الوافی فی شرح الوافیة

● الوافی فی شرح الوافیة / اصول فقه / عربی al-wāfī fī š.-il wāfīya اعرجی، محسن بن حسن، 1130 - 1227 قمری a‘rajī, mohsen ebn-e hasan (1718 - 1812) وابسته به: وافية الاصول = مختصر الاصول = الوافية فی الاصول؛ تونی، عبدالله بن محمد (-1071ق) تاریخ تألیف: اواخر رجب 1196ق؛ محل تألیف: نجف اشرف کتاب شرحی است مفصل و استدلالی با عنوان «قوله» بر «وافیة الاصول» تونی. مطالب آن خلاصه است از کتاب «المعتصم» او پنداشته می‌شود که آنرا پیش از کتاب «محصول»تألیف نموده است. در دیباچه پس از بیان اهمیت این علم گفته است: روزی از استاد شریف بحرالعلوم خواهش کردم که کتابی جامع در این علم تألیف کند.پس در آن روزگاری که حضرتش کتاب «وافیه» را برای ما تدریس می‌فرمود بر چند سطری از آن کتاب جزءهایی حاوی افاداتی پرارج نگاشت و بر آن تعلیق فرمود لیک وبای سال 1186ق و هم سفراستاد به خراسان رشته این تألیف را گسست و هرگاه این رشته را مستمر می‌داشت و به پایان می‌رساند کتابی می‌بود دلخواه. باری پس از آنکه به نجف بازگشتم به مطالعه مباحث این فن و استخراج دقائق آن پرداختم و در نتیجه کتاب ضخیمی شد، پس گروهی خواهش کردند که آنرا مختصر و مرتب و مهذب دارم و در آن روزها کتاب «وافیه» را تدریس می‌نمودم. خواهش آنانرا اجابت نمودم و از آن کتاب ضخیم مطالب را استخراج و اختصار نمودم. (مهدی ولائی) آغاز: جلد اول: الحمد لله الواهب المنان متبع الاحسان بالاحسان الذی خلق الانسان و علمه البيان و خص هذه الأمة من بين الامم بالاجتهاد ... اما بعد فيقول العبد الفقير الى الله الغنى محسن بن الحسن الحسيني الاعرجي جلد دوم: الحمدلله رب العالمین ... فی الأدلة العقلية، المعروف بين أصل الأصول أن يذكروا في الباب الرابع من الادلة ما لا يستقل بحكمه العقل ... انجام: جلد اول: انا هو بشى من هذه الامور الستة لا لاحد خمسة الشروط فى الرواية. جلد دوم: قوله و علیک اه قد مر فى المرجحات الاشارة الى ما يرجع الى المنصوص فارجع اليه و اليه المرجع فى الامور كلها و هو حسبنا و نعم الوکیل نعم المولى و نعم النصير و الحمدلله اولا و آخرا و ظاهرا و باطنا. [الذريعة 14/25 و 230/6؛ ريحانة الادب 237/5؛ معجم المؤلفين 304/9؛ كشف الحجب 191]