الاوزان و المقادیر

● الاوزان و المقادیر = میزان المقادیر = معرفة الاقدار = الاوزان و المقائیس = مقداریه / فقه، ریاضیات / عربی al-awzān wa-l maqādīr = mīzān-ul maqādīr = ma‘rifat-ul aqdār = al-awzān wa-l maqā’īs = meqdārīye مجلسی، محمد باقر بن محمد تقی، 1037-1110 قمری majlesī, mohammad bāqer ebn-e mohammad taqī (1628-1699) تاریخ تألیف: آغاز ربیع الاول 1063ق چون شناخت بسیاری از مسائل مهم فقهی مبتنی بر شناختن مقادیر بوده و مؤلف پس از فحص، مطالبی که در این باره در کتاب «روضة المتقین» والدش که شرح «من لایحضره الفقیه» می‌باشد قابل مراجعه و استناد دانسته ولیکن دارای خفاء بوده، در این رساله مستقل به توضیح آن پرداخته است. به گفته علامه نوری در کتاب «دار السلام»، این کتاب، اولین تألیف علامه مجلسی دوم می‌باشد. مجلسی پس از دیباچه هفت مقدمه برای آن ساخته است: 1. دینار امروزین همان است که به روزگار پیامبر (ص) می‌بود؛ 2. دینار همان مثقال شرعی است؛ 3. صاع چهار مد است؛ 4. رطل بر سه گونه است؛ 5. خبر سماعه و گزارش آن؛ 6. خبر سلیمان مروزی؛ 7. صاع 1170 درم است. پس از آن مقدمات دو فصل دارد که فصل دوم در پنج مقصد می‌باشد: الفصل الاول فیما یبتنی علی المشهور فی الصاع و المد و الدرهم و غیر ذلک من التحدید؛ الفصل الثانی فی بعض مالم یبین علی المشهور مما قدمناه ذکره؛ المقصد الاول ما یبتنی علی تحدید الرطل بتسعین مثقالا؛ المقصد الثانی تحدید علی خبر سماعة؛ المقصد الثالث فی التحدید علی خبر سلیمان بن حفص المروزی؛ المقصد الرابع تحدید الدرهم فی خبری الهمدانی؛ المقصد الخامس فی بیان المقادیر علی خبر سماعة آغاز: بسمله الحمدلله الذی ارتفع عن مطارح الافهام فلا تؤذن صفات عظمته بميزان العقول و مكيال الاوهام ... انجام: و يحتمل ان يكون الدراهم كانت فى زمن النبى صلى الله عليه و آله كانت قد بقيت الى ذلك الزمان و كان سؤالهم انه لم يلزم فى الماتين من دراهم زمن الرسول صلى الله عليه و آله سبعة من دراهم هذا الزمان ... فعلموا انه لم يلزم فى المأتين من تلك الدراهم سبعة فى هذه الدراهم وليكن هذا آخر ما اردنا ... چاپ: بمبئی، سنگی، بی ناشر، 1308ق، رقعی، 10+1صص (صص 22-31)؛ دارالخلافه طهران، سنگی، 1310، جیبی، 24ص (صص 130-153)؛ دارالخلافه طهران، سنگی، [1316]، جیبی، 23ص (صص 130-153) [دنا 302/2 ( 179 نسخه)؛ کتابشناسی مجلسی 82-84؛ فوائد رضویه 412؛ امل الامل (ترجمه مجلسی)؛ ریحانة الادب 191/5؛ مشار عربی، ص 940]