نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کتاب‌شناختی اثر

الاعراب فی قواعد الاعراب

al-i'rāb fī qawā'id-il i'rāb
51 نسخه ثبت‌شده از قرن 9 تا 13 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخه‌ها ↓
/w/7101
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #7101
تاریخ و سده تألیف: قرن 8
مأخذ فهرست‌نویسی:
فنخا، ج 4، ص 489 تا 492
زبان و قالب: عربی
رده‌های موضوعی: نحو
عناوین دیگر و هم‌تراز:
قواعد الاعراب (qawā'id-ul i'rāb)

معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)

گفتاری است مشهور در قواعد و اصول علم عربیت شامل چهار «باب»: 1. الجمل و احکامها، در چهار «مساله»؛ 2. الجار و المجرور، در چهار «مساله»؛ 3. عشرین کلمه، در بیست «کلمه»؛ 4. الاشارة الى عبارات محررة. بر این کتاب شروح و حواشی بسیاری نگاشته شده است.
آغاز اثر
« بسمله. قال الشيخ الامام ... عبدالله بن هشام الانصاری ... هذه فوايد جميلة في قواعد الاعراب يقتفى بتأملها جادة الصواب ... و سميتها بالاعراب عن قواعد الاعراب ... و ينحصر في أربعة أبواب، الباب الأول في الجمل و أحكامها و فيه أربع مسائل. »
انجام اثر
« و فی هذا المقدار كفاية لمن تأمله و الله تعالى أعلم بالصواب. »
سوابق و چاپ‌های اثر
تحقیق رشید عبدالرحمن العبيدى، بيروت، دارالفکر، الطبعة الاولى، 1970م، 166ص؛ تهران، سنگی، 1271ق، وزیری [کشف الظنون 124/1 و 125؛ دنا 41/2 (47 نسخه)]
شروح، حواشی و منظومه‌ها (در فنخا)
تحفة الطلاب فی نظم قواعد الاعراب؛ ابن هائم، احمد بن محمد (815-753) شرح تحفة الطلاب فی نظم قواعد الاعراب (صغیر)؛ ابن هائم، احمد بن محمد (815-753) شرح الاعراب عن قواعد الاعراب؛ کافیجی، محمد بن سلیمان (879-788) موصل الطلاب الى قواعد الاعراب؛ ازهری، خالد بن عبدالله (838-905) توضیح الاعراب فی شرح قواعد الاعراب؛ خرتبرتی، محمود بن اسماعیل (-915) حل معاقد القواعد = حل المعاقد فی القواعد اللالئ؛ ابوالثناء، احمد بن محمد (-976) شرح قواعد الاعراب = حل معاقد القواعد؛ سیواسی زیلی، احمد بن محمد (-1009) شرح الاعراب عن قواعد الاعراب = كاشف القناع؛ محمد بن عبدالکریم حاشية شرح القواعد؛ عاملی حریری
مآخذ و منابع کتاب‌شناسی اثر
کشف الظنون 124/1 و 125 دنا 41/2 (47 نسخه)

متن فنخا (فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا))

