الهادی للشادی فی الادوات

● الهادی للشادی فی الادوات / نحو / فارسی al-hādī leš-šādī fe-l adavāt میدانی، احمد بن محمد، - 518 قمری meydānī, ahmad ebn-e mohammad(- 1125) اهدا به: قاضی ابوالقاسم منصور بن محمد در نحو و دستور زبان عربی، در سه «قسم» و هر سه قسم دارای چند «باب» می‌باشد که پس از کتاب دیگرش «السامی فی الاسامی» تألیف شده است.عناوین اقسام: 1. دارای دوازده باب؛ 2. فی الافعال، دارای چهار باب؛ 3. فی الحروف، دارای ده باب. مؤلف این کتاب را برای تقویت به فهم مبتدیان به فارسی برگردانده و از امثله‌ای از اشعار عربی استفاده کرده است. آغاز: قال الشيخ الامام الافضل ملک افاضل الشرق و الغرب ابوالفضل احمد بن محمد المیدانی النیشابوری قدس الله روحه: اما بعد حمدالله الذی استأثر بالبقاء و تفرد بن محمد المیدانی النیشابوری قدس الله روحه: اما بعد حمدالله الذی استأثر بالبقاء و تفرد بالعلاء و توحد بالعظمة و الكبریاء و الصلوة علی محمد ... فانی لما فرغت من کتاب السامی فی الاسامی و اقترح علی ان اجمع فی معنی الادوات کتابا مقنعاً و اشرع فی شرحه مشروعا مشبعا اجبتهم الی ملتمسهم و اسعفتهم بتحصیل مقترحهم و جمعت فی هذه الورقات ما ینخرط فی سلک الادوات ومیزت الاسماء و الافعال من الحروف و جعلة ثلاثة اقسام ... انجام: و از عین چون ضفادی بجای ضفادع و از کاف چون مکوک هکاکی و اصل مکاکیک و از ثا چنانکه شاعر گوید: «قد مر یومنان و هذا الثانی×× وانت بالهجران لا تبالی»ای و هذا الثالث اراد به الثالث هذا آخر کتاب الهادی للشادی و الله سبحانه الموفق للسداد و الهادی الی سبیل الرشاد. چاپ: تهران، 1374ق؛ بار دیگر در تهران با تصحیح فیروزچی و قسمتی از آن را در پاریس کاترمـر خاورشناس فرانسوی به سال 1838م چاپ کرده است. [مشترک پاکستان 2543/13؛ ریحانة الأدب 53/6؛ کشف الظنون 2026/2؛ فرهنگنامه عربی به فارسی ص 32 و 37 و 141]