشکوری گیلانی برای میرزا احمد خان منجم باشی حاکم الملک 12 جمادی الاول 1289ق نستعلیق - شناسنامه ←
53
مسجد اعظم
قم
2065/2 احمد بن ابی الحسن شریف 17 رجب 1284ق نستعلیق 14 شناسنامه ←
54
مرعشی
قم
6253 محمد اسماعیل منشی عراقی پنج‌شنبه از ربیع الثانی 1282ق، به دستور وزیر وظایف و اوقات نستعلیق، نسخ 29 شناسنامه ←
55
دانشگاه
تهران
1424 بی‌کاتب 1281ق نستعلیق 64 شناسنامه ←
56
گلپایگانی
قم
6164/3-31/44 ابراهیم بن حسین موسوی 1280ق نسخ 8 شناسنامه ←
57
مرعشی
قم
13574/3 محمد حسین بن علی اصغر گوکدی (گوگدی) 1274ق نسخ 21 شناسنامه ←
58
مرعشی
قم
7358/4 یعقوب بن مشهدی باقر سیاهدهی 1270ق نستعلیق 14 شناسنامه ←
59
شیخ علی حیدر
مشهد
1345 میر زین العابدین بن یوسف 8 محرم 1269ق نستعلیق 22 شناسنامه ←
60
دانشگاه
تهران
4738 محمد علی طبیب شیرازی دوشنبه 14 ذیقعده 1268ق شکسته نستعلیق 33 شناسنامه ←