نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کتاب‌شناختی اثر

الانوار الجلالية في شرح الفصول النصيرية

al-anwār-ul jalālīya fī š.-il fuṣūl-in naṣīrīya
64 نسخه ثبت‌شده از قرن 9 تا 14 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخه‌ها ↓
/w/8635
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #8635
تاریخ و سده تألیف: 808 هـ.ق
مأخذ فهرست‌نویسی:
فنخا، ج 5، ص 153 تا 158
زبان و قالب: عربی
رده‌های موضوعی: کلام و اعتقادات
اهدا / به درخواست: امیر جلال الدین ابی المعالی علی بن شرف الدین حسینی آوی
اثر مرتبط / وابسته به: الفصول النصيرية في الاصول الدينية = فصول اعتقادی = فصول العقائد = اصول الدین = الفصول في الاصول؛ نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد (597-672)

معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)

متن از خواجه نصیرالدین طوسی، کتاب شرحی است به‌طور «قال ـ اقول». شارح در مقدمه می‌گوید: فصول خواجه که رساله مختصر و مفیدی است در کلام، چون به زبان فارسی بود چندان شناخته و مورد اقبال نبود تا مدتی پس از درگذشت مؤلف، علامه سعید گرگانی آن را به زبان عربی درآورد و کتاب مشهور آفاق شد. فاضل مقداد در شرح «ختم» فصول نصیریه نکات و فوائدی در ارشاد و سلوک دارد که می‌گوید آن را از کلام مؤلف استفاده کرده‌ام: «فاشار المصنف رحمه الله الى شی يسير من ذلك اشارة يحتاج الى بسط فلنبسط ذلك مختصرا مما استفدناه من کلامه و ذلك يتم بفوائد ...». در آن از توحید و عدل خداوند و نبوت و امامت و معاد در چهار «فصل» به‌روش کلام شیعی آمیخته با فلسفه گفتگو گردیده است. خواجه در آن به توحید عرفانی و مقامات تصوف نیز اشاره نموده و مشرب عرفانی او از آن پیداست و فاضل مقداد هم در این باره داد سخن را داده مطلب را به مانند یک فیلسوف عارف روشن نموده است.
آغاز اثر
« سبحانک اللهم واجب الوجود و غایة وجود کل موجود أنت أخرجتنا من مرتتق ظلام العدم الى فضاء ضياء الوجود. »
انجام اثر
« و لا يضيعه بتفریطه و جهله و الا شقى شقاء متینا و خسر خسراناً مبيناً وفقنا الله و اياكم لسعادة الدار الآخرة بمحمد و عترته الطاهرة و الحمدلله رب العالمين و صلى الله علی محمد و آله و سلم تسلیماً کثیراً آمین. »
مآخذ و منابع کتاب‌شناسی اثر
الذريعة 423/2 و آثار و احوال خواجه از مدرس رضوی: 250 ريحانة الادب 3/4-282 معجم التراث الکلامی 519/1 کشف الحجب و الاستار ص 67 الاعلام زرکلی 282/7 معجم المؤلفين 318/12 دنا 235/2 (60 نسخه)

متن فنخا (فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا))

● الانوار الجلالية في شرح الفصول النصيرية / کلام و اعتقادات / عربی al-anwār-ul jalālīya fī š.-il fuṣūl-in naṣīrīya فاضل مقداد، مقداد بن عبدالله، -826 قمری fāzel-e meqdād, meqdād ebn-e ‘abd-ol-lāh (- 1423) وابسته به: الفصول النصيرية في الاصول الدينية = فصول اعتقادی = فصول العقائد = اصول الدین = الفصول في الاصول؛ نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد (597-672) اهدا به: امیر جلال الدین ابی المعالی علی بن شرف الدین حسینی آوی تاریخ تألیف: 8 رمضان 808 ق متن از خواجه نصیرالدین طوسی، کتاب شرحی است به‌طور «قال ـ اقول». شارح در مقدمه می‌گوید: فصول خواجه که رساله مختصر و مفیدی است در کلام، چون به زبان فارسی بود چندان شناخته و مورد اقبال نبود تا مدتی پس از درگذشت مؤلف، علامه سعید گرگانی آن را به زبان عربی درآورد و کتاب مشهور آفاق شد. فاضل مقداد در شرح «ختم» فصول نصیریه نکات و فوائدی در ارشاد و سلوک دارد که می‌گوید آن را از کلام مؤلف استفاده کرده‌ام: «فاشار المصنف رحمه الله الى شی يسير من ذلك اشارة يحتاج الى بسط فلنبسط ذلك مختصرا مما استفدناه من کلامه و ذلك يتم بفوائد ...». در آن از توحید و عدل خداوند و نبوت و امامت و معاد در چهار «فصل» به‌روش کلام شیعی آمیخته با فلسفه گفتگو گردیده است. خواجه در آن به توحید عرفانی و مقامات تصوف نیز اشاره نموده و مشرب عرفانی او از آن پیداست و فاضل مقداد هم در این باره داد سخن را داده مطلب را به مانند یک فیلسوف عارف روشن نموده است. آغاز: سبحانک اللهم واجب الوجود و غایة وجود کل موجود أنت أخرجتنا من مرتتق ظلام العدم الى فضاء ضياء الوجود. انجام: و لا يضيعه بتفریطه و جهله و الا شقى شقاء متینا و خسر خسراناً مبيناً وفقنا الله و اياكم لسعادة الدار الآخرة بمحمد و عترته الطاهرة و الحمدلله رب العالمين و صلى الله علی محمد و آله و سلم تسلیماً کثیراً آمین. [الذريعة 423/2؛ و آثار و احوال خواجه از مدرس رضوی: 250؛ ريحانة الادب 3/4-282؛ معجم التراث الکلامی 519/1؛ کشف الحجب و الاستار ص 67؛ الاعلام زرکلی 282/7؛ معجم المؤلفين 318/12؛ دنا 235/2 (60 نسخه)]

