شناسنامه کتاب‌شناختی اثر
الوصیة
al-waṣīya
6
نسخه ثبت‌شده
از قرن 8 تا 11 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخه‌ها
↓
پیوند کوتاه:
/w/70132
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #70132
پدیدآور / مؤلف:
فخر رازی، محمد بن عمر
تاریخ و سده تألیف:
606 هـ.ق
مأخذ فهرست‌نویسی:
فنخا، ج 34، ص 439
تا 440
زبان و قالب:
عربی
رده‌های موضوعی:
اخلاق
معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)
فخر رازی در پایان زندگی در خوارزم به سر می‌برد و در آنجا بیمار شد و در شهر هرات درگذشت. او در سختی بیماری در روز یک‌شنبه 21 محرم سال 606 سفارش‌نامه و دستوری به شاگرد خویش ابراهیم بن ابی بکر بن علی علی سپاهانی داده است که اینک شناسانده می‌شود. رازی دیری بیمار بود تا این که در یکم شوال همین سال درگذشت. او در این سفارش‌نامه می‌گوید: مردم اگر چه همین‌که بمیرند از دیگران دور می‌شوند مگر این‌که دو چیز مردمی را با این جهان می‌پیوندد یکی کار نیکی که دیگران بستایند و از خدای رستگاری کننده آنرا بخواهند دیگری کارهائیکه زن و فرزند کنند و مظلمه و جنایتی که ادا گردد. بدانید که من دانش‌دوست بودم و در هر چیزی راست یا دروغ کتاب نوشتم.از خواندن دفترها دریافتم که خدایی پاک و توانا و دانا و مهربان هست. من روش کلامی و فلسفی گرفتم ولی اینها همان سودی را می‌دهند که قرآن می‌دهد این است که قرآنرا برگزیدم و هر چه آن و خبر درستی گوید می‌پذیرم. آن‌گاه رازی از آنچه نوشته است پوزش می‌خواهد و می‌گوید که در نگارش‌های خویش جز آوردن بحث‌های گوناگون و تند ساختن هوش اندیشندگان نخواسته بودم اگر چه بدهم نوشته باشم. شما اگر سخنان خوبی در آنها یافتید مرا آفرین گویید.
در نسخه چاپ شده در عیون الانباء خزرجی (ج 2 ص 27-28) پس از عبارت «الله تعالی» دارد: «ثم على نائب الله محمد اللهم اجعله قرین محمد الاکبر فی الدین و العلو ... و هذا منتهی وصیتی ... و بالاحسان جدیر» نزدیک به ده سطر و از این بند پیداست که همه سخنان رازی آورده نشد. در این بند رازی کار فرزندان را نخست به خدا سپس به شاه محمد (علاءالدین خوارزمشاه 596-617ق)، آن‌گاه به کسی که نامبرده نشده می‌سپارد و می‌گوید فرزند ابی‌بکر را که نشانه هوش و زیرکی او پیداست خوب بپرورید و به شاگردان و دوستان می‌سپارد که مرگ او را نهان بدارند و او را در کوهی که نزدیک روستای مزداخان است به خاک سپارند. پاره‌ای از این سفارش‌نامه در دیباچه «اعتقادات فرق المسلمین و المشرکین» امام رازی نیز دیده می‌شود. (دانش پژوه)
آغاز اثر
« نسخة ما كتب الاستاذ الفاضل فخر الدين الرازی فی بیان اعتقاده عند موته بسمله عونک یا لطیف. قال يقول العبد الراجی رحمة ربه ... محمد بن عمر بن الحسين الرازی و هو فی آخر عهده بالدنیا و اول عهده بالآخره ... انی احمدالله بالمحامد التى ذكرها اعظم ملائکته ... »
متن فنخا (فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا))
● الوصیة / اخلاق / عربی
al-waṣīya
فخر رازی، محمد بن عمر، 544؟ - 606 قمری
faxr-e rāzī, mohammad ebn-e ‘omar (1150 - 1210)
تاریخ تألیف: یک‌شنبه 20 محرم 606ق
