وفيات الاعيان و انباء ابناء الزمان

● وفيات الاعيان و انباء ابناء الزمان / تراجم / عربی wafīyāt-ul a‘yān wa anbā’-i abnā’-iz zamān ابن خلکان، احمد بن محمد، 608 - 681؟ قمری ebn-e xallekān ,ahmad ebn-e mohammad (1212 - 1283) اهدا به: بیبرس تاریخ تألیف: دوشنبه 20 جمادی الثانی 672ق؛ محل تألیف: قاهره کتاب وفیات الاعیان از مهمترین کتب تذکره اسلامی است و در آن آثار و شرح حال بزرگان ادب عرب از صدر اسلام تا قرن هفتم می‌آید.در آن ترجمه وزندگی‌نامه بیش از 800 نفر ازعلماء، شخصیت‌های برجسته از پادشاهان و وزیران وکسانی که مورد سؤال وجستجوی افراد است آمده. آن را به ترتیب حروف اوایل اسامی افراد مرتب کرده، شامل زندگی‌نامه مختصر وبدون زیادتی است وفقط به مسائل مهم زندگی‌نامه افراد پرداخته است. او خود درباره روش نگارش وفیات الاعیان می‌گوید چون از جوانی به بررسی گزارش کارهای گذشتگان میل داشت به گردآوری یادداشت‌ها پرداخت، و چون بسیار شد و نامرتب بود استفاده از آنها دشوار گشت، پس به سال 654قدر قاهره آنرا به ترتیب حرف آغاز نام‌ها بسنجید و مسافرت به شام همراه ابوالفتح بیبرس مانع از پایان کار گشت؛ تا پس از کناره‌گیری از کار در 669ق گزارش‌هایی بر آن افزود و به‌صورت کنونی در آورد و چلبی می‌گوید: آنرا به روز دوشنبه 22 جمادی الثانی 672ق به پایان رسانید و 846 گزارش در آن گرد آورد، و همو از صاحب جهان آرا نقل کند که نگارنده کتاب را به نام بیبرس ساخته است. در بزرگ‌ترین نسخه‌های این کتاب که نسخه چاپ تهران است، 833 گزارش آمده که در میان آنها پادشاهان، وزیران، سران، دانشمندان، شاعران، خنیاگران، و به گفته خودش هر که نامش پرسیدنی و کردارش شنیدنی است دیده می‌شود، ولی زندگی خلیفه‌ها و یاران پیغمبر را که دیگران کتاب‌ها در باره زندگی ایشان نگاشته‌اند، او در اینجا نیاورده است. وی در این کتاب به عقیده مذهبی کاری ندارد، و چه بسا زندیقان و ملحدان که زندگانی اینان به درازا و با ستایش بسیار در اینجا یاد شده است، و چه بسا درباره شاعران و هنرمندان بیشتر از روحانیان گفتگو کرده است، و ابن کثیر در این کار بروی خرده گرفته است. او فقط گزارش کسانی را در این کتاب آورد که تاریخ مرگ ایشان را می‌دانست، و گاهی نیز برخی از کسانیکه تاریخ مرگشان را نمی‌دانست به دنبال گزارش آنان که می‌شناخت آورده، و از این راه نام کتاب را «وفیات الاعیان» نهاده است. وی برای این کار خویش سه گونه مدرک دارد: 1. کتاب‌های گذشتگان؛ 2. شنیده‌ها از بزرگان؛ 3. آنچه خود دیده است، و در ترتیب کتاب فقط به حرف نخست و دوم چشم داشته و به حرف سوم کاری نداشته است. آغاز: بسمله بعد حمدالله الذی تفرد بالبقاء وحکم علی عباده بالموت والفناء ... هذا مختصر فی التاریخ دعانی الی جمعه انجام: ولا یکدر علینا ما منحنا من شرع اغضائه النمیر الصافی انه علی ذلک قدیر و بالاجابة جدیر. چاپ: این کتاب بارها به چاپ رسیده است و از جمله به تاریخ 1367 به تصحیح محمد محیی الدین عبدالحمید در مصر به چاپ رسیده است؛ بیروت، دارالثقافه، تحقیق احسان عباس، 1968-1972م، 8ج [کشف الظنون 2017/2؛ مشار 997؛ سرکیس، معجم 98/1-99 برای چاپهای آن؛ فهرستواره منزوی 2086/3 «ترجمه وفیات الاعیان» ( 2 کتاب)؛ دنا 10: 1089-1091 (55 نسخه)] شروح و حواشی: 1- المختصر المختار من وفیات الاعیان؛ حلبی، احمد بن سعید (-7) 2- فوات الوفیات؛ ابن شاکر کتبی، محمد بن شاکر (681-764ق) 3- منظر الانسان فی ترجمة وفیات الاعیان و انباء ابناء الزمان لابن خلکان؛ سجزی، یوسف بن احمد (- قرن 9) 4- وفیات الاعیان (ترجمه)؛ قاضی زاده، کبیر بن اویس (- قرن 10) 5- وفیات الاعیان (ترجمه)؛ علائی، محمد بن محمد (- قرن 11) 6- فهرست الاعلام الواردة فی وفیات الاعیان؛ گلشن، عبدالحمید (- 14) 7- مشکاة الادب ناصری؛ سپهر کاشانی، عباسقلی بن محمد تقی (1268-1342ق) 8- وفیات الاعیان (منتخب)؛ کنتوری، ناصر حسین بن حامد حسین (1284-1361ق) 9- وفیات الاعیان (ترجمه)؛ جابری انصاری، حسن بن علی (1287- 1376ق) 10- مناظر الانسان = ترجمه وفیات الاعیان؛ یوسف بن محمود بن محمد 11- الابیات الحسان المجردة من وفیات الاعیان 12- حدائق العیان فی مختصر وفیات الأعیان 13- وفیات الاعیان (منتخب)(2عنوان)