نسخه‌های خطی این اثر

64 نسخه
ردیف کتابخانه و مرکز نگهداری شماره نسخه کاتب تاریخ کتابت نوع خط برگ مشاهده
31
دانشگاه
تهران
8637 بی‌کاتب قرن 11 نستعلیق 47 شناسنامه ←
32
مرکز احیاء
قم
3435/2 بی‌کاتب قرن 11 نستعلیق 56 شناسنامه ←
33
ملک
تهران
813 بی‌کاتب قرن 11 نسخ 100 شناسنامه ←
34
مرعشی
قم
4243/1 محمد حسین بن رستم استرآبادی قرن 11 - 102 شناسنامه ←
35
مرعشی
قم
6334 بی‌کاتب قرن 11 نسخ 101 شناسنامه ←
36
مرعشی
قم
6340 بی‌کاتب قرن 11 نسخ 129 شناسنامه ←
37
مجلس
تهران
440/2-طباطبائی محمد نبی بن عبد الصمد قرن 11 نسخ 81 شناسنامه ←
38
مرعشی
قم
13756/2 بی‌کاتب قرن 11 نسخ 108 شناسنامه ←
39
رضوی
مشهد
19896 بی‌کاتب 999ق نسخ - شناسنامه ←
40
مرعشی
قم
13732/6 محمد بن ابراهیم اوالی (بحرانی) دوشنبه 24 شوال 963ق نسخ 38 شناسنامه ←
41
گلپایگانی
قم
32/43-6133/4 نامشخص - - - شناسنامه ←
42
دانشگاه
تهران
1115 امیر بن نفیس 8 ذیحجه 951ق نستعلیق 102 شناسنامه ←
43
مرعشی
قم
919/1عکسی محمد بن زید مشهور بلومان؟ زیدی 4 ربیع الثانی923ق نسخ 54 شناسنامه ←
44
مرکز احیاء
قم
1943/4 محمد بن نعمة بن حاجی تاج الدین کاظمی شنبه 15 جمادی الاول 920ق نسخ 98 شناسنامه ←
45
مجلس
تهران
17200 ض بی‌کاتب 915ق - - شناسنامه ←
46
مرعشی
قم
8047/2 حسان بن عطية بن صقر 2 جمادی الثانی 902ق نسخ 67 شناسنامه ←
47
مجلس
تهران
1317ط بی‌کاتب قرن 10 نسخ 197 شناسنامه ←
48
دانشکده الهیات
تهران
343/1 بی‌کاتب قرن 9 و 10 نسخ 87 شناسنامه ←
49
مرعشی
قم
10668/6 صالح بن عبدبن احمد السعدی قرن 10 - 65 شناسنامه ←
50
مرعشی
قم
12659 بی‌کاتب قرن 10 نسخ 77 شناسنامه ←
51
مجلس
تهران
3167/1 علی بن ... 895ق نسخ 281 شناسنامه ←
52
مرعشی
قم
10831/2 سالم بن سلامة بن محمد اللزیزاوی 894ق نسخ 78 شناسنامه ←
53
کتابخانه حجة الاسلام گلپایگانی
گلپایگان
117/2 ناصر بن محمد بن حسین بن ناصر بن یحیی قطیفی شنبه 29 رمضان 864ق نسخ 78 شناسنامه ←
54
رضوی
مشهد
347 علی بن خلیل بن موسی بیروتی برحی جمعه 1 محرم 857ق نسخ 77 شناسنامه ←
55
ملی
تهران
1443/1 بی‌کاتب 856ق نسخ 24 شناسنامه ←
56
ملی
تهران
1443/3 بی‌کاتب 856ق نسخ 191 شناسنامه ←
57
مرکز احیاء
قم
2160 نامشخص - - - شناسنامه ←
58
ملک
تهران
1650 طعمة بن احمد بن عبدالله 23 جمادی الاول 852ق نسخ 72 شناسنامه ←
59
رضوی
مشهد
7449 محمد حسین الزاهد 26 ربیع الثانی 819ق نسخ 127 شناسنامه ←
60
مرکز احیاء
قم
4204/2 بی‌کاتب قرن 9 نسخ 72 شناسنامه ←