هفت اقلیم

● هفت اقلیم = هفت کشور = جغرافیا = شرح الاقالیم السبعه = صور الاقالیم = اقالیم سبع / جغرافیا / فارسی haft eqlīm = haft kešvar = joqrāfīyā = š.-ol aqālīm-es sab‘a = sovar-ol aqālīm = aqālīm-e sab‘ اهداء به: امیر مبارز الدین محمد مظفری (741-760ق) تاریخ تألیف: 748ق؛ محل تألیف: کرمان این کتاب را یکی از ملازمین امیر مبارز الدین محمد مظفر که در کرمان مقیم بوده جهت او نوشته است دارای دو «باب» است: باب 1. مشتمل بر دو فصل است: 1) ذکر کره زمین و مقدار مساحت آن و معرفت طول و عرض بلدان و خواص آن، 2) ذکر آفاق جنوبی و خط استوا و ما يتعلق و ينسب اليه؛ باب 2. شامل هفت «فصل» است: 1)ذکر اقلیم اول و ما ینسب اليه، 2) ذکر اقلیم ثانی، 3) ذکر اقلیم ثالث، 4) ذکر اقلیم رابع، 5) ذکر اقلیم خامس، 6) ذکر اقلیم سادس، 7) ذکر اقلیم هفتم و نهایت عمارت ربع مسکون از اطراف شمالی و موضعی چند که آنجا اختلاف روز و شب بسیار است. آغاز: بسم الله الرحمن الرحيم. الحمدلله رب العالمين و العاقبة للمتقين و الصلوة و السلام على سيدالمرسلين ... اما بعد در تواریخ می‌آید که چون اسکندر فیلقوس رومی بسن شانزده سالگی رسید بفرمان حق سبحانه و تعالی داعیه جهانگیری در دلش سرایت کرد ... چون بنده کمینه از خلوص عقیدت کمر بندگی و هواخواهی حضرت آسمان رفعت خداوندگار امیر اعظم مالک رقاب الامم مولی ملوک طوایف العرب و العجم شاهزاده شهریار غازی قهرمان الماء الطین ظل الله فی الارضین المخصوص بعنايت رب العالمين ... از نظر تربیت و رحمت آنجناب بنده را ملحوظ گردانیده خواست که از بهر کتابخانه آنحضرت طرح ربع مسکون برکشد و آنچه از احوال جهان معلوم باشد شمه در سلک عبارت آورد ... و بمحل عرض رساند تم بالخير انشاء تعالی. باب اول بر دو فصل است فصل اول در ذکر کره زمین و مقدار مساحت آن ... انجام: در خط چهارم موضعی باشد که در سالی چهار ماه همه شب باشد و چهار ماه همه روز و باقی شب و روز با هم. در خط پنجمین و آخر این خطوط قطب شمالی است شش ماه روز و شش ماه شب باشد و الله اعلم بالصواب. قدتم على يدالعبد الضعيف الراجی سوزی بن علی الساوجی فی یوم الثلثا رابع شهر رجب المرجب سنه خمس و ثمانين و تسعمائه هجريه النبويه.