شناسنامه کتابشناختی اثر
اوصاف الاشراف
ovsāf-ol ašrāf
169
نسخه ثبتشده
از قرن 8 تا 14 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخهها
↓
پیوند کوتاه:
/w/9060
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #9060
پدیدآور / مؤلف:
نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد
تاریخ و سده تألیف:
نامشخص
مأخذ فهرستنویسی:
فنخا، ج 5، ص 387
تا 397
زبان و قالب:
فارسی
اهدا / به درخواست:
محمد بن بهاء الدین محمد جوینی
معرفی و مشخصات کتابشناختی اثر (در مأخذ فنخا)
(1201-1274)
رساله مختصری است در بیان سیره اولیا و روش اهل بینش مطابق با قاعده سالکان طریقت و طالبان حقیقت و بر مبنای قوانین عقلی و دقائق فطری و عملی. این رساله از متون موجز در سیر و سلوک و نمونه عالی از نثر پارسی است که پس از کتاب «اخلاق ناصری» نگاشته است. کتاب دارای شش «باب» است: 1. مبدا حرکت، دارای شش «فصل»: اول. ایمان، دوم. ثبات، سوم. نیت، چهارم. صدق، پنجم. انابت، ششم. اخلاص؛ 2. ازاله علایق و قطع موانع سیر و سلوک، در شش فصل: اول. توبه، دوم. زهد، سوم. فقر، چهارم. ریاضت، پنجم. محاسبت و مراقبت، ششم. تقوی؛ 3. سیر و سلوک و طلب کمال و احوال سالک، در شش فصل: اول. خلوت، دوم. تفکر، سوم. خوف و حزن، چهارم. رجاء، پنجم. صبر، ششم. شکر؛ 4. ذکر احوالی که مقارن با سلوک حادث میشود، شامل شش فصل: اول. ارادت، دوم. شوق، سوم. محبت، چهارم. معرفت، پنجم. یقین، ششم. سکون؛ 5. ذکر احوال اهل وصول، در شش فصل: اول. توکل، دوم. رضا، سوم. تسلیم، چهارم. توحید، پنجم. اتحاد، ششم. وحدت؛ 6. فنا.
آغاز اثر
« سپاس بی قیاس بار خدائی را که بسبب آن که هیچ عقلی را قوت اطلاع برحقیقت او نیست و هیچ دانش را وسع احاطت بکنه معرفت او نه هر عبارت که در لغت او ایراد کنند و هر بیان که در صنعت او ... و بعد محرر این رساله و مقرر این مقاله محمد بن محمد بن حسن الطوسی را بعد از تحریر کتابی که موسومست باخلاص ناصری و مشتمل ... از سبب شواغل بی اندازه و موانع بی فایده میسر نمیشد و اخراج آنچه در ضمیر بود از قوت بفعل دست نمیداد ... »
انجام اثر
« فنا به این معنی هم نباشد هرچه در نطق آید و هرچه در وهم آید و هرچه عقل به آن رسد جمله منتفی شود الیه یرجع الامر کله این است آنچه خواستیم که درین مختصر ایراد کنیم و این جا سخن منقطع شد و السلام علی من اتبع الهدی »
سوابق و چاپهای اثر
به اهتمام سید مهدی شمس الدین، سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، چاپ چهارم، 1377ش، 108 صفحه؛ در تبریز، برلن و طهران چاپ شده و بهترین طبع آن چاپ عکسی است به تصحیح مرحوم حاج سید نصرالله تقوی. نه چاپ متن فارسی؛ دارالسلطنه تبریز، سنگی، بی ناشر، 1320ق، رقعی (در انجام اخلاق ناصری)
شروح، حواشی و منظومهها (در فنخا)
اوصاف الاشراف (ترجمه)؛ رکن الدین جرجانی، محمد بن علی (-8)
مآخذ و منابع کتابشناسی اثر
دنا 310/2 -314 (177 نسخه)
الذریعة 477/2 و 1866/2
احوال و آثار خواجه از مدرس رضوی 259-260
مشار فارسی 601/1 نشانی 8 چاپ
<!-- page: 388 --> نسخههای منزوی 1057/2 ( 61 نسخه)
مشترک پاکستان 1310/3 (6 نسخه)
فهرستواره منزوی ج6، ص338 و ج7، ص135-136 (75 نسخه داخلی)