فخر رازی در پایان زندگی در خوارزم به سر می‌برد و در آنجا بیمار شد و در شهر هرات درگذشت. او در سختی بیماری در روز یک‌شنبه 21 محرم سال 606 سفارش‌نامه و دستوری به شاگرد خویش ابراهیم بن ابی بکر بن علی علی سپاهانی داده است که اینک شناسانده می‌شود. رازی دیری بیمار بود تا این که در یکم شوال همین سال درگذشت. او در این سفارش‌نامه می‌گوید: مردم اگر چه همین‌که بمیرند از دیگران دور می‌شوند مگر این‌که دو چیز مردمی را با این جهان می‌پیوندد یکی کار نیکی که دیگران بستایند و از خدای رستگاری کننده آنرا بخواهند دیگری کارهائیکه زن و فرزند کنند و مظلمه و جنایتی که ادا گردد. بدانید که من دانش‌دوست بودم و در هر چیزی راست یا دروغ کتاب نوشتم.از خواندن دفترها دریافتم که خدایی پاک و توانا و دانا و مهربان هست. من روش کلامی و فلسفی گرفتم ولی اینها همان سودی را می‌دهند که قرآن می‌دهد این است که قرآنرا برگزیدم و هر چه آن و خبر درستی گوید می‌پذیرم. آن‌گاه رازی از آنچه نوشته است پوزش می‌خواهد و می‌گوید که در نگارش‌های خویش جز آوردن بحث‌های گوناگون و تند ساختن هوش اندیشندگان نخواسته بودم اگر چه بدهم نوشته باشم. شما اگر سخنان خوبی در آنها یافتید مرا آفرین گویید.
در نسخه چاپ شده در عیون الانباء خزرجی (ج 2 ص 27-28) پس از عبارت «الله تعالی» دارد: «ثم على نائب الله محمد اللهم اجعله قرین محمد الاکبر فی الدین و العلو ... و هذا منتهی وصیتی ... و بالاحسان جدیر» نزدیک به ده سطر و از این بند پیداست که همه سخنان رازی آورده نشد. در این بند رازی کار فرزندان را نخست به خدا سپس به شاه محمد (علاءالدین خوارزمشاه 596-617ق)، آن‌گاه به کسی که نامبرده نشده می‌سپارد و می‌گوید فرزند ابی‌بکر را که نشانه هوش و زیرکی او پیداست خوب بپرورید و به شاگردان و دوستان می‌سپارد که مرگ او را نهان بدارند و او را در کوهی که نزدیک روستای مزداخان است به خاک سپارند. پاره‌ای از این سفارش‌نامه در دیباچه «اعتقادات فرق المسلمین و المشرکین» امام رازی نیز دیده می‌شود. (دانش پژوه)
آغاز: نسخة ما كتب الاستاذ الفاضل فخر الدين الرازی فی بیان اعتقاده عند موته بسمله عونک یا لطیف. قال يقول العبد الراجی رحمة ربه ... محمد بن عمر بن الحسين الرازی و هو فی آخر عهده بالدنیا و اول عهده بالآخره ... انی احمدالله بالمحامد التى ذكرها اعظم ملائکته ...
نسخه‌های خطی این اثر
6 نسخه| ردیف | کتابخانه و مرکز نگهداری | شماره نسخه | کاتب | تاریخ کتابت | نوع خط | برگ | مشاهده |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 |
مجلس
تهران
|
14590/104 | بی‌کاتب | چهارشنبه 22 ربیع الاول723ق | نسخ | 1 | شناسنامه ← |
| 2 |
دانشگاه
تهران
|
462/72(آ)-463/72(ب)-ف | بی‌کاتب | 754ق | - | 2 | شناسنامه ← |
| 3 |
مرعشی
قم
|
2116/72 عکسی | نامشخص | - | - | - | شناسنامه ← |
| 4 |
مجلس
تهران
|
5280/2 | بی‌کاتب | قرن 10 | نسخ | 4 | شناسنامه ← |
| 5 |
دانشگاه
تهران
|
1035/14 | کرمانی، ناصرالدین حسین بن نورالدین محمد | 1097ق | شکسته، تعلیق | 1 | شناسنامه ← |
| 6 |
مجلس
تهران
|
9463/6 | بی‌کاتب | بی‌تاریخ | نسخ | 2 | شناسنامه ← |