هداية المسترشدین فی شرح معالم الدین

● هداية المسترشدین فی شرح معالم الدین = حاشیه شیخ محمد تقی بر معالم الاصول / اصول فقه / عربی hedāya-tol mustaršidīn fī š.-i ma‘ālim-ul dīn = hāšīye šeyx mohammad taqī bar ma‘ālim-ul uṣūl اصفهانی، محمد تقی بن عبد الرحیم، - 1248 قمری esfahānī, mohammad taqī ebn-e ‘abd-or-rahīm(- 1833) وابسته به: معالم الاصول = معالم الدین و ملاذ المجتهدین؛ عاملی، حسن بن زین الدین (959-1011ق) تاریخ تألیف: 10 ربیع الثانی 1237ق شرح استدلالی مبسوطی است با عناوین «قوله، قوله» بر کتاب «معالم الاصول» شیخ حسن عاملی با نقل اقوال بزرگان فن اصول و گفتگو در آنها، اما چون با عناوین «قوله -اقول» بیان کرده است آن را جزو حاشیه‌های آن کتاب محسوب کرده‌اند. بحث مره و تکرار آن به سال 1232ق و بقیه کتاب به روزدهم ربیع الثانی 1237ق به پایان رسیده است. جلد دوم از ابتدای بحثمره و تکرار تا اواخر مفهوم شرط است و جلد سوم از مسأله امر آمر با علم به انتفاء شرط تا انتهای مسائل اجتهاد و تقلید می‌باشد لکن مؤلف تا پایان جلد دوم را موفق به نگارش شده؛ در اکثر کتب تراجم و فهارس آمده که مابقی این تألیف را که همان جلد سوم کتاب باشد پسر خواهر مؤلف محمد بن محمد علی با استفاده از مسودات مؤلف جمع‌آوری و مرتب نموده است (الذریعه 195/25) ولی مولی محمد باقر فرزند مؤلف در آغازنسخه کتابخانه سید محمد علی روضاتی چنین یادداشت کرده: «و له مجلد ثان ... و ليس بتمام، و نحن بعون الله و توفيقه قد جمعنا لهما مجلداً ثالثاً اوله من مسأله امر الآمر معالعلم بانتفاء الشرط و آخره مسائل الإجتهاد و التقليد، و هو يشتمل على اكثر المسائل الأصولية الان أن بعض المسائل منها متروک من اصله». آغاز: بسمله الحمدلله ... وعترته الاطياب الاكرمين ... الفقه فی اللغة الفهم كما نص عليه الجوهرى وغيره قال الله تعالى ولكن لاتفقهون تسبيحهم خصه بعضهم بفهم غرض المتكلم من كلامه انجام: فكان رجوعه الى الظن لاوجه لرجوعه الى التقليد الموهوم بعد ظنه بخلافه و قد عرفت ما فيه مما قررناه سابقا خلا يفيد القول فيه الى ههنا چاپ: بارها چاپ شده است؛ مشار عربی، صص1003-1004؛ تهران، سنگی، 1283ق، رحلی؛ [تهران]، سنگی، 1272، رحلی [الذريعة 195/25 و 205/6 مکتبة امیرالمومنین 546/4] شروح و حواشی: 1- حاشیة هدایة المسترشدین اصفهانی مسجد شاهی، محمد علی بن محمد باقر (-1318ق)