متن فنخا (فهرستگان نسخههای خطی ایران (فنخا))
● اوصاف الاشراف / عرفان و تصوف، اخلاق / فارسی
ovsāf-ol ašrāf
نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد، 597-672 قمری
nasīr-od-dīn-e tūsī, mohammad ebn-e mohammad
(1201-1274)
اهدا به: محمد بن بهاء الدین محمد جوینی
رساله مختصری است در بیان سیره اولیا و روش اهل بینش مطابق با قاعده سالکان طریقت و طالبان حقیقت و بر مبنای قوانین عقلی و دقائق فطری و عملی. این رساله از متون موجز در سیر و سلوک و نمونه عالی از نثر پارسی است که پس از کتاب «اخلاق ناصری» نگاشته است. کتاب دارای شش «باب» است: 1. مبدا حرکت، دارای شش «فصل»: اول. ایمان، دوم. ثبات، سوم. نیت، چهارم. صدق، پنجم. انابت، ششم. اخلاص؛ 2. ازاله علایق و قطع موانع سیر و سلوک، در شش فصل: اول. توبه، دوم. زهد، سوم. فقر، چهارم. ریاضت، پنجم. محاسبت و مراقبت، ششم. تقوی؛ 3. سیر و سلوک و طلب کمال و احوال سالک، در شش فصل: اول. خلوت، دوم. تفکر، سوم. خوف و حزن، چهارم. رجاء، پنجم. صبر، ششم. شکر؛ 4. ذکر احوالی که مقارن با سلوک حادث میشود، شامل شش فصل: اول. ارادت، دوم. شوق، سوم. محبت، چهارم. معرفت، پنجم. یقین، ششم. سکون؛ 5. ذکر احوال اهل وصول، در شش فصل: اول. توکل، دوم. رضا، سوم. تسلیم، چهارم. توحید، پنجم. اتحاد، ششم. وحدت؛ 6. فنا.
آغاز: سپاس بی قیاس بار خدائی را که بسبب آن که هیچ عقلی را قوت اطلاع برحقیقت او نیست و هیچ دانش را وسع احاطت بکنه معرفت او نه هر عبارت که در لغت او ایراد کنند و هر بیان که در صنعت او ... و بعد محرر این رساله و مقرر این مقاله محمد بن محمد بن حسن الطوسی را بعد از تحریر کتابی که موسومست باخلاص ناصری و مشتمل ... از سبب شواغل بی اندازه و موانع بی فایده میسر نمیشد و اخراج آنچه در ضمیر بود از قوت بفعل دست نمیداد ...
انجام: فنا به این معنی هم نباشد هرچه در نطق آید و هرچه در وهم آید و هرچه عقل به آن رسد جمله منتفی شود الیه یرجع الامر کله این است آنچه خواستیم که درین مختصر ایراد کنیم و این جا سخن منقطع شد و السلام علی من اتبع الهدی
چاپ: به اهتمام سید مهدی شمس الدین، سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، چاپ چهارم، 1377ش، 108 صفحه؛ در تبریز، برلن و طهران چاپ شده و بهترین طبع آن چاپ عکسی است به تصحیح مرحوم حاج سید نصرالله تقوی. نه چاپ متن فارسی؛ دارالسلطنه تبریز، سنگی، بی ناشر، 1320ق، رقعی (در انجام اخلاق ناصری)
[دنا 310/2 -314 (177 نسخه)؛ الذریعة 477/2 و 1866/2؛ احوال و آثار خواجه از مدرس رضوی 259-260؛ مشار فارسی 601/1 نشانی 8 چاپ؛ نسخههای منزوی 1057/2 ( 61 نسخه)؛ مشترک پاکستان 1310/3 (6 نسخه)؛ فهرستواره منزوی ج6، ص338 و ج7، ص135-136 (75 نسخه داخلی)]
شرح و حواشی:
1- اوصاف الاشراف (ترجمه)؛ رکن الدین جرجانی، محمد بن علی (-8)
نسخههای خطی این اثر
169 نسخه| ردیف | کتابخانه و مرکز نگهداری | شماره نسخه | کاتب | تاریخ کتابت | نوع خط | برگ | مشاهده |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 61 |
دانشکده الهیات مشهد
مشهد
|
21705/2 | شیخ عبدالکریم بن شیخ بدر | غره ذیحجه 1114ق | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 62 |