● الاعراب فی قواعد الاعراب = قواعد الاعراب / نحو / عربی al-i'rāb fī qawā'id-il i'rāb = qawā'id-ul i'rāb ابن هشام، عبدالله بن یوسف، 708-761 قمری ebn-e hešām, 'abd-ol-lāh ebn-e yūsof (1309-1360) تاریخ تألیف: قرن 8 گفتاری است مشهور در قواعد و اصول علم عربیت شامل چهار «باب»: 1. الجمل و احکامها، در چهار «مساله»؛ 2. الجار و المجرور، در چهار «مساله»؛ 3. عشرین کلمه، در بیست «کلمه»؛ 4. الاشارة الى عبارات محررة. بر این کتاب شروح و حواشی بسیاری نگاشته شده است. آغاز: بسمله. قال الشيخ الامام ... عبدالله بن هشام الانصاری ... هذه فوايد جميلة في قواعد الاعراب يقتفى بتأملها جادة الصواب ... و سميتها بالاعراب عن قواعد الاعراب ... و ينحصر في أربعة أبواب، الباب الأول في الجمل و أحكامها و فيه أربع مسائل. انجام: و فی هذا المقدار كفاية لمن تأمله و الله تعالى أعلم بالصواب. چاپ: تحقیق رشید عبدالرحمن العبيدى، بيروت، دارالفکر، الطبعة الاولى، 1970م، 166ص؛ تهران، سنگی، 1271ق، وزیری [کشف الظنون 124/1 و 125؛ دنا 41/2 (47 نسخه)] شرح و حواشی: 1- تحفة الطلاب فی نظم قواعد الاعراب؛ ابن هائم، احمد بن محمد (815-753) 2- شرح تحفة الطلاب فی نظم قواعد الاعراب (صغیر)؛ ابن هائم، احمد بن محمد (815-753) 3- شرح الاعراب عن قواعد الاعراب؛ کافیجی، محمد بن سلیمان (879-788) 4- موصل الطلاب الى قواعد الاعراب؛ ازهری، خالد بن عبدالله (838-905) 5- توضیح الاعراب فی شرح قواعد الاعراب؛ خرتبرتی، محمود بن اسماعیل (-915) 6- حل معاقد القواعد = حل المعاقد فی القواعد اللالئ؛ ابوالثناء، احمد بن محمد (-976) 7- شرح قواعد الاعراب = حل معاقد القواعد؛ سیواسی زیلی، احمد بن محمد (-1009) 8- شرح الاعراب عن قواعد الاعراب = كاشف القناع؛ محمد بن عبدالکریم 9- حاشية شرح القواعد؛ عاملی حریری

نسخه‌های خطی این اثر

51 نسخه
ردیف کتابخانه و مرکز نگهداری شماره نسخه کاتب تاریخ کتابت نوع خط برگ مشاهده
31
ملی
تهران
2224/3 حسین بن شمس الدین شبلری 1118ق ثلث، نسخ 2 شناسنامه ←
32
رضوی
مشهد
17816 شیبانی، حیدر بن محمد 1122ق نسخ - شناسنامه ←
33
الهیات
مشهد
21711/1 حسن بن ملا خان بداق 1127ق نسخ - شناسنامه ←
34
مجلس
تهران
15484/3 محمد طاهر بن محمد جان 2 ذیقعده 1175ق نسخ 21 شناسنامه ←
35
ملک
تهران
6328 بی‌کاتب قرن 13 نستعلیق 14 شناسنامه ←
36
رضوی
مشهد
24190 بی‌کاتب قرن 13 نسخ - شناسنامه ←
37
رضوی
مشهد
13608/3 آقا بابا بن جبار دستجردی 1231ق نسخ - شناسنامه ←
38
دانشگاه
تهران
4046/1 بی‌کاتب ذیقعده 1234ق نسخ 14 شناسنامه ←
39
رضوی
مشهد
11495/2 احمد بن جعفر گنجه‌ای داغسدانی 1268ق نسخ 21 شناسنامه ←
40
گلپایگانی
قم
7654-39/34 محمد صادق بن محمد خوانساری صفر 1276ق نسخ 145 شناسنامه ←
41
رضوی
مشهد
5793 محمد رضا منشی رجب 1283ق نستعلیق، شکسته 7 شناسنامه ←
42
مجلس
تهران
18326 ض ابراهیم بن سلطان سلیم 1285ق - - شناسنامه ←
43
میر حسینا قزوینی
قزوین
166/7 بی‌کاتب بی‌تاریخ - - شناسنامه ←
44
قاضی طباطبائی
تبریز
بدون شماره/1 بی‌کاتب بی‌تاریخ - - شناسنامه ←
45
ملی
تهران
19852 بی‌کاتب بی‌تاریخ - - شناسنامه ←
46
امام صادق
چالوس
بدون شماره/2 بی‌کاتب بی‌تاریخ - 31 شناسنامه ←
47
شیخ علی حیدر
مشهد
427/4 بی‌کاتب بی‌تاریخ - 10 شناسنامه ←
48
مرکز احیاء
قم
783/2 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ 7 شناسنامه ←
49
خاتم الانبیاء
بابل
266/2 میر زین العابدین بن میر حامدی بی‌تاریخ نسخ - شناسنامه ←
50
ملی
شیراز
ف181/4 بی‌کاتب بی‌تاریخ - 12 شناسنامه ←
51
مدرسه غرب
همدان
4670/1 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ - شناسنامه ←