سلطنتی
تهران
|
511 | بابا مرتضی قلیخان شاملو | 1120ق | شکسته نستعلیق، نسخ | 177 | شناسنامه ← |
| 63 |
مرعشی
قم
|
11523/1 | محمد هاشم | پنجشنبه 4 شوال 1127ق، به درخواست میر محمد صادق بن محمد سلیم طالقانی | شکسته نستعلیق | 29 | شناسنامه ← |
| 64 |
مجلس
تهران
|
1931/4 | عبدالله بن محمد رضا | 1147ق | نستعلیق | 142 | شناسنامه ← |
| 65 |
دانشگاه اصفهان
اصفهان
|
204/8 | عبدالصمد همدانی | چهارشنبه 14 محرم 1181ق | نسخ | 25 | شناسنامه ← |
| 66 |
نمازی
خوی
|
775/7 | ابوالحسن | 16 رجب 1182ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 67 |
دانشکده الهیات مشهد
مشهد
|
22792/1 | محمد جعفر | شوال 1193ق | نستعلیق | 15 | شناسنامه ← |
| 68 |
دانشکده حقوق
تهران
|
199/1-ج | بیکاتب | قرن 13 | نسخ | 19 | شناسنامه ← |
| 69 |
طبسی
قم
|
108/2 | حسن بخش | قرن 13 | نستعلیق | 20 | شناسنامه ← |
| 70 |
مجلس
تهران
|
5895 | بیکاتب | قرن 13 | نستعلیق | 36 | شناسنامه ← |
| 71 |
مسجد اعظم
قم
|
2522/3 | بیکاتب | قرن 13 | نسخ | 19 | شناسنامه ← |
| 72 |
مرعشی
قم
|
11981 | بیکاتب | قرن 13 | نسخ | 54 | شناسنامه ← |
| 73 |
فاضل
خوانسار
|
402/2 | بیکاتب | قرن 13 | نستعلیق، نسخ | - | شناسنامه ← |
| 74 |
رضوی
مشهد
|
26617 | بیکاتب | قرن 13 | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 75 |
ملی
تهران
|
2059/6 | بیکاتب | قرن 13 | شکسته نستعلیق | 39 | شناسنامه ← |
| 76 |
رضوی
مشهد
|
14786/4 | علی محمد بن محمد صفی محلاتی | قرن 13 | نستعلیق، شکسته | 23 | شناسنامه ← |
| 77 |
مرکز احیاء
قم
|
530/1 | بیکاتب | قرن 13 | نستعلیق | 23 | شناسنامه ← |
| 78 |
گلپایگانی
قم
|
6275/2-30/155 | محمدتقی گلپایگانی (جامع جنگ) | قرن 13 | - | 9 | شناسنامه ← |
| 79 |
دانشگاه
تهران
|
7187 | بیکاتب | قرن 13 | نسخ | 42 | شناسنامه ← |
| 80 |
مسجد اعظم
قم
|
3424/9 | بیکاتب | قرن 13 | نستعلیق | 13 | شناسنامه ← |
| 81 |
نوربخش
تهران
|
684 | بیکاتب | قرن 13 | نستعلیق | 30 | شناسنامه ← |
| 82 |
مرکز احیاء
قم
|
1551/1 | بیکاتب | احتمالاً قرن 13 | نسخ | 47 | شناسنامه ← |
| 83 |
نوربخش
تهران
|
781 | بیکاتب | قرن 13 | نستعلیق | 24 | شناسنامه ← |
| 84 |
ادبیات
تهران
|
346/2 حکمت | بیکاتب | 27 جمادی الثانی 127=1207ق | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 85 |
تربیت
تبریز
|
45 ض | بیکاتب | 1212ق | - | - | شناسنامه ← |
| 86 |
مرعشی
قم
|
9238/1 | ابو القاسم بن محمد تقی | جمعه 15 جمادی الاول 1216ق | نسخ | 25 | شناسنامه ← |
| 87 |
نجومی
کرمانشاه
|
2مجموعه بدون شماره | طاهر بن صالح حسینی مازندرانی | سهشنبه صفر 1225ق | - | - | شناسنامه ← |
| 88 |
مؤسسه حضرت آیة الله العظمی بروجردی
قم
|
136/10 | بیکاتب | 23 رمضان 1226ق | نسخ | 10 | شناسنامه ← |
| 89 |
مجلس
تهران
|
2991/3 | علی محمد بن قربانعلی خوانساری | 1232ق | نستعلیق | 50 | شناسنامه ← |
| 90 |
مرکز احیاء
قم
|
729 و عکسی 2744 | محمد محسن بن محمد اسماعیل یزدی | 1233ق | نسخ | 23 | شناسنامه ← |